काठमाडौं ।
जीएसएमएका अनुसार, एसिया-प्यासिफिक क्षेत्रका मोबाइल अपरेटरहरूले जलवायुसम्बन्धी लक्ष्यहरू हासिल गर्ने दिशामा प्रगति गरिरहेका छन्, तर नवीकरणीय विद्युतमा सीमित पहुँचका कारण उत्सर्जन घटाउने प्रयासहरू सुस्त भएका छन्। विशेष गरी उदीयमान बजारहरूमा यो समस्या बढी देखिएको छ।
उक्त उद्योग निकायले जनाएअनुसार, उत्सर्जन घटाउने प्रतिबद्धताहरू बढ्दै गए पनि सन् २०१९ र २०२४ को बीचमा एसिया-प्यासिफिक क्षेत्रका अपरेटरहरूको सञ्चालनजन्य उत्सर्जन ६ प्रतिशतले बढेर करिब २ करोड ३० लाख टन कार्बन डाइअक्साइड बराबर पुगेको छ।
सोही अवधिमा दक्षिण-पूर्वी एसियामा उत्सर्जन करिब २० प्रतिशतले बढ्यो। यसको मुख्य कारण कनेक्टिभिटीको बढ्दो माग र नवीकरणीय ऊर्जामा पहुँच कठिन भएका बजारहरूमा नेटवर्कको विस्तार हुनु हो। यसको विपरीत, जापान र ओसिनियाका अपरेटरहरूले आफ्नो सञ्चालनजन्य उत्सर्जन ३० प्रतिशतभन्दा बढीले घटाएका छन्।
सन् २०१९ र २०२४ को बीचमा एसिया-प्यासिफिक क्षेत्रमा मोबाइल डाटा ट्राफिक ३५० प्रतिशतले बढ्यो भने मोबाइल कनेक्सनमा ६ प्रतिशतको वृद्धि भयो, जसले गर्दा नेटवर्क पूर्वाधारका लागि ऊर्जाको आवश्यकता पनि बढेको छ।
जीएसएमएका अनुसार, सन् २०२४ मा अपरेटरहरूले ७ टेरावाट-आवर नवीकरणीय विद्युत खरिद वा उत्पादन गरेका थिए, जुन उनीहरूको कुल विद्युत खपतको करिब १५ प्रतिशत बराबर हो। यो सन् २०१९ को एक प्रतिशतको तुलनामा निकै वृद्धि भए पनि विश्वव्यापी औसत २४ प्रतिशतभन्दा कम नै रह्यो।
यो अन्तर विशेष गरी उदीयमान बजारहरूमा स्पष्ट रूपमा देखिएको छ। जापान र अस्ट्रेलियामा नवीकरणीय विद्युतको हिस्सा ५० प्रतिशतभन्दा बढी रहेको तुलनामा, दक्षिण-पूर्वी एसियामा अपरेटरहरूको खपतमा यसको हिस्सा करिब ४ प्रतिशत र दक्षिण एसियामा ८ प्रतिशत मात्र रहेको डेभलपिङ्ग टेलिकमले रिपोर्टमा भनेको छ।
जीएसएमएले जनाएअनुसार, यसमा देखिएका अवरोधहरूमा नवीकरणीय विद्युत खरिद गर्ने संयन्त्रहरूको सीमितता, उच्च लागत र मोबाइल टावरजस्ता विकेन्द्रित पूर्वाधारका लागि उपयुक्त विकल्पहरूको अभाव समावेश छन्।
सन् २०२४ मा एसिया-प्यासिफिक क्षेत्रका मोबाइल अपरेटरहरूले ऊर्जामा करिब ७ अर्ब अमेरिकी डलर खर्च गरे। यस क्रममा उनीहरूले ५० टेरावाट-आवर विद्युत तथा ३५ करोड लिटर डिजेल र पेट्रोल खपत गरेका थिए।
जीएसएमएले सरकारहरूसँग विद्युत बजारमा सुधार गर्न तथा विकेन्द्रित दूरसञ्चार पूर्वाधारलाई सेवा दिन सक्ने नवीकरणीय ऊर्जा खरिद र एकीकरण संयन्त्रहरू सक्षम बनाउन आह्वान गरिरहेको छ। साथै, यसले स्वच्छ ऊर्जा र ग्रिड परियोजनाहरूका लागि छिटो अनुमति प्रक्रिया तथा जलवायु उत्थानशीलता योजनामा मोबाइल नेटवर्कहरूलाई ‘महत्वपूर्ण पूर्वाधार’ का रूपमा बढी मान्यता दिनुपर्नेमा जोड दिएको छ।
जीएसएमएका अनुसार, एसिया-प्यासिफिक क्षेत्रका २१ वटा अपरेटरहरूले हाल ‘विज्ञानमा आधारित अल्पकालीन जलवायु लक्ष्यहरू’ प्रमाणीकरण गराएका छन्; यी अपरेटरहरूले यस क्षेत्रका कुल मोबाइल कनेक्सनमध्ये ५५ प्रतिशत हिस्सा ओगटेका छन्। यसका अतिरिक्त, अन्य १३ ओटा अपरेटरले ‘नेट-जीरो’ लक्ष्यहरू प्रमाणीकरण गराएका छन्, जसले करिब ४० प्रतिशत कनेक्सनलाई समेट्छन् र तिनमा सबैभन्दा छिटो पूरा गरिने लक्ष्य सन् २०४० का लागि तोकिएको छ।
जीएसएमएले उपकरण आपूर्तिकर्ता र टावर कम्पनीहरूलाई उत्सर्जनसम्बन्धी प्रतिवेदनमा सुधार गर्न, विज्ञानमा आधारित लक्ष्यहरू निर्धारण गर्न, स्वच्छ ऊर्जाको प्रयोग बढाउन तथा थप दिगो उत्पादन डिजाइन र ‘सर्कुलर इकोनोमी’ अभ्यासहरू अपनाउन पनि आह्वान गरेको छ।
प्रकाशित: २८ भाद्र २०८३, आईतवार
