काठमाडौं ।
चिप निर्माता कम्पनी मार्भेल टेक्नोलोजीले अप्टिकल कम्पोनेन्ट उत्पादक कम्पनी लुमेन्टमलाई ११५ अर्ब अमेरिकी डलरमा खरिद गर्ने भएको छ।
ऋणसमेत समेटिएको यो कारोबार प्रविधि उद्योगकै सबैभन्दा ठूला अधिग्रहणमध्ये एक हो। यसमार्फत मार्भेलले कृत्रिम बुद्धिमता (एआई) पूर्वाधार विस्तारसँगै आगामी वर्षहरूमा चिपको माग बढ्ने अपेक्षामा ठूलो लगानी गर्न लागेको हो।
सोमबार सार्वजनिक गरिएको पूर्ण सेयर कारोबारमा दुई कम्पनी एक हुनेछन्। चिप निर्माता कम्पनी एनभिडियाको लगानी रहेका यी दुई कम्पनीको एकीकरणले मार्भेललाई एआई पूर्वाधारमा हुने लगानीका लागि ब्रोडकमसँग अझ प्रभावकारी प्रतिस्पर्धा गर्न सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
तर यति ठूलो लगानीले आर्थिक जोखिम पनि बढाएको छ। अमेजन र अल्फाबेटजस्ता प्रविधि कम्पनीहरूको नगद खर्च तीव्र रूपमा बढ्नु र ऋणको बोझ थपिनुले एआई पूर्वाधार विस्तारको लागतबारे चिन्ता बढाएको छ। यसले पछिल्लो समय चिप कम्पनीका सेयरमा गिरावट आउनसमेत योगदान गरेको छ।
रोयटर्सका अनुसार यसै साता हुने अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनमा डेमोक्र्याटिक पार्टीले दुवै सदनमा बहुमत ल्याउन सक्ने सम्भावनाले डाटा सेन्टर निर्माणमा थप चुनौती सिर्जना गर्न सक्छ। स्थानीय स्तरमा डाटा सेन्टर निर्माणको विरोध भइरहेका बेला यस्तो राजनीतिक परिवर्तनले पूर्वाधार विस्तार प्रभावित हुन सक्ने देखिएको छ।
सोमबार मार्भेलको सेयर मूल्य १० प्रतिशतभन्दा बढीले घटेको थियो। केही विश्लेषकले कम्पनीले आफ्नो क्षमताभन्दा बढी ठूलो कारोबार गर्न लागेको भन्दै प्रश्न उठाएका छन्। यस अधिग्रहणमा कम्पनीको इक्विटी मूल्य १०२ अर्ब ५० करोड डलर निर्धारण गरिएको छ।
यो मार्भेलको कुल बजार मूल्यको आधाभन्दा बढी हो। साथै, सन् २०२१ मा १० अर्ब डलरमा इनफी खरिद गरेयता कम्पनीको यो सबैभन्दा ठूलो अधिग्रहण हुनेछ, जसको मूल्य अघिल्लो कारोबारभन्दा १० गुणाभन्दा बढी छ।
कारोबारमा मार्भेलको सेयर मूल्यमा हुने उतारचढावको जोखिममा रहेको लुमेन्टमको सेयर पनि १५ प्रतिशतभन्दा बढीले घटेको थियो। दुवै कम्पनीको सेयर समग्र बजारको तुलनामा कमजोर रह्यो।
आईजी ग्रुपका प्रमुख प्राविधिक विश्लेषक एक्सेल रुडोल्फले भने, “यो निकै ठूलो दाउ हो। मार्भेलले अत्यधिक मूल्य तिरिरहेको छ कि छैन र एकैपटक धेरै जोखिम लिइरहेको छ कि छैन भनेर लगानीकर्ताले प्रश्न उठाउनु स्वाभाविक हो।”
लुमेन्टम खरिद गरेर मार्भेलले एआई पूर्वाधारको महत्त्वपूर्ण तर कम चर्चामा रहने अप्टिकल कम्पोनेन्टको बढ्दो मागबाट लाभ लिने अपेक्षा गरेको छ। यी कम्पोनेन्टले अत्यन्त तीव्र गतिमा डाटा प्रवाह गरेर महँगा प्रोसेसरमा डेटा पुग्न अवरोध हुन दिँदैनन्।
डेटा सेन्टरहरूमा हजारौँ चिप जोडेर तीव्र गतिमा डाटा आदानप्रदान गर्नुपर्ने भएकाले परम्परागत तामाका तारले धान्न नसक्ने अवस्थामा अप्टिकल कम्पोनेन्ट महत्त्वपूर्ण बनेका छन्।
मार्भेलका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत म्याट मर्फीले एआई पूर्वाधारको संरचनामा अप्टिकल कनेक्टिभिटीको प्रयोगतर्फ आधारभूत परिवर्तन भइरहेको बताए। उनका अनुसार यसले एक पुस्तामा एकपटक आउने अवसर सिर्जना गरेको छ। मर्फी एकीकृत कम्पनीको अध्यक्ष तथा प्रमुख कार्यकारी अधिकृतका रूपमा रहनेछन्।
“हामी एआई कनेक्टिभिटीको आगामी युगलाई आकार दिन सहयोग गर्नेछौँ,” उनले भने।
मर्फीले सीएनबीसीसँगको कुराकानीमा यो कारोबारले एनभिडियालाई पनि फाइदा पुग्ने बताए। एनभिडियाले यसै वर्ष मार्भेल र लुमेन्टम दुवैमा दुई-दुई अर्ब डलर लगानी गरेको थियो।
यस अधिग्रहणले एनभिडियाका दुई प्रमुख आपूर्तिकर्तालाई एकै ठाउँमा ल्याउनेछ। मर्फीले यसलाई एनभिडियालाई सहयोग गर्ने रणनीतिमा थप लगानीका रूपमा व्याख्या गरे। एनभिडियाले भने यस विषयमा टिप्पणी गर्न अनुरोध गर्दा कुनै प्रतिक्रिया दिएन।
सन् २०२२ मा एआईको तीव्र विस्तार सुरु हुनुअघि मार्भेल तुलनात्मक रूपमा कम चर्चित चिप निर्माता कम्पनी थियो। त्यसयता यसको बजार मूल्य बढेर करिब १७० अर्ब डलर पुगेको छ। कम्पनीले अमेजनजस्ता प्रविधि कम्पनीका लागि अनुकूलित एआई चिप र डेटा सेन्टर नेटवर्किङ उपकरण निर्माण गर्दै आएको छ।
यस क्रममा एनभिडियाका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत जेन्सेन हुआङले मार्भेललाई आगामी ‘एक ट्रिलियन डलरको कम्पनी’ भनेपछि यसको सेयर मूल्य गत जुनमा अहिलेसम्मकै उच्च विन्दुमा पुगेको थियो।
सम्झौताअनुसार मार्भेलले लुमेन्टमको प्रतिकित्ता सेयरका लागि आफ्नै १ हजार १३२ डलर बराबरको सेयर दिनेछ। यो अक्टोबर २८ मा कायम लुमेन्टमको अन्तिम कारोबार मूल्यभन्दा २३.९ प्रतिशत बढी हो। त्यसअघि ब्लुमबर्ग न्युजले दुवै कम्पनीबीच खरिदसम्बन्धी छलफल भइरहेको समाचार सार्वजनिक गरेको थियो।
रोयटर्सले एलएसईजीको तथ्याङ्कका आधारमा गरेको गणनाअनुसार आगामी १२ महिनामा अनुमान गरिएको मुख्य सञ्चालन नाफाको तुलनामा लुमेन्टमको मूल्य करिब ३३ गुणा बढी छ। यो उद्योगका प्रतिस्पर्धी कम्पनीहरूको औसत अनुपात करिब १६ गुणाभन्दा दोब्बरभन्दा बढी हो।
सम्झौताअनुसार लुमेन्टमका सेयरधनीले आफूसँग भएको प्रत्येक सेयरबापत मार्भेलका ४.५ कित्ता सेयर पाउनेछन्। यसबाट एकीकृत कम्पनीमा उनीहरूको करिब ३३ प्रतिशत स्वामित्व हुनेछ भने बाँकी सेयर मार्भेलका लगानीकर्ताको स्वामित्वमा रहनेछ।
यदि मार्भेलको सञ्चालक समितिले सम्झौताबाट पछि हटेमा वा आफ्नै कम्पनी खरिद गर्ने प्रस्ताव स्वीकार गर्न कारोबार रद्द गरेमा उसले लुमेन्टमलाई ५ अर्ब ८० करोड डलर क्षतिपूर्ति दिनुपर्नेछ। नियामक निकायसम्बन्धी विवरणअनुसार यस्तै अवस्थामा लुमेन्टमले मार्भेललाई २ अर्ब ९० करोड डलर तिर्नुपर्नेछ।
नियामक निकायले सम्झौता रोक लगाएमा मार्भेलले लुमेन्टमलाई ३ अर्ब २० करोड डलर भुक्तानी गर्नुपर्नेछ। यो कारोबार सन् २०२८ को पहिलो छ महिनाभित्र पूरा हुने अपेक्षा गरिएको छ।
मार्भेलले एकीकृत कम्पनीको वार्षिक आम्दानी २१ अर्ब डलरभन्दा बढी हुने अनुमान गरेको छ। साथै, समायोजित सञ्चालन नाफा मार्जिन ४० प्रतिशतको न्यून चालीस प्रतिशतको दायरामा रहने कम्पनीको प्रक्षेपण छ।
अमेरिकामा सूचीकृत कोहेरन्ट र चीनको झोङजी इनोलाइटसँग प्रतिस्पर्धा गर्दै आएको लुमेन्टमले चिनियाँ अप्टिकल ट्रान्ससिभरको नयाँ बिक्रीमा प्रतिबन्ध लगाउने प्रस्तावित अमेरिकी नीतिबाट पनि लाभ लिन सक्नेछ। यस्तो प्रतिबन्ध लागू भएमा माग अमेरिकी उत्पादकहरूतर्फ सर्न सक्नेछ।
मार्भेलले आफ्नो फोटोनिक्स व्यवसाय विस्तार गर्दै आएको छ। एआईका कारण डेटा सेन्टरमा रहेका चिपहरूबीच अझ तीव्र गतिमा डेटा आदानप्रदान गर्नुपर्ने माग बढेपछि कम्पनीले गत फेब्रुअरीमा सेलेस्टियल एआईलाई ३ अर्ब ५० करोड डलरमा खरिद गर्ने प्रक्रिया पूरा गरेको थियो।
लुमेन्टमसँगको सम्झौताले एआई डाटा सेन्टरका लागि हार्डवेयरको व्यापक दायरा उपलब्ध गराउँदै आएको ब्रोडकमसँग प्रतिस्पर्धा गर्न पनि मार्भेललाई सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। ब्रोडकम गुगलको लामो समयदेखिको अनुकूलित चिप साझेदार हो।
मार्भेलले गत अगस्टमा गुगलसँग ठूलो चिप आपूर्ति सम्झौता गरेको थियो। उक्त सम्झौताअन्तर्गत आर्थिक वर्ष २०३३ सम्ममा १२० अर्ब डलरसम्मको बिक्री हुने अपेक्षा गरिएको छ। यस सम्झौताले गुगललाई मार्भेलमा १२ अर्ब २० करोड डलर बराबरको सेयर खरिद गर्ने अधिकारसमेत दिएको छ।
मार्भेलले आफ्नो लगानीकर्ता दिवसमा आर्थिक वर्ष २०३१ सम्ममा आम्दानी ७० अर्बदेखि ९० अर्ब डलरसम्म पुग्ने प्रक्षेपण गरेको थियो। यसमध्ये इन्टरकनेक्ट व्यवसायबाट करिब ३७ अर्ब ५० करोड डलर आम्दानी हुने अनुमान छ। कम्पनीले सन् २०३० सम्ममा इन्टरकनेक्ट बजार वार्षिक ६५ प्रतिशतले बढेर ६५ अर्ब डलर पुग्ने अपेक्षा गरेको छ।
प्रकाशित: १९ कार्तिक २०८३, बिहीबार
