काठमाडौं ।
बेलायतले साना बालबालिकाको स्क्रिन प्रयोग नियन्त्रण गर्न अभिभावकलाई निर्देशन दिएको छ, जसमा २ वर्षमुनिका बालबालिकालाई कुनै पनि स्क्रिन नदिने र २ देखि ५ वर्षसम्मका बालबालिकालाई दिनमा बढीमा एक घण्टा मात्र स्क्रिन प्रयोग गर्न सिफारिस गरिएको छ।
लामो समय एक्लै स्क्रिन प्रयोग गर्दा निद्रामा असर पर्ने र खेल तथा व्यायाम जस्ता गतिविधि घट्ने भएकाले यस्तो सल्लाह दिइएको हो।
विश्वभरका सरकारहरूले बालबालिकाको अनलाइन प्रयोगमा कडाइ गर्न थालेका छन्। फ्रान्स, डेनमार्क र नेदरल्याण्ड्सजस्ता देशहरूले उमेर प्रमाणीकरण र सुरक्षा सम्बन्धी नयाँ नियम ल्याउन दबाब दिएका छन्, जसको कारण मानसिक स्वास्थ्य जोखिम, साइबर बुलिङ र हानिकारक सामग्रीको जोखिमप्रति चिन्ता रहेको छ।
टेकक्रञ्चका अनुसार इण्डोनेसियाले पनि कडा प्रतिबन्ध लागू गरेको छ, जहाँ १६ वर्षमुनिका बालबालिकालाई शनिबारदेखि रोब्लक्स प्रयोग गर्न प्रतिबन्ध लगाइनेछ किनभने सरकारले यसलाई उच्च जोखिमयुक्त प्लेटफर्मका रूपमा वर्गीकृत गरेको छ।
ट्याब्लेट, टेलिभिजन, ल्यापटप र स्मार्टफोन प्रयोगबारे बेलायतले बिहीबार सार्वजनिक गरेको यो निर्देशन साना बालबालिकाको डिजिटल बानीबारे सरकारको अहिलेसम्मकै स्पष्ट हस्तक्षेप हो। सरकारले अभिभावकहरूलाई उपकरणसँग “एक्लै संघर्ष गर्नुपरेको” जनाएको छ।
बेलायतका ३ देखि ५ वर्षका बालबालिकाका एक चौथाइ अभिभावकले स्क्रिन समय नियन्त्रण गर्न कठिनाइ भएको बताएका छन् जबकि सरकारी तथ्यांक अनुसार २ वर्षका ९८ प्रतिशत बालबालिकाले दैनिक स्क्रिन प्रयोग गर्ने गरेका छन्।
निर्देशनमा अभिभावकलाई खाना खाने समयमा र सुत्नुभन्दा एक घण्टा अघि स्क्रिन प्रयोग नगर्न, उमेरअनुसार उपयुक्त र ढिलो गतिका सामग्री छनोट गर्न, र बालबालिकासँगै बसेर हेर्न सल्लाह दिइएको छ, जसले प्रारम्भिक भाषा र सामाजिक विकासमा सहयोग पुर्याउँछ।
“मेरो सरकारले अभिभावकलाई यो संघर्ष एक्लै सामना गर्न छोड्दैन,” प्रधानमन्त्री केर स्टार्मरले एउटा वक्तव्यमा भनेका छन्। उनले द्रुत रूपमा बदलिँदो प्रविधि र अनलाइनमा फरक–फरक जानकारीबीच परिवारलाई “स्पष्ट र व्यवहारिक” सल्लाह आवश्यक भएको बताए।
यस निर्देशन सिफारिस गर्ने विज्ञ समूहले सामाजिक सञ्जालजस्तै छिटो गतिका भिडियो र केही कृत्रिम बुद्धिमत्ताबाट चल्ने खेलौनाबाट साना बालबालिकालाई टाढा राख्न सुझाव दिएको छ।
तर विशेष शैक्षिक आवश्यकताका बालबालिकाले प्रयोग गर्ने स्क्रिन आधारित सहयोगी प्रविधिमा भने समान रूपमा प्रतिबन्ध लगाउनु नहुने बताइएको छ।
बेलायत र अन्य युरोपेली देशहरूले ठूला बालबालिकाका लागि थप अनलाइन सुरक्षा उपायहरू पनि विचार गरिरहेका छन्, जसमा सामाजिक सञ्जाल प्रयोगको न्यूनतम उमेर, रातिको समयमा प्रयोगमा प्रतिबन्ध, र एआई च्याटबोटसम्बन्धी कडाइ समावेश छन्।
बुधबार, लस एन्जलसको एक जूरीले मेटा प्लेटफर्म्स र गुगललाई एक परीक्षण मुद्दामा लापरवाही गरेको ठहर गरेको थियो, जसमा उनीहरूको केही फिचरले एक किशोर प्रयोगकर्तालाई हानि पुर्याएको आरोप लगाइएको थियो।
प्रकाशित: १५ चैत्र २०८२, आईतवार
