काठमाडौं ।
अल्फाबेटको गुगलले प्रोजेक्ट सनक्याचरअन्तर्गत पहिलो पटक अन्तरिक्षमा एआई चिप परीक्षण गर्ने भएको छ। कम्पनीले बिहीबार अर्को साता प्रोटोटाइप उपग्रह प्रक्षेपण गर्ने जनाएको छ। यो अनुसन्धान परियोजनाले अन्तरिक्षमा ठूलो स्तरको एआई कम्प्युटिङ पूर्वाधार स्थापना गर्न सकिने सम्भावनाको अध्ययन गर्नेछ।
स्पेसएक्स र स्टारक्लाउडसहितका कम्पनीहरूले न्यून पृथ्वी कक्षमा डाटा सेन्टर स्थापना गर्ने योजना अघि बढाइरहेका छन्। उनीहरूको लक्ष्य लगभग निरन्तर उपलब्ध हुने सूर्यको प्रकाशबाट ऊर्जा प्राप्त गरी बढी विद्युत् खपत गर्ने एआई कम्प्युटिङ सञ्चालन गर्नु र पृथ्वीमा विद्युत् आपूर्तिसम्बन्धी सीमाबाट बच्नु हो।
रोयटर्सका अनुसार गुगलको नयाँ अभियान स्पेसएक्सको आगामी ट्रान्सपोर्टर–१८ राइडशेयर प्रक्षेपणमार्फत सञ्चालन हुनेछ। यसमा उपग्रह कम्पनी प्लानेट ल्याब्ससँग साझेदारी गरिएको छ। यस अभियानले गुगलको एआई हार्डवेयरले प्रक्षेपणका क्रममा उत्पन्न हुने बल, विकिरण र न्यून पृथ्वी कक्षमा हुने अत्यधिक तापक्रमको सामना गर्न सक्छ कि सक्दैन भन्ने मूल्यांकन गर्नेछ।
प्रक्षेपणपछि गुगलका टेन्सर प्रोसेसिङ युनिट (टीपीयू) राखिएको प्रोटोटाइप उपग्रहलाई न्यून पृथ्वी कक्षमा पठाइनेछ। यसबाट एआई चिपहरू अन्तरिक्षमा भरपर्दो रूपमा सञ्चालन हुन सक्छन् कि सक्दैनन् भन्ने परीक्षण गरिनेछ।
अन्तरिक्षमा हुने विकिरणले इलेक्ट्रोनिक उपकरणको काममा अवरोध पुर्याउन वा तिनको कार्यक्षमता घटाउन सक्छ। यसले बिट फ्लिप भनिने तथ्यांकसम्बन्धी त्रुटि पनि निम्त्याउन सक्छ।
गुगलका अनुसार कम्पनीले क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, डेभिसको एक प्रयोगशालामा एआई कार्य सञ्चालन गर्दै आफ्ना टीपीयूको परीक्षण गरिसकेको छ। तर वास्तविक अन्तरिक्ष वातावरणमा हार्डवेयरले कसरी काम गर्छ भन्ने बुझ्न कक्षमा परीक्षण गर्न आवश्यक भएको कम्पनीले जनाएको छ।
कम्पनीले अन्तरिक्षको अवस्थामा बढी विद्युत् खपत गर्ने चिपलाई चिसो राख्ने आफ्नो प्रणालीको पनि मूल्यांकन गर्नेछ। अन्तरिक्षमा परम्परागत हावाको प्रवाहमार्फत चिसो बनाउने विधि सम्भव हुँदैन। त्यसैले गुगलले ताप प्रवाह गर्ने पाइप र रेडिएटरको संयोजन प्रयोग गरेर चिपलाई चिसो राख्ने योजना बनाएको छ।
तर विशेषज्ञहरूले उच्च प्रक्षेपण लागत, इन्जिनियरिङसम्बन्धी सीमितता र उपग्रह उत्पादनमा देखिएका अवरोधका कारण यो अवधारणा व्यावसायिक रूपमा उपयोगी हुन अझै केही वर्ष लाग्ने बताएका छन्।
गुगलका अनुसार पहिलो सनक्याचर अभियान सञ्चालनमा रहेको अन्तरिक्ष डेटा सेन्टर प्रदर्शन गर्न नभई कक्षमा तथ्यांक संकलन गर्न र सम्भावित प्राविधिक समस्या पहिचान गर्न डिजाइन गरिएको हो।
कम्पनीले भविष्यमा कम्प्युटिङ क्लस्टरहरू जोड्न आवश्यक पर्ने उच्च ब्यान्डविथका लेजर सम्पर्क प्रणाली परीक्षण गर्न सन् २०२७ मा दुईवटा उपग्रह प्रक्षेपण गर्ने लक्ष्य राखेको छ।
प्रकाशित: १० आश्विन २०८३, शनिबार
