Technology Khabar ७ श्रावण २०७८, बिहीबार
काठमाडौं ।
पछिल्लो केहि दिनदेखि फेसबुक म्यासेन्जरमा होन्डाको एनिभर्सरी भन्दै फिशिङ लिंकसहित म्यासेज आइरहेको छ। होन्डाको स्कुटर जित्ने लोभमा प्रयोगकर्ताहरुले यसलाई धेरै नै फर्वार्ड गरिरहेका छन् । तर यसभित्र के छ भन्नेर जान्न सकेका छैनन् ।
नेपालभित्र मात्र नभई विश्वभर रहेका मानिसहरुले आफ्नो नेटवर्कमा भएका साथिहरुलाई यो म्यासेज फर्वार्ड गरेको देखिन्छ।
यसअघि अमेजन र टोयोटाले उपहार र रकम दिने भन्दै धेरै नेपालीहरुले ह्वाट्सएपलगायतका प्लेटफर्महरुमा मेसेज पठाउने गरेका थिए । अहिले भने होण्डाको फिशिङ म्यासेज आएको छ ।
सामाजिक सञ्जालमा यस्ता फिशिङ लिंकसहितका म्यासेजहरु समय समयमा भाइरल हुने गर्छन् । फिसिङमार्फत ह्याकरहरुले विभिन्न जानकारी चोर्ने र ह्याक गर्ने गरेका छन् । त्यसैले यस्ता म्यासेजलाई स्क्यामको रुपमा लिने गरिन्छ।
प्रयोगकर्तालाई विभिन्न किसिमको पुरस्कार दिने भन्दै आकर्षित गरेर तथा लोभ देखाएर डाटा चोरी गर्न फिशिङको प्रयोग गरिन्छ । त्यतिमात्र नभई यसबाट सिस्टम ह्याक गर्नका लागि समेत प्रयास गर्ने गरिन्छ ।
यदि तपाईलाई पनि होन्डा एनिभर्सरी र त्यस्ता प्रकारका अन्य कुनै शंकास्पद फिशिङ लिंकहरू आइरहेका छन् भने त्यस्ता मेसेजहरुमा क्लिक नगर्नुहोला । तपाईँको डाटाहरु र मोबाइल ह्याक हुनसक्दछ र साइबर आक्रमणको शिकार बन्न सक्नुहुन्छ ।
फिशिङबाट कसरी बच्ने ?
फिशिङबाट बच्ने सबैभन्दा सजिलो उपाय भनेको त्यस्ता अपरिचित र शंकास्पद लिंक नखोल्ने वा लिंकमा क्लिक नगर्ने नै हो ।
नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणले पनि केहि महिना अघि यस बारेमा सचेत गराएको थियो ।
यस्ता छन् ति सुझाबहरु:
दूरसञ्चार प्राधिकरणले अपरिचित व्यक्ति वा ठेगानाबाट आएका शंकास्पद इमेललाई नखोल्न सुझाब दिएको छ।
अपरिचित व्यक्ति वा ठेगानाबाट आएका शंकास्पद इमेलमा आएको लिंकहरुमा क्लिक नगर्न र नखोल्न ।
अपरिचित व्यक्ति वा ठेगानाबाट आएका शंकास्पद इमेललाई तत्काल डिलिट गर्न वा ब्लक गर्न आग्रह गरेको छ ।
इमेलको जवाफ वा रेस्पोन्स नै गर्नुपरेमा ब्राउजरमा वेबसाइटको नाम टाइप गरेर मात्र गर्न ।
पुरस्कार, उपहार, चिठ्ठा लगायत विभिन्न प्रलोभन देखाएर पठाइएको वा डर धम्की दिई पठाइएको इमेल, सन्देश, फोनकल लगायतलाई रिप्लाई वा रेसपोन्स नगर्न।
आफूसँग सम्बन्धित नभएका कन्ट्री डोमेन र सब डोमेनबाट आएका इमेलहरुलाई नखोली डिलिट गर्नुपर्छ।
अनावश्यक मेलिङ लिष्टमा सब्सक्राइब नगर्ने र सब्सक्राइब भए अन सब्सक्राइब्ड गर्न ।
इमेलबाट आफ्नो पासवर्ड, ओटीपी, बैंक खाता नम्बर र पिन कोड जस्ता विवरण नपठाउनुस् ।
कुनै पनि वेबसाइट राम्रोसँग पहिचान नगरी युजरनेम, पासवर्ड, बैंकको क्रेडिट कार्ड नम्बर, नागरिकता नम्बर लगायतका व्यक्तिगत पहिचान जानकारीहरु शेयर गर्नु हुँदैन् ।
प्राप्त कुनै इमेल वा वेबसाइटको बारेमा शंका लागेमा सम्बन्धित संस्थामा फोन सम्पर्क वा इमेल पठाउने व्यक्तिको बारेमा जानकारी लिएर मात्र पठाउनुपर्छ ।
कम्प्युटर तथा मोबाइलमा एन्टिभाइरस प्रयोग गर्नुपर्छ।
प्रकाशित: ७ श्रावण २०७८, बिहीबार