काठमाडौं ।
स्पेसएक्सले लामो समयसम्म रोकिएको स्टारलिंक उपग्रह प्रक्षेपणलाई पुनः सुरु गरेको छ।
कम्पनीले सोमबार (अक्टोबर १२) आफ्ना २७ वटा स्टारलिंक इन्टरनेट उपग्रहलाई पृथ्वीको तल्लो कक्ष (एलईओ) मा पठाएको छ।
क्यालिफोर्नियास्थित भान्डेनबर्ग स्पेस फोर्स बेसबाट पूर्वी अमेरिकी समयअनुसार राति ८:२८ बजे (स्थानीय समयअनुसार साँझ ५:२८ बजे र अक्टोबर १३ मा जीएमटीअनुसार राति ००:२८ बजे) फाल्कन ९ रकेटमार्फत उपग्रह प्रक्षेपण गरिएको हो।
सेप्टेम्बर १९ यता फाल्कन ९ रकेटबाट गरिएको यो पहिलो स्टारलिंक मिसन हो। त्यस दिन पनि भान्डेनबर्गबाटै २७ वटा उपग्रह प्रक्षेपण गरिएको थियो। पछिल्लो समयको अन्तरलाई हेर्दा, अगस्ट १९ देखि सेप्टेम्बर ६ सम्मको १९ दिनमा स्पेसएक्सले फाल्कन ९ रकेटबाट सात वटा स्टारलिंक मिसन सञ्चालन गरेको थियो।
त्यसपछि स्पेसएक्सले स्टारलिंक उपग्रहहरूको अर्को समूह प्रक्षेपण गरेको थियो, तर त्यसका लागि फाल्कन ९ प्रयोग गरिएको थिएन। कम्पनीको विशाल रकेट स्टारसिपले सेप्टेम्बर २८ मा भएको आफ्नो १४औँ परीक्षण उडानका क्रममा नयाँ पुस्ताका २६ वटा स्टारलिंक भी३ उपग्रह बोकेको थियो।
स्पेस डटकमका अनुसार स्टारसिपले आफ्नो १४औँ उडानमा पहिलो पटक पृथ्वीको कक्षमा प्रवेश गरेको थियो र स्टारलिंक उपग्रहहरू पनि सफलतापूर्वक प्रक्षेपण गरेको थियो। योजना सफल भएमा भविष्यमा यस्तो कार्य धेरै पटक हुनेछ। स्टारलिंक भी३ समूहमा अन्ततः करिब एक लाख उपग्रह रहनेछन् र ती सबै स्टारसिपमार्फत प्रक्षेपण गरिने स्पेसएक्सका प्रमुख एलन मस्कले बताएका छन्।
वास्तवमा स्पेसएक्सले आगामी केही वर्षमा फाल्कन ९ र यसको अर्को संस्करण फाल्कन हेभीको प्रयोग बन्द गर्ने योजना बनाएको छ। त्यसपछि यी रकेटले गर्दै आएका काम पूर्ण रूपमा पुनः प्रयोग गर्न सकिने र अझ शक्तिशाली स्टारसिपलाई हस्तान्तरण गरिनेछ। यद्यपि स्टारसिप अझै परीक्षण उडानकै चरणमा छ।
यो परिवर्तनले अन्तरिक्ष उडान क्षेत्रमा ठूलो प्रभाव पार्नेछ। फाल्कन ९ आफ्नो पुस्ताको सबैभन्दा धेरै प्रयोग हुने रकेट हो। उदाहरणका लागि, सन् २०२५ मा यसले १६५ पटक उडान गरेको थियो, जुन विश्वका अन्य सबै कक्षीय रकेट प्रक्षेपणहरूको कुल संख्याको हाराहारीमा थियो। फाल्कन ९ का ती उडानमध्ये करिब तीन चौथाइ स्टारलिंक मिसन थिए।
सन् २०२६ मा भने फाल्कन ९ का उडान केही सुस्त भएका छन्। सोमबारको उडान यस वर्षको ११२औँ फाल्कन ९ प्रक्षेपण हो। त्यस्तै, स्टारलिंकका लागि गरिएको यो ८२औँ प्रक्षेपण हो। स्टारलिंक समूहमा हाल ११ हजार १०० भन्दा बढी सक्रिय उपग्रह छन्।
सोमबारको प्रक्षेपण योजना अनुसार नै सफल भयो। फाल्कन ९ रकेटको पहिलो चरण प्रक्षेपण भएको करिब साढे आठ मिनेटपछि पृथ्वीमा फर्कियो। प्रशान्त महासागरमा तैनाथ ‘अफ कोर्स आई स्टिल लभ यू’ नामक ड्रोन जहाजमा उक्त चरण सफलतापूर्वक अवतरण गर्यो। बी१०८८ नाम दिइएको यो रकेटको पहिलो चरणले २०औँ पटक प्रक्षेपण र अवतरण गरेको हो।
यसैबीच पुनः प्रयोग नगरिने रकेटको माथिल्लो चरणले २७ वटा उपग्रहलाई पृथ्वीको तल्लो कक्षमा पुर्यायो। स्पेसएक्सले एक्समार्फत दिएको जानकारीअनुसार, प्रक्षेपण भएको ६२ मिनेटपछि ती उपग्रहलाई कक्षमा छाडिएको थियो।
प्रकाशित: २७ आश्विन २०८३, मंगलवार
