काठमाडौं ।
अमेरिकी डेलिभरी कम्पनी डोरड्यासले इन्स्टाकार्टलाई किन्न १७ अर्ब डलरको प्रस्ताव गर्दैछ जसले अमेरिका र विदेशमा किराना डेलिभरी व्यवसायलाई समेकित गर्न सक्छ।
कम्पनीहरूले यो सम्झौताले डोरड्यासको विश्वव्यापी पहुँच र रसदमा भएको विशेषज्ञतालाई इन्स्टाकार्टको उद्देश्य-निर्मित प्रविधि र किराना व्यापारीहरूसँगको लामो सम्बन्धसँग जोड्ने बताएका एपीन्यूज डटकमले रिपोर्टमा भनेको छ।
यसले कम्पनीहरूलाई अमेजन जस्ता प्रतिद्वन्द्वीहरूसँग राम्रोसँग प्रतिस्पर्धा गर्न पनि मद्दत गर्न सक्छ।
तर यसले डेलिभरी क्षेत्रमा न्यून प्रतिस्पर्धा पनि निम्त्याउन सक्छ, जसले उपभोक्ताहरूको लागि मूल्य बढाउन सक्छ र किराना व्यापारीहरूलाई वार्ता गर्न कम साझेदारहरू दिन सक्छ।
इन्स्टाकार्ट शेयरधनीहरू र सरकारी नियामकहरूले अनुमोदन गरेमा सम्झौता सन् २०२७ को अन्त्यसम्म वा सन् २०२८ को सुरुमा अन्तिम रूप पाउने अपेक्षा गरिएको छ।
इन्स्टाकार्टको नाम र एप यथावत रहने
२०१२ मा स्थापित इन्स्टाकार्टले अमेरिका र क्यानडामा किराना र सुविधा स्टोर डेलिभरीमा विशेषज्ञता राख्छ। डोरड्यासले इन्स्टाकार्ट ब्रान्ड नाम र एप रहने बताएको छ, र इन्स्टाकार्टका ६,००,००० खरीददारहरू, जो स्वतन्त्र ठेकेदार हुन् – पहिले जस्तै अर्डरहरू पूरा गर्न जारी राख्न सक्षम हुनेछन्।
हाल छुट्टै ड्याशपास र इन्स्टाकार्ट प्लस सदस्यताहरूको लागि प्रति महिना ९.९९ डलर तिर्ने उपभोक्ताहरू, जसले उनीहरूलाई धेरैजसो अर्डरहरू र अन्य सुविधाहरूमा नि:शुल्क डेलिभरी दिन्छ, यसमा दुईको सट्टा एक शुल्क मात्र तिर्न सक्षम हुने डोरड्यासले भन्यो। इन्स्टाकार्टका ग्राहकहरूले डोरड्यासको प्लेटफर्ममा रहेका ५०,००० अतिरिक्त स्टोरहरूमा पनि पहुँच पाउनेछन्।
किराना पसलहरूले पनि डेलिभरी प्लेटफर्ममध्ये कुनै एक छनोट गर्न सक्षम हुनेछन्। डोरड्यासका सह-संस्थापक र सीईओ टोनी जूले भने कि यो सम्झौताले स्थानीय किराना व्यापारीहरूलाई ठूला खेलाडीहरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्न मद्दत गर्न सक्छ।
बजार अनुसन्धान कम्पनी नुमेरेटरका अनुसार, वालमार्ट सबैभन्दा ठूलो अमेरिकी किराना पसल हो, जसको खर्चको हिस्सा २१ प्रतिशत छ, त्यसपछि कोस्टको र अमेजन छन्, जसको प्रत्येकको ८ प्रतिशत हिस्सा छ।
“गत दशक वा दुई दशकमा, तपाईंले के देख्नुहुन्छ भने ठूला कम्पनीहरूले केवल बढी र बढी पाई खाइरहेका छन्। त्यो किन हो? किनभने तिनीहरूले आधुनिक प्रविधि स्ट्याक, द्रुत डेलिभरी, नयाँ पूर्ति मोडेलहरू जस्ता क्षमताहरूमा आक्रामक रूपमा लगानी गरेका छन्,” जुले बिहीबार लगानीकर्ताहरूसँगको सम्मेलन कलमा भने। “यो संयोजन वास्तवमा यही हो, जहाँ डोरड्याश र इन्स्टाकार्टले प्रत्येक खुद्रा विक्रेतालाई आधुनिक युगमा प्रतिस्पर्धा गर्ने मौका दिन सक्छन्।”
यो सम्झौताले डोरड्याश र इन्स्टाकार्टलाई वालमार्ट जस्ता प्रतिद्वन्द्वीहरूलाई रोक्न पनि मद्दत गर्नेछ, जुन रेस्टुरेन्ट डेलिभरीमा सर्दै आएको छ। वालमार्टले गत गर्मीमा यसको सबैभन्दा ठूलो इन-स्टोर रेस्टुरेन्ट भाडामा लिने सबवेसँग साझेदारी गर्यो र त्यसपछि डन्किन र पापा जोन्समा स्थानहरू चयन गर्न विस्तार भएको छ। कम्पनीले भन्यो कि अब यसको रेस्टुरेन्ट डेलिभरी प्लेटफर्ममा २,४०० रेस्टुरेन्ट स्थानहरू छन्।
डोरड्यासले आफ्नो किराना व्यवसाय बढाउँदै
सन् २०१३ मा सान फ्रान्सिस्कोमा स्थापना भएको डोरड्यासले रेस्टुरेन्ट डेलिभरी व्यवसायको रूपमा सुरुवात गरेको थियो तर यो अहिले घरपालुवा जनावरको खाना, इलेक्ट्रोनिक्स र अन्य धेरै उत्पादनहरूमा विस्तार भएको छ। ४० देशहरूमा सञ्चालन गर्दै, यसले ९० लाख स्वतन्त्र डेलिभरी कामदारहरूको नेटवर्क प्रयोग गरेर गत वर्ष ३ अर्बभन्दा बढी अर्डरहरू पूरा गरेको छ। त्यसले इन्स्टाकार्टलाई निकै सानो देखिने बनाउँछ, जसले गत वर्ष ३३ करोड ८० लाख अर्डरहरू पूरा गरेको थियो। डोरड्यासको बजार मूल्य ७३ अर्ब डलर छ।
महामारी-युगको मागमा वृद्धिको बीचमा डोरड्यासले २०२० मा किराना सामानहरू डेलिभरी गर्न थाल्यो। किराना पसलहरू सुरुमा सतर्क थिए। क्रोगरले २०२२ मा सान फ्रान्सिस्को कम्पनीसँग साझेदारी गर्यो तर सुरुमा कम्पनीलाई सीमित संख्याका स्टोरहरूबाट फूल, सुशी र तयार खाना मात्र डेलिभरी गर्न अनुमति दियो।
डोरड्यासले अब आफ्नो अनलाइन बजारमा सबै २,७०० अमेरिकी क्रोगर स्टोरहरूको पूर्ण सूची सूचीबद्ध गर्दछ। डोरड्यासले गत महिना कोस्टकोबाट डेलिभरी थप्दा अर्को सफलता हासिल गर्यो।
किराना सामानमा डोरड्यास सर्दा इन्स्टाकार्टलाई चोट लागेको छ। पाँच वर्षअघि, इन्स्टाकार्टले अमेरिकी डेलिभरी प्लेटफर्महरूमा २६ प्रतिशत खर्चको नियन्त्रण गरेको थियो; बजार अनुसन्धान कम्पनी कन्ज्युमर एजका अनुसार त्यो हिस्सा १८ प्रतिशतमा झरेको छ। सोही अवधिमा डोरड्यासको हिस्सा ४४ प्रतिशतबाट बढेर ५९ प्रतिशत पुगेको छ। उबर इट्सको हिस्सा २० प्रतिशत भन्दा कममा स्थिर रह्यो।
दुई कम्पनी बिचको यो गठबन्धन अमेरिका र अन्यत्रका एन्टिट्रस्ट नियामकहरूबाट पनि छानबिनको विषय हुनसक्ने रिपोर्टमा उल्लेख छ।
यसैबिच न्यूयोर्कका मेयर जोहरान ममदानीले यस प्रस्तावको चर्को विरोध गरेका छन्। उनले डोरड्यासले अघिल्लो महिना डेलिभरिस्टहरूलाई भुक्तानी गर्न पैसा फेला पार्न नसकेको तर प्रतिस्पर्धीलाई किन्न पैसा पाएको आरोप लगाए।
प्रकाशित: १४ कार्तिक २०८३, शनिबार
