काठमाडौं ।
गुगलले नयाँ एआई मेमोरी कम्प्रेसन एल्गोरिदम टर्बोक्वान्ट सार्वजनिक गरेको छ र इन्टरनेटमा यसलाई ‘पाइड पाइपर’ भनेर तुलना गर्न थालिएको छ।
यदि गुगलका एआई अनुसन्धानकर्ताहरूमा हास्यबोध भएको भए उनीहरूले मंगलबार घोषणा गरिएको यो अत्यन्तै प्रभावकारी मेमोरी कम्प्रेसन एल्गोरिदमलाई ‘पाइड पाइपर’ नै नाम दिन्थे भन्ने चर्चा भइरहेको छ।
यो ठट्टा सिलिकन भ्याली नामक टिभी सिरिजमा देखाइएको काल्पनिक स्टार्टअप पाइड पाइपर सँग सम्बन्धित हो, जुन २०१४ देखि २०१९ सम्म प्रसारण भएको थियो। उक्त सिरिजले स्टार्टअपका संस्थापकहरूले ठूलो कम्पनीहरूसँग प्रतिस्पर्धा, लगानी जुटाउने, प्रविधि र उत्पादनसम्बन्धी समस्याहरू जस्ता चुनौतीहरू सामना गर्दै अघि बढेको कथा देखाएको थियो।
त्यस सिरिजमा पाइड पाइपरको मुख्य प्रविधि फाइल साइजलाई लगभग गुणस्तर नघटाई निकै सानो बनाउने कम्प्रेसन एल्गोरिदम थियो। गुगल रिसर्च को नयाँ टर्बोक्वान्ट पनि गुणस्तर नघटाई अत्यधिक कम्प्रेसन गर्ने विषयमा केन्द्रित छ। तर यो एआई प्रणालीको मुख्य अवरोधमा प्रयोग गरिन्छ, त्यसैले यी दुईबीच तुलना गरिएको हो।
गुगल रिसर्च ले यो प्रविधिलाई एआईको कार्यरत मेमोरीलाई प्रदर्शनमा असर नपारी सानो बनाउने नयाँ तरिकाका रूपमा वर्णन गरेको छ। यो कम्प्रेसन विधिले भेक्टर क्वान्टाइजेशनको प्रयोग गरी एआई प्रोसेसिङमा हुने क्याश समस्या हटाउने काम गर्छ, जसले गर्दा एआईले कम ठाउँमा बढी जानकारी सम्झन सक्छ र शुद्धता पनि कायम राख्न सक्छ।
अनुसन्धानकर्ताहरूले आफ्नो अध्ययन अर्को महिना हुने आईसीएलआर २०२६ सम्मेलनमा प्रस्तुत गर्ने योजना बनाएका छन्, जहाँ यो कम्प्रेसन सम्भव बनाउने दुई विधि—पोलरक्वान्ट र क्यूजेएल—समेत प्रस्तुत गरिनेछ। यसमा प्रयोग गरिएको गणितीय अवधारणा बुझ्न अनुसन्धानकर्ता र कम्प्युटर वैज्ञानिकहरूलाई सजिलो भए पनि यसको परिणामले व्यापक प्रविधि उद्योगमा उत्साह पैदा गरेको छ।
यदि वास्तविक दुनियाँमा सफल रूपमा लागू गर्न सकियो भने टर्बोक्वान्ट ले एआई सञ्चालन खर्च घटाउन सक्छ, किनभने यसले रनटाइम “वर्किङ मेमोरी” अर्थात् केभी क्याशलाई कम्तीमा ६ गुणासम्म घटाउन सक्छ।
म्याथ्यु प्रिन्सजस्ता केही व्यक्तिहरूले यसलाई गुगल को ‘डीपसिक क्षण’ समेत भनेका छन्, जुन चिनियाँ एआई मोडेल डीपसिकसँग तुलना गरिएको हो, जसले कम लागतमा उच्च प्रदर्शन हासिल गरेको थियो।
तर टर्बोक्वान्ट लाई डीपसिकवा काल्पनिक पाइड पाइपर जस्तै ठूला परिवर्तन ल्याउने प्रविधिसँग तुलना गर्न सहज छैन। टिभीमा पाइड पाइपर को प्रविधिले कम्प्युटिङको नियम नै बदल्ने देखाइएको थियो भने टर्बोक्वान्ट ले मुख्य रूपमा कार्यक्षमता सुधार र कम मेमोरीमा एआई चलाउने सम्भावना बढाउँछ।
यसले एआईका कारण बढिरहेको र्याम अभावको समस्या पूर्ण रूपमा समाधान भने गर्दैन, किनभने यसले इन्टरफेरेन्स मेमोरी मात्र लक्षित गर्छ, जबकि तालिमका लागि अझै ठूलो मात्रामा र्याम आवश्यक पर्दै आएको छ।
प्रकाशित: १३ चैत्र २०८२, शुक्रबार
