काठमाडौं ।
दूरसञ्चार उपकरण निर्माता नोकिया र अन्तरिक्षबाट सार्वभौम सूचना प्राप्तिमा विशेषज्ञ रहेको आइसएले सरकारका लागि लो अर्थ अर्बिट (एलईओ) स्याटेलाइट सञ्चार प्रणाली विकास गर्ने भएका छन्।
दुवै कम्पनीले स्याटेलाइट, ग्राउन्ड पूर्वाधार र बलियो बनाइएका अन्तिम प्रयोगकर्ता टर्मिनललाई एकीकृत गर्नेछन्। यसबाट आइसएको ‘अन्तरिक्षबाट सार्वभौम सूचना’ व्यवसाय मोडललाई स्याटेलाइट सञ्चारमा विस्तार गर्ने लक्ष्य राखिएको छ।
यो सहकार्यबाट विकास हुने प्रणालीले रक्षा, सीमा सुरक्षा, आपत्कालीन सेवा र विपद् व्यवस्थापनलगायतका काममा सहयोग गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। संयुक्त रूपमा विकास गरिने स्याटेलाइट सञ्चार प्रणाली ‘विश्वसनीय युरोपेली प्रविधि’ मा आधारित हुने बताइएको छ। यसको उद्देश्य सम्बन्धित देशलाई स्याटेलाइट, ग्राउन्ड प्रणाली र टर्मिनलको स्वामित्व तथा नियन्त्रण दिनु हो।
स्थलीय नेटवर्कमा अवरोध आएमा वा ती नेटवर्कमा समस्या उत्पन्न भएमा रक्षा निकाय, आपत्कालीन उद्धार टोली र नागरिक प्रशासनले आफूले निर्भर गर्ने सूचना तथा कमान्ड प्रणालीमा पहुँच गुमाउन सक्ने कम्पनीहरूले बताएका छन्।
त्यसैले सरकारले सबैभन्दा कठिन परिस्थितिमा पनि सञ्चालन गर्न सकिने र पूर्ण रूपमा आफ्नै स्वामित्व तथा नियन्त्रणमा रहने सञ्चार पूर्वाधार आवश्यक पर्ने कम्पनीहरूको भनाइ छ।
रोयटर्सका अनुसार नयाँ प्रणालीले महत्वपूर्ण अभियान क्षेत्रमा लक्षित, उच्च क्षमताको र कम विलम्बता भएको कनेक्टिभिटी उपलब्ध गराउने अपेक्षा गरिएको छ। यी प्रणालीले सैन्य तथा व्यावसायिक नेटवर्कलाई प्रतिस्थापन गर्ने नभई तिनलाई सहयोग गर्ने गरी विकास गरिनेछन्। यसले नेटवर्कको पहुँच, स्थायित्व र क्षमता पनि बढाउने बताइएको छ।
“सार्वभौम सञ्चालनका लागि वास्तविक समयमा अवस्था बुझ्ने, निर्णय गर्ने र काम गर्ने क्षमता आवश्यक हुन्छ,” नोकियाका अध्यक्ष तथा प्रमुख कार्यकारी अधिकृत जस्टिन होटार्डले भने। “भौतिक कृत्रिम बुद्धिमताले यो सम्भव बनाउँछ, तर त्यसका लागि जमिन, समुद्र, हवाई क्षेत्र र अन्तरिक्षमा सुरक्षित र स्थिर कनेक्टिभिटी आवश्यक हुन्छ। नोकियाका विश्वसनीय नेटवर्क र आइसएको प्रमाणित सार्वभौम अन्तरिक्ष क्षमतालाई एकसाथ ल्याएर हामी विद्यमान स्थलीय नेटवर्कलाई सहयोग गर्ने स्याटेलाइट सञ्चार क्षमता उपलब्ध गराउनेछौं। यसले देशहरूलाई विभिन्न क्षेत्रमा चुनौतीपूर्ण वातावरणमा विश्वस्त भएर काम गर्न आवश्यक अवस्थाको जानकारी, कनेक्टिभिटी र नियन्त्रण उपलब्ध गराउनेछ।”
आइसएका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत तथा सहसंस्थापक राफाल मोडर्जेभ्स्कीले भने, “नोकियासँग मिलेर हामी अन्तरिक्षसम्बन्धी आफ्नो प्रमाणित सूचना विशेषज्ञताका आधारमा सार्वभौम र उच्च क्षमताको स्याटेलाइट सञ्चार विकास गरिरहेका छौं। देशहरूले विदेशी व्यावसायिक सञ्चालकका सेवाका सर्तमा निर्भर नभई आफ्नो सञ्चार प्रणालीको पूर्ण स्वामित्व र नियन्त्रण राख्न सक्नुपर्छ। हामीले पोल्यान्डलाई एक वर्षभन्दा कम समयमा आफ्नै रडार स्याटेलाइट प्रणाली उपलब्ध गराएका थियौं। नोकियासँगको साझेदारीले स्याटेलाइट सञ्चारमा पनि देशहरूले आवश्यक ठानेको समयसीमाभित्र त्यस्तै गतिमा काम गर्न हामीलाई सहयोग गर्नेछ।”
यस परियोजनाअन्तर्गतका पहिलो स्याटेलाइट सन् २०२८ मा प्रक्षेपण हुने अपेक्षा गरिएको छ।
गत वर्ष नोकिया, कोल्ट र हनिवेलले लो अर्थ अर्बिट स्याटेलाइट प्रयोग गरेर क्वान्टम प्रविधिबाट उत्पन्न हुन सक्ने जोखिमबाट इन्क्रिप्टेड डाटा सुरक्षित गर्ने विषयमा अनुसन्धान सुरु गरेका थिए।
यसअन्तर्गत क्वान्टम कम्प्युटिङले परम्परागत इन्क्रिप्सन प्रणाली तोड्न सक्ने अवस्थामा अप्टिकल नेटवर्कबाट जाने इन्क्रिप्टेड ट्राफिकलाई सुरक्षित गर्ने नयाँ उपाय परीक्षण गरिएको थियो। त्यतिबेला कम्पनीहरूले वित्तीय संस्था, स्वास्थ्य तथा औषधि कम्पनी र सरकारी निकायजस्ता ठूलो मात्रामा संवेदनशील डाटा व्यवस्थापन गर्ने संस्थाका लागि यो परीक्षण उपयोगी हुने बताएका थिए।
प्रकाशित: १६ आश्विन २०८३, शुक्रबार
