काठमाडौं ।
स्पेसएक्सले टेक्सासमा निर्माण गर्ने योजनामा रहेको टेराफ्याब सेमिकन्डक्टर कारखानालाई विद्युत् उपलब्ध गराउन प्राकृतिक ग्यासबाट चल्ने विद्युत् केन्द्र निर्माण गर्ने भएको छ। ब्लुमबर्गको रिपोर्टअनुसार स्पेसएक्सले यसै साता यस्तो योजना सार्वजनिक गरेको हो।
स्पेसएक्समा ऊर्जा तथा डाटा सेन्टर विकासको नेतृत्व गर्ने राइली ट्रेटेलले बुधबार सार्वजनिक बैठकमा कम्पनीले परियोजनाका लागि “आफ्नै विद्युत् ल्याउने” बताएका थिए। परियोजनामा “धेरै ठूला ब्याट्री एरे” पनि समावेश हुने उनले बताएका छन्।
ब्लुमबर्गको रिपोर्ट तथा टेराफ्याबसम्बन्धी स्पेसएक्सका अन्य घोषणामा उक्त परियोजनाका लागि जमिनमा जडान गरिने सोलार पावरबारे भने कुनै उल्लेख छैन। सोलार ऊर्जा विकास गर्ने कम्पनी टेस्ला पनि यस परियोजनाको साझेदार हो।
टेकक्रञ्चका अनुसार सोलार ऊर्जामा लगानी गरे पनि स्पेसएक्स र टेस्लाका प्रमुख इलन मस्कले पछिल्लो समय प्राकृतिक ग्यासमा ठूलो लगानी गरेका छन्।
मेम्फिसमा रहेका एक्सएआईका डाटा सेन्टरहरू लगभग पूर्ण रूपमा यही जीवाश्म इन्धनबाट सञ्चालन भइरहेका छन्। मस्कले हालै प्राकृतिक ग्यासबाट चल्ने विद्युत् केन्द्रमा विशेषज्ञता भएको एउटा कम्पनी पनि किनेका छन्। स्पेसएक्सले आगामी तीन वर्षमा २ अर्ब ८० करोड डलर बराबरका ग्यास टर्बाइन खरिद गर्ने योजना रहेको पनि बताएको छ।
टेराफ्याब टेक्सासको ग्राइम्स काउन्टीमा निर्माण हुनेछ। यो ह्युस्टन सहरको केन्द्रबाट करिब ४५ माइल उत्तरपश्चिममा पर्छ।
हालै आईपीओमार्फत ८७ अर्ब ५० करोड डलर उठाएर सार्वजनिक कम्पनी बनेको स्पेसएक्सले सन् २०३० सम्म कम्तीमा ५ अर्ब डलर खर्च गर्ने र सन् २०३५ सम्म कम्तीमा १ हजार ८०० पूर्णकालीन रोजगारी सिर्जना गर्ने प्रतिबद्धताका बदलामा काउन्टीबाट १०० प्रतिशत कर छुट पाएको छ। टेक्सासले पनि ३ करोड डलर बराबरको प्रोत्साहन उपलब्ध गराइरहेको छ।
टेराफ्याबको प्रारम्भिक चरणको निर्माण लागत १६ अर्ब ८० करोड डलर हुने अनुमान गरिएको छ। यसअघि स्पेसएक्सले यसको लागत ५५ अर्ब डलर हुने अनुमान गरेको थियो। यो कारखानामा स्पेसएक्स र यसको सहायक कम्पनी एक्सएआईले सञ्चालन गर्ने डाटा सेन्टरका लागि चिप निर्माण गर्ने योजना छ।
एआई डाटा सेन्टरको बढ्दो मागले प्रविधि उद्योगभर नयाँ प्राकृतिक ग्यास विद्युत् केन्द्र निर्माणका प्रस्ताव बढाएको छ। यसका कारण प्राकृतिक ग्यास विद्युत् केन्द्रको लागत ६६ प्रतिशतसम्म बढेको छ। गुगल, मेटा र माइक्रोसफ्टले पनि पछिल्ला महिनाहरूमा ठूला प्राकृतिक ग्यास विद्युत् परियोजना घोषणा गरेका छन्।
टेक्सास यस्ता “आफ्नै विद्युत् ल्याउने” डाटा सेन्टरका लागि प्रमुख केन्द्र बनेको छ। यहाँ ७० गिगावाटभन्दा बढी क्षमताका यस्ता परियोजना योजना बनाइएको छ।
यस्ता योजनाको उद्देश्य परियोजना विकासलाई छिटो अघि बढाउनुका साथै उपभोक्ताका लागि बढ्दो विद्युत् मूल्यसम्बन्धी चिन्तालाई सम्बोधन गर्नु हो। तर प्राकृतिक ग्यास टर्बाइनले ठूलो मात्रामा प्रदूषण उत्सर्जन गर्न सक्छ।
स्पेसएक्सको सहायक कम्पनी एक्सएआईले देशकै सबैभन्दा प्रदूषित क्षेत्रमध्ये एकमा अनुमति नलिएका प्राकृतिक ग्यास टर्बाइन सञ्चालन गरेको आरोपमा मुद्दासमेत खेपिरहेको छ।
प्रकाशित: २६ श्रावण २०८३, मंगलवार
