काठमाडौं ।
नेपालको डिजिटल अर्थतन्त्र विस्तार हुँदै जाँदा र रोजगारदाताहरूले काम गर्न तयार जनशक्ति खोज्न थालेपछि विद्यार्थी, भर्खरै स्नातक गरेका युवा र कार्यरत पेशाकर्मीहरूको ठूलो सङ्ख्या अब परम्परागत शैक्षिक प्रमाणपत्रमा मात्र भर पर्नुको सट्टा व्यावहारिक, हातैले गरेर सिकिने आईटी तालिमतर्फ आकर्षित भइरहेका छन्।
परम्परागत कक्षाकोठाको पढाइलाई अब वास्तविक कार्यस्थलको कामजस्तै देखिने प्रोजेक्ट-आधारित तालिमले विस्तारै साथ दिन थालेको छ भने कतिपय अवस्थामा त प्रतिस्थापन नै गरिरहेको छ।
यस्तो मोडेल अपनाउने संस्थाहरूका अनुसार यो परिवर्तनले रोजगारदाताहरूले वास्तवमा पहिलो दिनदेखि नै काम गर्न र समस्या समाधान गर्न सक्ने उम्मेदवार खोजिरहेका छन् भन्ने कुरा प्रतिबिम्बित गर्छ।
काठमाडौंस्थित स्किल शिक्षा यही दृष्टिकोणमा आधारित रहेर स्थापना भएको एक संस्था हो। सन् २०१९ मा स्थापना भई शंखमूल, बानेश्वरमा आधारित यस संस्थाले हालसम्म १० हजारभन्दा बढी विद्यार्थीलाई तालिम दिइसकेको जनाएको छ।
संस्थाले ४५ भन्दा बढी अनुभवी उद्योग क्षेत्रका मेन्टरहरूको सहयोगमा ५० भन्दा बढी रोजगारमुखी कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ, जसमा वेब तथा फुल-स्ट्याक डेभलपमेन्ट, डिजिटल मार्केटिङ, यूआई/यूएक्स डिजाइन, डाटा साइन्स तथा एनालिटिक्स, साइबर सुरक्षा, क्वालिटी एस्योरेन्स (क्यूए), डेभअप्स लगायत नेपालमा जागिर बजारमा माग रहेका प्रविधि तथा व्यावसायिक सीपहरू समावेश छन्।
संस्थाका अनुसार कोर्स पूरा गरेका विद्यार्थीमध्ये ९१ प्रतिशतले पाठ्यक्रम सकिएको तीन महिनाभित्रै रोजगारी वा इन्टर्नशिप पाउने गरेका छन्, जसमा १ हजारभन्दा बढी नियुक्तिकर्ता साझेदारको सञ्जालले सहयोग पुर्याउँछ।
संस्थाले यस्तो नतिजाको श्रेय प्रत्यक्ष मेन्टर-नेतृत्वको कक्षा, पोर्टफोलियो-स्तरीय क्याप्स्टोन प्रोजेक्ट र समर्पित क्यारियर तयारी कार्यक्रमलाई दिएको छ।
स्किल शिक्षाका सह-संस्थापक तथा प्रमुख कार्यकारी अधिकृत उमेश सुवेदीले भने, “नेपालमा प्रतिभाको कमी छैन, कमी छ त जागिरका लागि तयार सीपको। स्किल शिक्षामा हाम्रो लक्ष्य कहिल्यै पनि केवल प्रमाणपत्र बाँड्ने रहेन; बरु विद्यार्थी अन्तर्वार्तामा जाँदा आफूले वास्तवमा बनाएको प्रोजेक्ट देखाएर आत्मविश्वासका साथ कुरा गर्न सकून् भन्ने नै हो। त्यही नै हो, जसले अन्तर्वार्तालाई जागिरको प्रस्तावमा बदलिदिन्छ,”
नेपालको रोजगारी बजारमा आइरहेको फराकिलो परिवर्तनले पनि नतिजामुखी आईटी तालिमको महत्त्व झल्काउँछ। स्थानीय स्टार्टअपदेखि स्थापित आईटी कम्पनी र अन्तर्राष्ट्रिय ग्राहकलाई सेवा दिने कम्पनीहरूले कर्मचारी भर्ना गर्दा औपचारिक प्रमाणपत्रसँगै वा त्यसको साटो देखिने प्रोजेक्ट काम र लागू गर्न सकिने सीपलाई बढी प्राथमिकता दिन थालेका छन्।
विश्वव्यापी कम्पनीहरूसँगको रिमोट तथा फ्रिलान्स अवसरले पनि माग रहेका डिजिटल सीपमा तालिम प्राप्त पेशाकर्मीहरूका लागि थप आम्दानीको बाटो खोलिदिएको छ, जसले व्यावहारिक र प्रमाणित तालिमको आवश्यकतालाई अझ बढी टड्कारो बनाएको छ।
तालिमलाई फरक-फरक पृष्ठभूमिका विद्यार्थीहरूसम्म पुर्याउन स्किल शिक्षा जस्ता संस्थाहरूले अहिले बिहान, साँझ, सप्ताहान्त र अनलाइन ब्याचहरू सञ्चालन गर्दै आएका छन्, जुन एसईई वा प्लस टु पास गरेका विद्यार्थी, क्यारियर परिवर्तन गर्न चाहनेहरू र आफ्नो हालको जागिरसँगै सीप बढाउन चाहने पेशाकर्मीहरूलाई लक्षित गरिएको हो।
आफ्नो समय र लगानी कहाँ खर्च गर्ने भनेर निर्णय गर्दै गरेका नेपाली विद्यार्थी र जागिर खोज्नेहरूका लागि अब स्पष्ट भइरहेको अपेक्षा भनेको प्रमाणित रोजगारी तथ्याङ्क, वास्तविक रोजगारदाता साझेदारी, र पूरा गरिएका प्रोजेक्टहरूको संग्रह जुन केवल प्रमाणपत्रभन्दा उत्तिकै वा अझ बढी महत्त्वपूर्ण बन्दै गएको छ।
प्रकाशित: ८ भाद्र २०८३, सोमबार
