काठमाडौं ।
एक अनुसन्धानकर्ताले एआई कम्पनीहरु एन्थ्रोपिक र ओपनएआईले “हाम्रो जीवनसँग जुवा खेलिरहेका” चेतावनी दिएपछि, गत हप्ता २० भन्दा बढी अमेरिकी कंग्रेस सदस्यहरूले कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) सम्बन्धी नयाँ वा अझ कडा नियमनको माग गरेका छन्।
म्यासाचुसेट्सकी डेमोक्र्याटिक सांसद लोरी ट्राहानले शुक्रबार, यस विषयमा दुवै दलको समर्थन “निर्णायक मोड” मा पुगेको जानकारी दिएको सीएनबीसीले रिपोर्ट गरेको छ।
“कारबाहीको माग गर्ने सामान्य डेमोक्र्याट र रिपब्लिकनहरूको फोनले यस हप्ता मेरो फोन लगातार बजिरह्यो,” ट्राहानले भनिन्।
ज्याकब कक्सनले मंगलबार ‘एन्थ्रोपिक’ मा आफ्नो जागिर छोडेको घोषणा गरेका थिए र ‘एक्स’ मा गरिएको उनको उक्त पोस्टले १५ करोडभन्दा बढी भ्युज पाएको छ। यसअघि ‘ओपनएआई’ मा अनुसन्धानकर्ताका रूपमा काम गरेका कक्सनले लेखेका छन् कि एआई निर्माण गरिरहेका मानिसहरू “गम्भीरतापूर्वक विश्वास गर्छन् कि यसले दशकको अन्त्यसम्ममा हामी सबैको ज्यान लिन सक्छ।”
कक्सनको जागिर छोड्ने निर्णयले सामाजिक सञ्जालमा ठूलो हलचल मच्चायो र यसले राजनीतिक दलका दुवै पक्षका सांसदहरूलाई आफ्नो धारणा राख्न प्रेरित गर्यो।
“एआई नवप्रवर्तनको एक शक्तिशाली माध्यम हो र यसको विकास फस्टाउनु आवश्यक छ। तर, कंग्रेसले एआईको वास्तविकता र यससँग आउने सम्भावित जोखिमहरूलाई बेवास्ता गर्न सक्दैन,” टेक्सासका रिपब्लिकन सांसद नथानिएल मोरनले बुधबार ‘एक्स’ मा लेखे, “नवप्रवर्तन र सुरक्षा एक-अर्काका विरोधी होइनन्। हामी सचेत, विचारशील र विवेकपूर्ण नीति निर्माणमार्फत यी दुवै कुरा हासिल गर्न सक्छौं।”
नोभेम्बरको मध्यावधि निर्वाचनअघिका महिनाहरूमा एन्थ्रोपिक र ओपनएआई जस्ता एआई क्षेत्रका दिग्गज कम्पनीहरूप्रति असन्तुष्टि बढेको छ; विशेष गरी ती मानिसहरूमाझ जसले एआईलाई रोजगारी गुम्ने र ठूला डाटा सेन्टरहरूसँग जोडेर हेर्ने गर्छन्।
प्यु रिसर्च सेन्टरको अगस्टको प्रतिवेदनअनुसार, आधाभन्दा बढी अमेरिकीहरू (५२ प्रतिशत) दैनिक जीवनमा एआईको बढ्दो प्रयोगलाई लिएर उत्साहित हुनुभन्दा बढी चिन्तित छन्। सन् २०२१ मा यो संख्या ३७ प्रतिशत मात्र थियो।
प्युको ‘अमेरिकन ट्रेन्ड्स प्यानल’ अन्तर्गत ३,४८८ वयस्कहरू माझ गरिएको यो सर्वेक्षण जुन २२ देखि २८ सम्म सञ्चालन गरिएको थियो र यसमा त्रुटिको सम्भावना प्लस वा माइनस १.८ प्रतिशत विन्दु रहेको छ।
तर जनतामा बढ्दो चिन्ताका बाबजुद, अमेरिकामा यो प्रविधिलाई कसरी नियमन गर्ने भन्ने विषयमा खासै सहमति जुट्न सकेको छैन। कानुन निर्माताहरूले एआई सम्बन्धी विभिन्न विधेयकहरू पेश गरेका छन्, तर ती अझै प्रारम्भिक चरणमै छन् र तिनले मिश्रित प्रतिक्रिया पाएका छन्।
“कांग्रेसका लागि अब तटस्थ बसेर हेर्ने समय सकियो र कदम चाल्ने बेला आएको छ,” ट्राहनले शुक्रबार सीएनबीसीलाई बताइन्।
जुलाईमा, ट्राहन र प्रतिनिधि जे ओबरनोल्ट (रिपब्लिकन-क्यालिफोर्निया) ले ‘फ्रन्टियर एक्ट (Frontier Act)’ नामक विधेयक पेश गरे, जसको उद्देश्य उन्नत एआई मोडेलहरूको प्रयोगलाई व्यवस्थित गर्न एउटा संरचना खडा गर्नु हो। सोही दिन, मोरान र प्रतिनिधि टेड लियु (डेमोक्र्याट-क्यालिफोर्निया) ले “एआई किल स्वीच एक्ट (AI Kill Switch Act)” नामक विधेयक पेश गरे; यसले एआई कम्पनीहरूलाई आफ्ना मोडेलहरू बन्द गर्ने, तिनको गति सीमित गर्ने वा निलम्बन गर्ने क्षमता कायम राख्न बाध्य पार्नेछ।
त्यस्तै, यसै महिनाको सुरुमा सिनेटर बर्नी स्यान्डर्स (स्वतन्त्र-भर्मन्ट) र प्रतिनिधि ग्रेग कासार (डेमोक्र्याट-टेक्सास) ले ‘ब्यान आर्टिफिसियल सुपरइन्टेलिजेन्स एक्ट (Ban Artificial Superintelligence Act)’ नामक कानुनको घोषणा गरे। यसले संघीय सरकारले सुरक्षा नियमहरू नबनाएसम्म उन्नत एआईको विकासलाई अस्थायी रूपमा रोक्नेछ।
“कक्सनको भनाइ सही छ,” स्यान्डर्सले बुधबार एक्स (ट्विटर) मा गरेको पोस्टमा लेखे। “यो प्रविधि निर्माण गर्ने व्यक्तिहरू स्वयं स्वीकार गर्छन् कि यसले मानवजातिको भविष्यलाई खतरामा पार्न सक्छ। त्यसैले म चाँडै नै ‘सुपरइन्टेलिजेन्स’ (अति-उच्च क्षमताको एआई) मा प्रतिबन्ध लगाउने र एआई विकास रोक्ने कानुन पेश गर्नेछु।”
प्रकाशित: २८ भाद्र २०८३, आईतवार
