काठमाडौं ।
यूरोपको मोबाइल बजारले आगामी एक दशकमा २ खर्ब यूरोभन्दा बढीको लगानी अभाव सामना गर्ने देखिएको छ।
तर अपरेटरहरूका लागि अझ अनुकूल लगानी वातावरण बनाएमा विशेषगरी बजारभित्र हुने मर्जर तथा अधिग्रहणलाई अनुमति दिएमा यो समस्या समाधान हुन सक्ने जीएसएमएले यस साता जनाएको छ।
उद्योगसम्बन्धी उक्त संस्थाले यूरोप ५जी विस्तारका मामिलामा अन्य प्रमुख विश्व बजारभन्दा पछाडि परेको देखाउन नयाँ अध्ययनको विवरण सार्वजनिक गरेको हो।
यसको तथ्यांकले नीति निर्मातामाथि दबाब सिर्जना गरी यूरोपका दूरसञ्चार कम्पनीहरूलाई सहज वातावरण उपलब्ध गराउने उद्देश्य राखेको स्पष्ट देखिन्छ। संस्थाका अनुसार ती कम्पनीहरूले पहिले नै आफ्नो नेटवर्कमा ठूलो लगानी गरिरहेका छन्।
यो कुनै नयाँ रणनीति भने होइन; यसअघि पनि जीएसएमए लगायत संस्थाहरूले यस्तै सन्देश दिँदै आएका छन्। तर पनि यो रिपोर्ट रोचक भने छ।
जीएसएमए इन्टेलिजेन्सले संकलन गरेको तथ्यांकअनुसार, मोबाइल अपरेटरहरूले आफ्नो नेटवर्कलाई कनेक्टिभिटीमा अगाडि रहेका बजारसरह बनाउन अहिलेबाट २०३५ सम्म पौने ५ खर्ब यूरो लगानी गर्नुपर्नेछ।
यूरोप पछाडि परेको देखाउन कम्पनीले ग्रेटर चीनमा ८० प्रतिशत जनसंख्या र भारतमा झन्डै ५० प्रतिशत जनसंख्यामा ५जी स्ट्यान्डअलोन सेवा उपलब्ध रहेको उल्लेख गरेको छ जबकि यूरोपमा यो केवल २ प्रतिशतमा सीमित छ। यसको कारण यूरोपको लगानी वातावरण अन्य क्षेत्रको तुलनामा कम अनुकूल भएको संस्थाको दावी छ।
अध्ययनअनुसार मोबाइल अपरेटरहरूले उक्त पौने ५ खर्ब यूरोमध्ये ५७ प्रतिशत खर्च गर्नेछन्, जसले गर्दा २ खर्बको लगानी अभाव रहनेछ।
जीएसएमएका अनुसार, उक्त अभावमध्ये झन्डै आधा रकम प्रमुख सडक, रेल र जलमार्ग यातायात मार्गहरूमा ५जी कभरेज विस्तार गर्न आवश्यक पर्नेछ। यस्तै €३५ अर्बले सम्पूर्ण युरोपेली जनसंख्यामा ५जी सेवा पुर्याउन सहयोग गर्नेछ। €३८ अर्ब नेटवर्कको मजबुती बढाउन र €२८ अर्ब एआईमा आधारित सेवा तथा नवप्रवर्तनमा खर्च गरिनेछ।
जीएसएमएले आफ्नो अध्ययनलाई २०२३ मा यूरोपेली आयोगले सार्वजनिक गरेको तथ्यांकको “समयसापेक्ष अद्यावधिक” भनेको छ। आयोगले त्यसबेला डिजिटल दशक लक्ष्य पूरा गर्न २०३० सम्म झन्डै पौने २ खर्ब लगानी आवश्यक पर्ने जनाएको थियो।
ती तथ्यांकपछि ठूला प्रविधि कम्पनीहरूले नेटवर्क लागतमा योगदान गर्नुपर्ने बहस फेरि उठेको थियो। यस्ता प्रयास सफल नभए पनि जीएसएमएले अहिले फेरि त्यसतर्फ संकेत गरेको छ।
संस्थाले अपरेटरहरूलाई थप लगानी गर्न सहज बनाउन तीन प्रमुख नियामकीय सुधारका सुझाव दिएको छ। सन् २०२१ यता अपरेटरहरूले संयुक्त रूपमा €१४१ अर्ब लगानी गरिसकेको भए पनि डिजिटल दशकका लक्ष्य अझै अनिश्चित रहेको उसले जनाएको छ।
तीनमध्ये तेस्रो सुझाव असमान नियमन समाधानसँग सम्बन्धित छ, विशेषगरी नेट न्युट्रालिटी र ओपन एक्सेसजस्ता विषयमा। जीएसएमएका अनुसार यस्ता नियमहरूले अपरेटरमाथि अतिरिक्त लागत थप्छन् र आम्दानी वृद्धि गर्ने अवसर घटाउँछन्। “मोबाइल अपरेटर र डिजिटल इकोसिस्टमका अन्य पक्षबीच अझ सन्तुलित सम्बन्ध बनेमा नेटवर्कमा लगानी बढ्नेछ र अन्ततः उद्योग तथा नवप्रवर्तनलाई गति मिल्नेछ,” संस्थाले जनाएको छ।
तर यो प्रस्ताव यथार्थभन्दा बढी आशावादी देखिन्छ।
यद्यपि जीएसएमएको प्राथमिकतामा बजारभित्रको एकीकरणलाई सहज बनाउने विषय नै छ। यूरोपका ठूला दूरसञ्चार कम्पनीहरूले सहज मर्जर तथा एक्विजिशन नियमका लागि दबाब दिइरहेका बेला जीएसएमएले पनि यही मुद्दा उठाउनु अनौठो होइन।
यसका लागि संस्थासँग तथ्यांक पनि छ। सन् २०१५ यता यूरोपका तीन अपरेटर भएका बजारहरूले चार अपरेटर भएका बजारको तुलनामा आम्दानीको अनुपातमा बढी लगानी गरेका छन् र त्यहाँ सेवा गुणस्तर पनि सुधारिएको छ।
टेलिकम्स डटकमले उल्लेख गरेको दोस्रो सुझावअनुसार अपरेटरहरूले स्पेक्ट्रमका लागि कम शुल्क तिर्नुपर्छ। विशेषगरी कम लागतमा स्पेक्ट्रम नवीकरणजस्ता उपायले ३० अर्ब यूरोसम्म पूँजी बचत हुन सक्ने संस्थाको भनाइ छ। अहिलेबाट २०३५ सम्म ५०० भन्दा बढी लाइसेन्स नवीकरण हुन बाँकी छन्।
जीएसएमएले यसअघि पनि युरोपेली नियामकलाई स्पेक्ट्रम नवीकरण लागत घटाउन आग्रह गर्दै आएको थियो र त्यतिबेला पनि सम्भावित ३० अर्ब यूरो बचतको कुरा गरेको थियो।
त्यसबेला जस्तै अहिले पनि उक्त बचत ५जी स्ट्यान्डअलोन विस्तारमा खर्च गर्न सकिने दावी गरिएको छ। तर वास्तवमै सबै बचत नेटवर्कमा थप लगानीका रूपमा खर्च गरिन्छ कि गरिँदैन भन्ने मापन गर्न कठिन हुने स्पष्ट छ।
सस्तो स्पेक्ट्रमको माग दोहोर्याउनुका साथै जीएसएमएले युरोपेली संघको डिजिटल नेटवर्क ऐनको मस्यौदामा प्रस्ताव गरिएको अनिश्चितकालीन लाइसेन्सको सम्भावनालाई पनि उल्लेख गरेको छ। यद्यपि त्यसको आर्थिक मूल्य भने तोकिएको छैन, केवल यसले “लगानी प्रोत्साहन सुधार गर्ने” भनिएको छ।
यस रिपोर्टको मुख्य उद्देश्य पनि यही हो।
“यी नीतिगत सुधारहरूले आगामी दशकमा यूरोपको प्रति कनेक्सन पूँजीगत खर्च दोब्बर हुन सक्नेछ र उत्तर अमेरिका तथा पूर्वी एसियाको स्तरमा पुग्न सहयोग गर्नेछ,” जीएसएमएले जनाएको छ। “यसले अन्ततः ५जी स्ट्यान्डअलोन र भविष्यको सिक्सजी कनेक्टिभिटीका वास्तविक प्रयोगकर्ता तथा बजार लाभ उपलब्ध गराउनेछ।”
यो राम्रो प्रयास हो। तर रिपोर्टमा यस्ता विषय छैनन्, जुन यसअघि कुनै न कुनै रूपमा सुनिएको नहोस्। यूरोपका नियामकहरूले सम्भवतः दूरसञ्चार कम्पनीहरूको ‘आवश्यकता’ र प्रतिस्पर्धा जोगाउँदै उपभोक्ताका लागि सेवा सुलभ राख्ने लक्ष्यबीच सन्तुलन कायम गरिरहनेछन्। र त्यसले मोबाइल अपरेटरहरूलाई २ खर्ब यूरोको सहयोग उपलब्ध गराउने सम्भावना निकै कम देखिन्छ।
प्रकाशित: २५ बैशाख २०८३, शुक्रबार
