काठमाडौं ।
मध्यपूर्वको युद्ध सुरु भएदेखि इरानमा क्रिप्टोकरेन्सीको ठूलो प्रवाह भएको छ। विशेषज्ञहरूका अनुसार, यसलाई इरानको क्रान्तिकारी गाड्र्समाथि लगाइएका प्रतिबन्धहरू पार गर्न र तीव्र मुद्रास्फीतिबाट पीडित नागरिकहरूका लागि वित्तीय सुरक्षित माध्यमको रूपमा प्रयोग गरिएको छ।
विशेषज्ञहरूले डिजिटल मुद्राहरू इरानमा कसरी प्रयोग भइरहेका विश्लेषण गरेका छन्।
ठूलो रकमको प्रवाह
असाधारण रूपमा ठूलो प्रवाहमा, इजरायल–अमेरिका हवाई हमलाको पहिलो दिन फेब्रुअरी २८ देखि मार्च २ सम्म इरानी एक्सचेन्ज प्लेटफर्मबाट करोडौँ डलर बराबरको क्रिप्टोकरेन्सी बाहिर गएको तथ्यांकहरू देखिएका छन् । मार्च ५ सम्म, ती रकमको करिब एक तिहाइ विदेशी एक्सचेन्जमा सारिएको थियो।
केही रकम नागरिकहरूले आफ्नो बचत सुरक्षित राख्न पठाएका भए पनि, रकमको ठूलो आकारले ‘सत्ता सम्बन्धी पात्रहरूको’ संलग्नता देखाएको विश्लेषकहरू बताउँछन् । यस्तो कार्यले सम्भावित थप प्रतिबन्ध वा साइबर आक्रमणको डरलाई सङ्केत गर्छ ।
जुन २०२५ मा, अघिल्लो इजरायल–इरान सङ्घर्षको उच्च बिन्दुमा, क्रिप्टोकरेन्सी प्लेटफर्मबाट ठूलो रकम चोरी भएको थियो, जसमा इजरायलसँग सम्बन्धित ह्याकरहरूको संलग्नता रहेको बताइएको थियो ।
इरानसँग सम्बन्धित
विश्लेषण अनुसार, यस ठूलो प्रवाहमा प्रयोग भएका धेरै डिजिटल वालेटहरू प्रत्यक्ष रूपमा क्रान्तिकारी गाड्र्ससँग जोडिएका छन् ।
“इन्टरनेट बन्द हुँदा समेत केही रकम बाहिर जान्छ, जसले देखाउँछ कि केही व्यक्तिलाई एक्सचेन्जको क्रिप्टो सम्पत्ति पहुँच छ,” क्रिप्टोकरेन्सी विश्लेषकहरूले बताएका छन् ।
गत वर्ष, गाड्र्ससँग सम्बन्धित वालेटमा अर्बौँ डलरभन्दा बढी क्रिप्टोकरेन्सी जम्मा गरिएको थियो, जसले देशको कुल प्रवाहको आधाभन्दा बढी प्रतिनिधित्व गर्छ र यो भाग अझ बढिरहेको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्धका कारण पारम्परिक वित्तीय प्रणालीबाट काटिएको इरानका लागि, क्रिप्टोकरेन्सी वैकल्पिक माध्यम बनेको छ । यसले राज्यलाई प्रतिबन्धित तेल बिक्री गर्न वा यमनका हूथी विद्रोही जस्ता समूहलाई गोप्य रूपमा वित्तीय सहयोग गर्न अनुमति दिन्छ ।
आर्थिक मिडियाले पनि यस वर्ष इरानले क्रिप्टोकरेन्सी प्रयोग गरी बैलिस्टिक मिसाइल, ड्रोन र अन्य उन्नत हतियार प्रणाली बिक्रीका लागि प्रस्ताव गरेको बताएको छ ।
डिजिटल सम्पत्ति बैंक ट्रान्सफरसँग तुलना गर्दा छिटो र कम खर्चिलो छ र अन्तर्राष्ट्रिय नियमका खाडलका कारण ट्र्याक गर्न कठिन छ।
क्रान्तिकारी गाड्र्स र इरानी केन्द्रीय बैंकले स्थिर डिजिटल मुद्राहरूलाई प्राथमिकता दिएका छन्, जसलाई सामान्यतया डलरसँग जोडिएको हुन्छ ।
तर नागरिकहरू व्यापक रूपमा बिट्कोइनमा आकर्षित भएका छन्, जुन प्लेटफर्मबाट निकालेर व्यक्तिगत वालेटमा सुरक्षित राख्न सकिन्छ ।
वर्तमानमा बिट्क्वाइनको मूल्य ६८ हजार डलरभन्दा बढी छ।
विश्लेषकहरूले युद्धअघि पनि इरानमा कडा दमन गरिएको प्रदर्शनहरूमा डिजिटल मुद्राको व्यापक प्रयोग देखिएका बताएका छन् । मुद्रास्फीतिले ५० प्रतिशत नजिक पुगिसकेको अवस्थामा, क्रिप्टोकरेन्सीले राष्ट्रिय मुद्राको पतनसँग जुदिरहेको जनतालाई ‘जीवनरेखा’ प्रदान गरेको छ।
प्रकाशित: १३ चैत्र २०८२, शुक्रबार
