काठमाडौं ।
भारतीय नियामक निकाय ‘ट्राई’ ले दूरसञ्चार सञ्जाल र सेवा प्रवाहमा एआईको जिम्मेवारपूर्ण प्रयोगसम्बन्धी निर्देशिकाको मस्यौदा सार्वजनिक गरेको छ।
यस विषयमा उद्योग क्षेत्रका सरोकारवालाहरूबाट २७ नोभेम्बरसम्ममा सुझाव तथा प्रतिक्रिया मागिएको छ।
प्रस्तावित यी निर्देशिकाहरूको उद्देश्य दूरसञ्चार क्षेत्रमा भारत सरकारद्वारा फेब्रुअरी २०२६ मा जारी गरिएको ‘एआई सुशासन निर्देशिका’ को कार्यान्वयनमा सहयोग पुर्याउनु हो।
फेब्रुअरी २०२६ मा, भारत सरकारले ‘इन्डिया एआई गभर्नेन्स गाइडलाइन्स’ (India AI Governance Guidelines) जारी गरेको थियो। यसको उद्देश्य समावेशी विकास र विश्वव्यापी प्रतिस्पर्धात्मक क्षमताका लागि कृत्रिम बुद्धिमत्ताको रूपान्तरणकारी सम्भावनाको उपयोग गर्नुका साथै, यसबाट व्यक्ति र समाजमा पर्न सक्ने जोखिमहरूलाई सम्बोधन गर्नु हो।
यी निर्देशिकाहरू सातवटा मुख्य सिद्धान्तहरूमा आधारित छन्: विश्वास नै आधार हो, मानिसलाई प्राथमिकता, नियन्त्रणभन्दा नवीनतालाई जोड, निष्पक्षता र समानता, जवाफदेहिता, बुझ्न सकिने संरचना, तथा सुरक्षा, लचिलोपन र दिगोपन।
यस निर्देशिकाको भाग ४ ले उद्योगका सरोकारवालाहरू र नियामक निकायहरूलाई यस क्षेत्रमा स्पष्टता, पूर्वानुमानयोग्यता र जवाफदेहिता बढाउन व्यावहारिक मार्गदर्शन प्रदान गर्दछ।
दूरसञ्चार क्षेत्रमा ‘इन्डिया एआई गभर्नेन्स गाइडलाइन्स’ को एकरूप र जिम्मेवारपूर्ण कार्यान्वयन सुनिश्चित गर्न तथा यस क्षेत्रमा स्पष्टता, पूर्वानुमानयोग्यता र जवाफदेहिता अभिवृद्धि गर्ने उद्देश्यले, ट्राईले सरोकारवालाहरूसँग परामर्श गरेपछि दूरसञ्चार सञ्जाल र सेवा प्रवाहमा एआईको जिम्मेवारपूर्ण प्रयोगसम्बन्धी निर्देशिका तर्जुमा गर्ने निर्णय गरेको उल्लेख छ।
प्रकाशित: १९ कार्तिक २०८३, बिहीबार
