काठमाडौं ।
जापानले आफ्नो बढ्दो अन्तरिक्ष प्रविधि उद्योगमा अर्बौं डलर लगानी गरिरहेको छ र रक्षा सामग्रीको निर्यातसम्बन्धी प्रतिबन्धहरू पनि खुकुलो बनाउँदैछ। यी प्रयासको उद्देश्य विश्वव्यापी पहुँच भएका घरेलु स्टार्टअपसहित आफ्नै एयरोस्पेस क्षेत्र निर्माण गर्नु हो।
साप्पोरोमा रहेको अन्तरिक्ष यानका लागि हाइब्रिड प्रोपल्सन प्रणाली विकास गरिरहेको स्टार्टअप लेटाराले यस प्रयासबाट लाभ लिन खोजिरहेको छ।
साना स्याटेलाइटका लागि हाइब्रिड थ्रस्टरमा केन्द्रित हुँदै आएको कम्पनीले अब अन्तरिक्ष, रक्षा र सुरक्षा बजारका लागि ठूला रकेट प्रणाली विकास गर्ने योजना बनाएको कम्पनीका सह-प्रमुख कार्यकारी शोटा हिराईले टेकक्रन्चलाई बताए।
यो विस्तारका लागि कम्पनीले २.६ अर्ब येन अर्थात् करिब १ करोड ६० लाख डलर नयाँ लगानी पाएको छ। स्टार्टअपले वर्षौंको शैक्षिक अनुसन्धान र परीक्षणलाई व्यावसायिक व्यवसायमा रूपान्तरण गर्ने प्रयास गरिरहेका बेला यो लगानी आएको हो।
हेडलाइन एसिया, जेआईसी भेन्चर ग्रोथ इन्भेस्टमेन्ट र इन्क्युबेट फन्डले संयुक्त रूपमा यो लगानीको नेतृत्व गरेका छन्। ऊर्जा कम्पनी एनईएस (नेटवर्क्ड इनर्जी सर्भिसेज) कर्पोरेसन, टोयोटा समूहका लागि रबर तथा प्लास्टिकका अटोमोटिभ पार्ट्स आपूर्ति गर्ने टोयोदा गोसेई र जापानको अन्तरिक्ष एजेन्सी जापान एयरोस्पेस एक्सप्लोरेसन एजेन्सी (जाक्सा) को समर्थन रहेको फ्रन्टियर इनोभेसन्सद्वारा व्यवस्थापन गरिएको लगानी कोष फ्रन्टियर इनोभेसन्स पनि लगानीकर्ताका रूपमा सहभागी छन्।
“यो लगानीपछि हामी अन्तरिक्षमा थ्रस्टरको प्रदर्शन गरेर देखाउनेभन्दा अघि बढ्नेछौं,” हिराईले भने। “हामी अन्तरिक्ष क्षेत्रसँगै रक्षा र सुरक्षा क्षेत्रमा पनि धेरै प्रकारका प्रयोगको सम्भावना खोज्नेछौं र प्रत्येक क्षेत्रका लागि उपयुक्त हाइब्रिड रकेट प्रणाली विकास तथा प्रस्ताव गर्नेछौं।”
लेटाराको प्रविधिको मुख्य आधार हाइब्रिड रकेट डिजाइन हो, जसमा ठोस इन्धनलाई दहनका लागि आवश्यक तरल अक्सिडाइजरबाट अलग राखिन्छ। प्लास्टिक र रबरजस्ता सस्तो र सजिलै उपलब्ध सामग्रीलाई ठोस इन्धनका रूपमा प्रयोग गरिन्छ।
टेकक्रन्चका अनुसार कम्पनीले यी सामग्रीलाई मिसाउने, आकार दिने र दबाउने आफ्नै उत्पादन प्रक्रिया विकास गरेको छ, जसले तिनीहरू विश्वसनीय रूपमा प्रज्वलित हुने र समान रूपमा जल्ने सुनिश्चित गर्छ। यसको परिणामस्वरूप महँगो प्याराफिन मैन प्रयोग गर्ने परम्परागत हाइब्रिड रकेटको तुलनामा कम खेर जाने सामग्रीबाट बढी थ्रस्ट दिन सक्ने प्रणाली विकास भएको कम्पनीले जनाएको छ।
हिराईका अनुसार हाइब्रिड प्रोपल्सनको प्रयोगलाई अहिलेसम्म सीमित गरेका तीन समस्या—पर्याप्त थ्रस्ट उत्पादन गर्ने, प्रदर्शन कायम राख्ने र दहन नियन्त्रण गर्ने—समाधान गर्नु यसको उद्देश्य हो।
लेटाराले सफलता हासिल गरेमा यस क्षेत्रमा ठूलो सम्भावना रहेको छ। विश्वव्यापी हाइब्रिड रकेट प्रोपल्सन बजार सन् २०२४ को ८४ करोड ८० लाख डलरबाट बढेर सन् २०३२ सम्म २ अर्ब ६० करोड डलर पुग्ने अनुमान गरिएको छ। यस अवधिमा बजारको वार्षिक चक्रवृद्धि वृद्धिदर १५ प्रतिशत रहने अनुमान छ, जसले यस प्रविधिको बढ्दो माग देखाउँछ।
तर हाइब्रिड रकेट प्रविधिमा काम गर्ने लेटारा एक्लो कम्पनी भने होइन। जापानको इन्टरस्टेलर टेक्नोलोजिज, चीनको ग्यालेक्टिक इनर्जी, दक्षिण कोरियाको इनोस्पेस र सिंगापुरको इक्वेटोरियल स्पेसले पनि हाइब्रिड रकेट प्रविधिलाई अघि बढाइरहेका छन्।
जर्मनीको स्टार्टअप हाइइम्पल्स र अस्ट्रेलियाको गिल्मोर स्पेसले पनि हाइब्रिड रकेट प्रविधिमा काम गरिरहेका छन् भने अमेरिकाका अन्य कम्पनीहरूले प्रतिस्पर्धी प्रोपल्सन र प्रक्षेपण प्रणाली विकास गरिरहेका छन्।
प्रकाशित: ९ भाद्र २०८३, मंगलवार
