काठमाडौं ।
शनिबार, क्रिप्टोकरेन्सीका अर्का एक अर्बपतिले बेलायतमा नाइजेल फाराजको दक्षिणपन्थी ‘रिफर्म पार्टी’ (Reform party) लाई ३ करोड ६० लाख पाउन्ड (४ करोड ९० लाख डलर) बराबरको चन्दा दिएको खुलासा गरेका छन्। अघिल्लो दिन मात्रै घोषणा गरिएको यो रकम बेलायतको राजनीतिक इतिहासमै सबैभन्दा ठूलो चन्दा हो।
आप्रवासन विरोधी अडान राख्ने ‘रिफर्म पार्टी’ विभिन्न आर्थिक विवादमा मुछिएको भए पनि यी दुई ठूला चन्दाहरू प्राप्त भएका छन्। यी विवादहरूमध्ये एउटामा हालै ठूलो सहयोग गर्ने थाइल्याण्डमा बस्ने बेलायती व्यवसायी क्रिस्टोफर हार्बोर्न पनि जोडिएका छन्।
गोप्य रूपमा गरिएको एक अनुसन्धान (स्टिङ अपरेसन) पछि पार्टीले अवैध चन्दा लिएको आरोपमा प्रहरीले आपराधिक अनुसन्धानको दायरा फराकिलो पारेको पुष्टि गरेको केही समयपछि नै यी दुई चन्दाहरूको खबर सार्वजनिक भएको हो।
प्रहरीको यो घोषणाले फाराजमाथि दबाब बढाएको छ। उनीमाथि आफ्नो पार्टीको आर्थिक व्यवस्थापनका साथै हार्बोर्नबाट आफूलाई व्यक्तिगत रूपमा प्राप्त ५० लाख पाउन्डको छुट्टै चन्दालाई लिएर महिनौँदेखि कडा निगरानी र आलोचना भइरहेको छ।
व्यक्तिगत वा पार्टीगत रूपमा कुनै पनि गलत काम नगरेको दाबी गर्दै आएका ‘रिफर्म’ नेताले उक्त रकम आफ्नो सुरक्षाका लागि भएको बताएका छन्। बेलायतको संसदको भ्रष्टाचार निगरानी निकायले यस भुक्तानीबारे अनुसन्धान गरिरहेको छ।
गत वर्षको सुरुदेखि नै राष्ट्रिय जनमत सर्वेक्षणहरूमा अग्रस्थानमा रहेको ‘रिफर्म’ पार्टीले पछिल्ला महिनाहरूमा विभिन्न आर्थिक विवादका कारण मध्य-वामपन्थी ‘लेबर पार्टी’ भन्दा पछि परेको छ।
जुलाई महिनामा डाउनिङ स्ट्रिटमा केइर स्टारमरको ठाउँमा एन्डी बर्नहम (प्रधानमन्त्रीका रूपमा) आउने सम्भावनाले पनि सत्ताधारी लेबर पार्टीको भविष्यलाई नयाँ ऊर्जा दिएको रूपमा हेरिएको छ।
शनिबारको ‘डेली टेलिग्राफ’ मा लेख्दै हार्बोर्नले ३ करोड ६० लाख पाउन्डको नयाँ चन्दालाई “हाम्रो देशका लागि एक परोपकारी उपहार” भनेका छन्। यसको उद्देश्य पार्टीलाई सरकार सञ्चालनको तयारी गर्न र पुराना तथा स्थापित दलहरूसँग जस्तै संरचना निर्माण गर्न मद्दत गर्नु रहेको उनले बताए।
अर्का क्रिप्टो-व्यापारी बेन डेलोले सोही पत्रिकामा आफ्नो कीर्तिमानी चन्दाको घोषणा गरेको २४ घण्टा नबित्दै यो खबर आएको हो। डेलोले ‘रिफर्म’ पार्टीले “निष्पक्ष प्रतिस्पर्धा” गर्न सकोस् भन्ने उद्देश्यले आफूले सहयोग गरेको बताएका थिए।
‘बिटमेक्स’ (BitMEX) क्रिप्टोकरेन्सी एक्सचेन्जका सह-संस्थापक डेलोले सन् २०२९ को मध्यसम्म हुने अर्को आम निर्वाचन नभएसम्म उक्त पार्टीलाई मासिक १० लाख पाउन्ड दिने इच्छा व्यक्त गरेका थिए। त्यसैले उनले “यी चन्दाहरूलाई सुरुमै एकमुष्ट रूपमा” ३ करोड ६० लाख पाउन्डको भुक्तानीमार्फत उपलब्ध गराएका हुन्।
हालका वर्षहरूमा हङकङमा बस्दै आएका ४२ वर्षीय उद्यमीले सन् २०२२ मा अमेरिकामा ‘बैंक गोपनीयता ऐन’ उल्लंघन गरेको स्वीकार गरेका थिए, तर राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले सन् २०२५ मा उनलाई माफी दिएका थिए।
निर्वाचन निगरानी निकायको विवरणअनुसार, उनले यस वर्ष ‘रिफर्म’ पार्टीलाई ४० लाख पाउन्ड (४ मिलियन पाउन्ड) दिइसकेका थिए।
दुई पटक गरी दिइएको यो नयाँ सहयोग रकमले बेलायतको कुनै राजनीतिक दललाई जीवित व्यक्तिबाट प्राप्त एकल चन्दाको अघिल्लो कीर्तिमान तोडेको छ। उक्त अघिल्लो कीर्तिमान पनि हार्बोर्न आफैंले गत वर्ष ‘रिफर्म’ पार्टीलाई ९० लाख पाउन्ड (९ मिलियन पाउन्ड) दिएर कायम गरेका थिए।
मृत्युपश्चात् छोडिएको सम्पत्ति (वसीयत) मार्फत प्राप्त चन्दाको कीर्तिमान भने सन् २०२२ मा दिवंगत बेलायती व्यवसायी तथा राजनीतिज्ञ जोन सेन्सबरीले मध्य-दक्षिणपन्थी कन्जरभेटिभ पार्टीलाई दिएको १ करोड पाउन्ड (१० मिलियन पाउन्ड) कै नाममा कायम छ।
सन् २०२१ मा ‘रिफर्म’ पार्टी स्थापना गर्नुअघि ‘ब्रेक्जिट’ आन्दोलनका प्रमुख व्यक्तित्व रहेका फाराजले यी चन्दाहरूको स्वागत गरे।
उनले सामाजिक सञ्जाल ‘एक्स’ मा भने, “क्रिस्टोफर हार्बोर्न र बेन डेलोको उदारताका कारण, अब ‘रिफर्म’ पार्टीले समान प्रतिस्पर्धाको वातावरणमा आगामी आम निर्वाचन लड्न र जित्न सक्षम हुनेछ।”
‘टेलिग्राफ’ का अनुसार, यसको अर्थ पार्टीले वर्षको सुरुवातदेखि कम्तीमा ८ करोड ५० लाख पाउन्ड (८५ मिलियन पाउन्ड) संकलन गरिसकेको छ; तुलनात्मक रूपमा कन्जरभेटिभ पार्टीले १ करोड २ लाख पाउन्ड (१०.२ मिलियन पाउन्ड) र लेबर पार्टीले ७७ लाख पाउन्ड (७.७ मिलियन पाउन्ड) संकलन गरेका छन्।
प्रकाशित: २८ भाद्र २०८३, आईतवार
