काठमाडौं ।
एनभिडियाका संस्थापक तथा प्रमुख कार्यकारी अधिकृत जेन्सेन हुवाङले मंगलबार सेल्सफोर्सको ड्रीमफोर्स सम्मेलनमा बोल्दै एआईबाट उत्पन्न हुन सक्ने जोखिमबारे आफ्नो धारणा स्पष्ट पारेका छन्।
उनका अनुसार एआई कुनै नयाँ प्रकारको ‘एलियन माइन्ड’ होइन, जसरी कम्तीमा एकजना ओपनएआईका सुरक्षा अनुसन्धानकर्ताले वर्णन गरेका छन्। एआई मानिसले बनाएको हार्डवेयर र सफ्टवेयर मात्र भएको उनको भनाइ छ। त्यसैले यसलाई मानिसले नियन्त्रण गर्न सक्ने र यसका लागि अहिलेका कानुन नै पर्याप्त रहेको उनी बताउँछन्।
“सुरक्षा इन्जिनियरिङको समस्या हो, कानुनी समस्या होइन,” उनले भने, “आखिर हामी सफ्टवेयर विकास गरिरहेका छौँ। हामी कम्प्युटिङ प्रणाली विकास गरिरहेका छौँ। यो जटिल कम्प्युटिङ प्रणाली हो, तर अन्ततः यो कम्प्युटिङ प्रणाली नै हो।”
त्यसैले एआईलाई नियमन गर्न नयाँ कानुन वा नियम आवश्यक नभएको उनको तर्क छ। वास्तवमा, ह्वाङ नयाँ कानुनको आवश्यकता नै कम देख्छन्। उनका अनुसार असुरक्षित उत्पादन बजारमा नल्याउन कम्पनीहरूलाई दबाब दिन स्वतन्त्र बजार नै पर्याप्त हुनेछ।
“यदि हामी उत्पादनको सुरक्षाबारे विश्वस्त छैनौँ भने, तपाईं र मलगायत यहाँ भएका सबै कम्पनीजस्तै, यदि तपाईंले कुनै उत्पादन वा सेवा बनाउनुभयो र त्यसको कार्यक्षमता, क्षमता वा सुरक्षाबारे विश्वस्त हुनुहुन्न भने त्यसलाई बजारमा नल्याउनुहोस्। त्यसैले यो निकै स्पष्ट रूपमा गर्नुपर्ने कुरा हो,” उनले भने।
उनले थपे, “तपाईंले बजारले रुचाउने उत्पादन ल्याउन विश्वस्त नभएसम्म आफ्नो गति नियन्त्रण गर्नुपर्छ। बजारका शक्तिहरू पहिलेदेखि नै छन्। हामीलाई नयाँ कानुन आवश्यक छैन। नयाँ नियम आवश्यक छैन। कम्पनीहरूले आफूले कति तीव्र गतिमा अघि बढ्ने भन्ने निर्णय गर्नुपर्छ। मेरो विचारमा नवप्रवर्तन, गति र सुरक्षित उत्पादनबीच छनोट गर्नुपर्छ भन्ने कुरा गलत हो। यी सबै एकैपटक सम्भव छन्। त्यसैले सकेसम्म तीव्र गतिमा अघि बढ्नुहोस्। तर कुनै पनि समयमा कम्पनी आफ्नो नियन्त्रणबाहिर गएको वा उत्पादन सुरक्षित नहुने महसुस भयो भने केही समय रोकिएर सही बनाउनुपर्छ।”
टेकक्रञ्चका अनुसार केही हिसाबले यो विचार आश्वस्त पार्ने खालको देखिन्छ। यदि विश्वमा एआईबारे जानकार कोही छन् भने एनभिडिया का संस्थापक त्यसमध्ये एक हुन्। च्याटजीपीटी अस्तित्वमा आउनुभन्दा धेरै अघिदेखि उनले एआईका लागि आवश्यक हार्डवेयर विकास गर्दै आएका छन्। अहिले उनी खुला स्रोत मोडल, एजेन्ट, हर्नेस र स्यान्डबक्ससमेत बनाउने कम्पनीको नेतृत्व गरिरहेका छन्।
तर अर्को दृष्टिकोणबाट हेर्दा, एआईको तीव्र विस्तारबाट ठूलो आर्थिक लाभ लिइरहेका व्यक्तिका लागि ह्वाङको यस्तो धारणा आउनु अचम्मको कुरा होइन। नियमनले एनभिडिया को थप एआई प्रणाली र सफ्टवेयर बेच्ने प्रयासमा अवरोध सिर्जना गरेर गति कम गर्न सक्ने भएकाले उनी किन नियमन चाहन्छन् भन्ने प्रश्न पनि उठ्न सक्छ।
उनले अन्तर्वार्तामा भनेका छन्, “म पहिलेभन्दा बढी महत्वाकांक्षी छु। हाम्रो महत्वाकांक्षा र एआईबाट प्राप्त उत्पादकत्व वृद्धिका कारण हाम्रो सीमा आकाशसम्म छ। हाम्रो कम्पनीको सीमा आकाशसम्म छ। हरेक उद्योग र हरेक देशका लागि सीमा आकाशसम्म छ।”
तर उत्कृष्ट नियत भएका कम्पनीहरूले पनि कहिलेकाहीँ अनपेक्षित परिणामसहित खराब उत्पादन बजारमा ल्याउने गरेका छन्, सफ्टवेयरमा समेत। सन् २०२४ को क्राउडस्ट्राइकको ‘ब्लु स्क्रिन अफ डेथ’ समस्या यसको उदाहरण हो, जसका कारण हजारौँ उडान प्रभावित भएका थिए र विभिन्न व्यवसायमा अन्य समस्या पनि सिर्जना भएको थियो।
त्यस्तै, जानाजानी कम जिम्मेवार व्यवहार गरेको आरोप लागेका कम्पनीहरू पनि छन्। मेटाले बालबालिकामा सामाजिक सञ्जालको असरसम्बन्धी मुद्दा मिलाउन हालै १८ अर्ब डलर तिरेको छ।
एआईले पनि आफ्नो उद्देश्य वा सुरक्षा परीक्षण जे भए पनि मानिसलाई असर गरिसकेको छ। यसमा ओपनएआई को एउटा मोडलले हगिङ फेसमा ह्याक गरेको घटना र लामो समयसम्म आफ्नो च्याटबोटसँग कुराकानी गरेका युवाहरूको आत्महत्यासम्बन्धी ओपनएआई विरुद्धका मुद्दा पनि छन्।
कम्पनीहरूलाई आफूले उचित ठानेअनुसार उत्पादन बजारमा ल्याउन दिने ‘एक्लै छाडिदिने’ रणनीति समाजको दृष्टिले एआई सुरक्षाका लागि उपयुक्त नहुन सक्छ। यद्यपि ह्वाङ को एउटा तर्क सही हुन सक्छ—हालका उत्पादनसम्बन्धी दायित्वका कानुनले एआईलाई पनि समेट्न सक्छन्। तर त्यसको परीक्षण अदालतमा पर्याप्त मुद्दा पुगेर मात्र हुन सक्छ।
ह्वाङले अर्को सम्भावित बाटोबारे भने चर्चा गरेनन्, जुन अहिले आकार लिँदै गरेको देखिन्छ—उद्योग आफैँले बनाउने नियमन। ह्वाङ ले आफ्नो धारणा प्रस्तुत गर्दा खुला तौल भएका (ओपन-वेट) मोडल र कम्पनीहरूले त्यस्ता मोडल प्रयोग गर्नुपर्ने विषयलाई बढी जोड दिँदै आएका छन्। उनको विचारमा यसले आफ्नै प्रविधि नियन्त्रणमा राख्ने एआई प्रयोगशालाहरूलाई प्रतिस्पर्धात्मक दबाब दिन सक्छ।
तर अहिले उद्योगसँग आफैँले नियम बनाउने र विश्वभरका एआई प्रयोगशालालाई, चीनमा रहेका प्रयोगशालासमेत, त्यसमा सहभागी हुन प्रोत्साहित गर्ने समय सीमित छ।
माइक्रोसफ्टका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत सत्या नाडेलाले सोमबार अल-इन समिटमा भनेका थिए, “यदि अमेरिकाले उस्तै सुरक्षा चिन्तालाई महत्व दिन्छ भने चीनले पनि त्यही सुरक्षा चिन्तालाई गम्भीर रूपमा लिनुपर्छ। उनीहरूका लागि फरक किन हुनुपर्छ? उनीहरूलाई पनि उस्तै ह्याकिङ समस्याको सामना गर्नुपर्ने हुन्छ। उनीहरूका नागरिकले पनि एआईबाट लाभ लिन सकून् भन्ने सुनिश्चित गर्न चाहन्छन्, जसरी हामी आफ्ना नागरिकले एआईबाट लाभ लिन चाहन्छौँ।”
हालका लागि भने ह्वाङ नयाँ एआई नियमनको विपक्षमा छन्। एआई क्षेत्रमा उनको प्रभावका कारण उनको धारणा प्रभावशाली हुन सक्छ। यसै साता उनले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसँग समेत प्रत्यक्ष पहुँच रहेको देखाएका छन्।
प्रकाशित: १ आश्विन २०८३, बिहीबार
