काठमाडौं ।
मध्य मेक्सिकोका हरियाली पहाडमा कमै मानिस हिँडडुल गर्ने ग्राभेल सडकको छेउमा एउटा गोप्य क्रिप्टोकरेन्सी फार्म सञ्चालनमा थियो। त्यहाँ ठूलो आवाजमा मेसिनहरू चलिरहेका थिए।
अवैध रकम शुद्धीकरण गर्न भर्चुअल मुद्रा माइनिङ गरिएको आशंका गरिएको उक्त फार्मसम्म प्रहरीलाई पुर्याउने कारण मेसिनको आवाज मात्र थिएन। त्यसका लागि आवश्यक पर्ने ठूलो मात्राको विद्युत् पनि महत्वपूर्ण संकेत बनेको थियो।
सियेरा नोर्टे क्षेत्रका साना समुदायको आवश्यकताभन्दा निकै बढी विद्युत् सयौँ विशेष कम्प्युटर सञ्चालन र चिस्याउन प्रयोग भइरहेको थियो।
बिटक्वाइनजस्ता भर्चुअल सम्पत्ति उत्पादन गर्न शक्तिशाली कम्प्युटर प्रयोग गरिने क्रिप्टो माइनिङ मेक्सिकोमा संगठित आपराधिक समूहविरुद्धको संघर्षको नयाँ क्षेत्र बनेको छ। यस्ता समूहले लागुऔषध कारोबार र जबर्जस्ती असुलीबाट आफ्नो गतिविधि विस्तार गर्दै वित्तीय अपराधको क्षेत्रमा समेत प्रवेश गरेका छन्।
पुएब्ला राज्यमा अधिकारीहरूले ३०० ओटा ग्राफिक्स प्रोसेसिङ युनिट (जीपीयू), ८० ओटा मध्यम भोल्टेज टर्मिनल र आठवटा स्याटेलाइट एन्टेना फेला पारेका थिए। लाखौँ अन्य मेसिनसँग प्रतिस्पर्धा गर्दै जटिल गणितीय समस्या समाधान गरी नयाँ मूल्यवान क्रिप्टोकरेन्सी उत्पादन गर्न यी उपकरण प्रयोग गरिएको थियो।
अन्तर्राष्ट्रिय व्यावसायिक स्तरमा हेर्दा यो तुलनात्मक रूपमा सानो सञ्चालन भए पनि गत वर्षको सुरुदेखि उक्त क्षेत्रमा फेला परेको यो चौथो क्रिप्टो फार्म हो।
“लागुऔषध कार्टेलहरू थप उच्च स्तरको प्रविधि र दक्षतामा पुगेको देखिन्छ,” मेक्सिकोका सुरक्षा विश्लेषक डेभिड सौसेडोले भने। उनका अनुसार यस्तो सञ्चालन स्थापना गर्न प्राविधिक दक्षता र मेक्सिकोका शक्तिशाली कार्टेलमध्ये कुनै एउटा जस्तो पर्याप्त आर्थिक स्रोत भएको समूहको समर्थन आवश्यक पर्थ्यो।
रोयटर्सका अनुसार मेक्सिकोको संघीय सरकारी वकिलको कार्यालयले अनुसन्धान जारी रहेको भन्दै यस विषयमा टिप्पणी गर्न अस्वीकार गरेको छ।
विद्युत् चोरीबाट सञ्चालनलाई सहयोग
ब्लकचेन विश्लेषण कम्पनी चेनालाइसिसका अनुसार विश्वभर अवैध क्रिप्टोकरेन्सी कारोबार सन् २०२५ मा दोब्बरभन्दा बढी भएको थियो। आपराधिक गतिविधिसँग सम्बन्धित ठेगानाहरूले अनुमानित १५४ अर्ब डलर प्राप्त गरेका थिए, जुन अघिल्लो वर्षको ५९ अर्ब डलरभन्दा धेरै हो।
चेनालाइसिसले यो वृद्धि मुख्य रूपमा प्रतिबन्ध छल्ने उद्देश्यले भएका कारोबारमा भएको वृद्धिका कारण भएको जनाएको छ। यसमा प्रतिबन्ध लगाइएका सरकारसँग सम्बन्धित भुक्तानी पनि समावेश छन्।
विश्वभर धेरै मानिस र संस्थाले कानुनी रूपमा भर्चुअल मुद्रा प्रयोग गर्न थालेसँगै ल्याटिन अमेरिकी कार्टेलहरूले पनि रकम शुद्धीकरण गर्न क्रिप्टो कारोबार र माइनिङ सञ्चालनको प्रयोग बढाइरहेको चेनालाइसिसका ल्याटिन अमेरिका विशेषज्ञ काइओ मोटाले बताए।
“यी स्थानमा निकै सस्तो विद्युत् उपलब्ध हुन सक्छ वा संगठित अपराधको प्रभाव रहेको क्षेत्रमा हुन सक्छ, जहाँ उनीहरूले विद्युत् चोरी गर्न र क्रिप्टोकरेन्सी माइनिङका लागि ठूलो पूर्वाधार स्थापना गर्न सक्छन्,” मोटाले भने।
क्रिप्टो माइनिङको सबैभन्दा ठूलो खर्च विद्युत् हो। ऊर्जा मूल्य बढ्दै गएको र एउटा भर्चुअल मुद्रा उत्पादन गर्न आवश्यक स्रोत पनि बढ्दै गएकाले माइनिङको लागत बढिरहेको रोयटर्सले उल्लेख गरेको छ।
क्याम्ब्रिज विश्वविद्यालयको बिटक्वाइन विद्युत् खपत सूचकांकका अनुसार सबैभन्दा बढी प्रयोग हुने क्रिप्टोकरेन्सी बिटक्वाइनको एउटा युनिट उत्पादन गर्न करिब ४५ हजार डलर खर्च हुन्छ। हाल यसको मूल्य करिब ७८ हजार डलर रहेकाले बिक्री गर्दा अझै ठूलो नाफा हुन सक्छ।
“यदि उनीहरूले विद्युत् चोरी गरिरहेका थिए भने सञ्चालनको मुख्य खर्च लगभग केही पनि हुँदैनथ्यो,” मेक्सिकोको इबेरोअमेरिकाना विश्वविद्यालयका ऊर्जा चोरीसम्बन्धी विशेषज्ञ स्यामुएल लियोनले पुएब्लाको उक्त सञ्चालनबारे भने।
मेक्सिकोका अधिकारीहरूले क्रिप्टो फार्मले नजिकै रहेको जलविद्युत् बाँधबाट विद्युत् चोरी गरेको थियो कि थिएन भन्नेबारे अनुसन्धान गरिरहेका छन्।
दुर्गम पहाडी क्षेत्रमा लुकाइएको
पुएब्लामा क्रिप्टो फार्म फेला परेको सियेरा नोर्टे क्षेत्रका बाक्ला जंगल र छरिएका बस्तीले यस्तो गतिविधि लुकाउन उपयुक्त वातावरण बनाएका थिए।
छिमेकी समुदायमा बस्ने दुई व्यक्तिले बदला लिने डरका कारण नाम नबताउने सर्तमा रोयटर्सलाई बताएअनुसार मेसिन चलेको आवाज एक किलोमिटर टाढासम्म सुनिन्थ्यो। क्रिप्टो फार्म नजिकैको गाउँबाट करिब दुई किलोमिटर टाढा रहेको थियो।
गत वर्ष उत्तरी पुएब्लामा नजिकैको जलविद्युत् बाँध आसपास यस्तै तीनवटा क्रिप्टो फार्म फेला परेका थिए। स्थानीय अधिकारीहरूले थप यस्ता गोप्य सञ्चालन हुन सक्ने सम्भावनाबारे अनुसन्धान गर्न छिमेकी राज्यका अधिकारीसँग सहकार्य गरिरहेको बताएका छन्।
ब्राजिल, अमेरिका र दक्षिणपूर्वी एसियामा पनि यस्तै कारबाही भएका छन्। थाइल्यान्डमा पाँचवटा प्रान्तसम्म फैलिएको ठूलो बिटक्वाइन माइनिङ सञ्चालनमाथि समेत कारबाही गरिएको थियो।
चेनालाइसिसका मोटाका अनुसार विश्वभर क्रिप्टोकरेन्सीको प्रयोग बढ्दै जाँदा आगामी वर्षहरूमा क्रिप्टोकरेन्सीसँग सम्बन्धित अपराधले नयाँ रेकर्ड बनाउन सक्छ। भर्चुअल मुद्रा सहज रूपमा उपलब्ध हुँदै जाँदा अनुसन्धानकर्ताहरूले अनलाइन कारोबार पत्ता लगाउने क्षमता पनि सुधार गरिरहेका छन्।
“क्रिप्टोकरेन्सीको प्रयोगमार्फत हुने संगठित अपराधविरुद्ध लड्न कानून कार्यान्वयन गर्ने निकायहरू अहिले निकै बढी सक्षम हुँदै गएका छन्,” उनले भने।
प्रकाशित: ३० भाद्र २०८३, मंगलवार
