काठमाडौं ।
स्पेसएक्सको बहुप्रतीक्षित ७५ अर्ब डलरको प्रारम्भिक सार्वजनिक निष्कासन (आईपीओ) ले क्रिप्टोकरेन्सी बजारमा थप दबाब सिर्जना गर्न सक्ने विश्लेषकहरूले बताएका छन्।
कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) सम्बन्धी नयाँ तथा जोखिमयुक्त सेयरमा आकर्षित खुद्रा लगानीकर्ताहरूले स्पेसएक्समा लगानी गर्न नगद जुटाउन थालेपछि क्रिप्टोकरेन्सीको मूल्य दबाबमा पर्न सक्ने अनुमान गरिएको हो।
अर्बपति उद्यमी इलन मस्कको रकेट तथा स्याटेलाइट सञ्चार कम्पनी SpaceX, जसले यस वर्षको सुरुआतमा एआई स्टार्टअप एक्सएआईसँग विलय गरेको थियो, करिब १.७५ ट्रिलियन डलर मूल्यांकन प्राप्त गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
रिपोर्टहरूका अनुसार कम्पनीले आईपीओका लागि जारी गरिने सेयरमध्ये ३० प्रतिशत अर्थात् २२.५ अर्ब डलर बराबरको हिस्सा खुद्रा लगानीकर्ताका लागि छुट्याएको छ। सामान्यतया यस्ता ठूला आईपीओमा संस्थागत लगानीकर्ताहरूको प्रभुत्व रहने भए पनि यसपटक खुद्रा लगानीकर्तालाई ठूलो हिस्सा दिइएको छ।
विश्लेषकहरू र क्रिप्टो क्षेत्रका अधिकारीहरूका अनुसार स्पेसएक्सका साथै यस वर्ष अपेक्षित ओपनएआई र एन्थ्रोपिकका सम्भावित आईपीओमा लगानी गर्न लगानीकर्ताहरूले क्रिप्टोकरेन्सी जस्ता जोखिमयुक्त सम्पत्तिबाट रकम निकाल्न थालेका छन्।
विश्वकै ठूलो क्रिप्टोकरेन्सी बिटक्वाइन हाल करिब ६० हजार डलरमा कारोबार भइरहेको छ, जुन अक्टोबरमा पुगेको १ लाख २६ हजार २२३ डलरको उच्च स्तरभन्दा करिब ५२ प्रतिशत कम हो।
क्रिप्टो ट्रेडिङ कम्पनी जीएसआरका ओभर-द-काउन्टर ट्रेडिङ प्रमुख स्पेन्सर हालार्नले “यो आईपीओका लागि ७५ अर्ब डलर जुटाउनुपर्छ, र त्यो रकम कतै न कतैबाट आउनैपर्छ,” भन्दै क्रिप्टो बजारबाट रकम बाहिरिन सक्ने संकेत गरेका छन्।
स्पेसएक्सले अन्तरिक्ष यात्रालाई व्यावसायिक सफलतामा रूपान्तरण गरे पनि कम्पनी अहिले उद्यम क्षेत्रका लागि एआई विकासलाई अझ ठूलो अवसरका रूपमा हेरिरहेको छ।
कम्पनीको आईपीओ विवरणपत्रअनुसार स्पेसएक्स अझै नाफामा छैन। यसको उच्च मूल्यांकन एआई क्षेत्रमा प्रमुख शक्ति बन्ने योजना, मंगल ग्रह अभियान तथा अन्तरिक्षमा एआई डाटा सेन्टर स्थापना जस्ता दीर्घकालीन योजनाहरूमा आधारित छ।
क्रिप्टो क्षेत्रका अधिकारीहरूका अनुसार यस्ता उच्च जोखिम र अनुमानमा आधारित एआई कम्पनीहरूमा लगानी गर्ने समूह र क्रिप्टोकरेन्सीमा लगानी गर्ने खुद्रा लगानीकर्ताहरू धेरै हदसम्म समान छन्।
क्रिप्टो ट्रेडिङ कम्पनी इन्डिगोका प्रमुख कार्यकारी थोमस पुएचले स्पेसएक्सको आईपीओले कम्तीमा प्रारम्भिक चरणमा क्रिप्टो बजारबाट केही पूँजी बाहिर लैजाने बताएका छन्। उनका अनुसार एआई अहिले क्रिप्टोभन्दा बढी आकर्षक लगानी क्षेत्र बनेको छ।
स्पेसएक्सको शुक्रबार हुने योजनाबद्ध नास्ड्याक सूचीकरण क्रिप्टोकरेन्सीका लागि प्रतिकूल समयमा आउन लागेको बताइएको छ। गत साता बिटक्वाइन १५ प्रतिशतले घटेको थियो, जुन सन् २०२२ मा क्रिप्टो एक्सचेन्ज एफटीएक्स धराशायी भएयताको सबैभन्दा ठूलो साप्ताहिक गिरावट हो।
यसैबीच बिटक्वाइनको सबैभन्दा ठूलो कर्पोरेट धारक स्ट्राटेजीले सन् २०२२ पछि पहिलोपटक आफ्नो केही बिटक्वाइन बिक्री गरेको जानकारी दिएपछि बजारमा थप दबाब परेको छ।
रोयटर्सका अनुसार ट्रेड नेसनका वरिष्ठ बजार विश्लेषक डेभिड मोरिसनले लगानीकर्तामाझ बिटक्वाइनको आकर्षण र नवीनता कम हुँदै गएको बताएका छन्। उनका अनुसार स्पेसएक्सको आईपीओप्रतिको उत्साहले पनि क्रिप्टो बजारलाई सहयोग गरिरहेको छैन।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको क्रिप्टोमैत्री प्रशासन सत्तामा आएपछि क्रिप्टोकरेन्सीको मूल्य बढेको थियो। तर चीनमाथि नयाँ भन्सार शुल्क लगाउने चेतावनी दिएपछि अक्टोबरमा मूल्यमा तीव्र गिरावट आएको र त्यसयता बजारले मजबुत पुनरुत्थान गर्न नसकेको विश्लेषण गरिएको छ।
यसै अवधिमा अमेरिकी सेमिकन्डक्टर कम्पनीहरूको सूचकांक १७० प्रतिशतले बढेको छ। साथै क्रिप्टोकरेन्सी एक्सचेन्ज–ट्रेडेड फन्ड (ईटीएफ) बाट मे महिनामा मात्रै २ अर्ब डलरभन्दा बढी रकम बाहिरिएको बताइएको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार आगामी अन्य ठूला आईपीओहरू र अमेरिकी केन्द्रीय बैंकले ब्याजदर बढाउन सक्ने अपेक्षाले लगानीकर्ताहरूलाई सुरक्षित तथा प्रतिफल दिने सम्पत्तितर्फ आकर्षित गरिरहेको छ। यस कारण निकट भविष्यमा क्रिप्टोकरेन्सी बजारमा बलियो सुधार देखिन कठिन हुने अनुमान गरिएको छ।
प्रकाशित: २८ जेष्ठ २०८३, बिहीबार
