काठमाडौं ।
जापानी अन्तरिक्ष–दिगोपन कम्पनी एस्ट्रोस्केलले विभिन्न कक्षामा रहेका धेरै निष्क्रिय उपग्रहहरूको निरीक्षण गर्ने विश्वकै पहिलो मिशन योजना सार्वजनिक गरेको छ।
“इन सितु स्पेस सिचुएशनल अवेरनेस-जापान १” वा आईएसएसए-जे१ नाम दिइएको यो मिशन २०२७ मा प्रक्षेपण हुने तालिका छ र यसले कक्षामा रहेका दुई अवकाशप्राप्त जापानी उपग्रहहरूको निरीक्षण गर्नेछ। यसअघि कम्पनीको एक्टिभ डेब्रि रिभुभल बाई एस्ट्रोस्केल-जापान (एडीआरएएस-जे) मिशन सफल भएको थियो, जसले कक्षामा रहेको प्रयोग सकिएको रकेट चरणको नजिकबाट खिचिएको दृश्य सार्वजनिक गरेको थियो।
करिब १,४३० पाउन्ड (६५० किलोग्राम) तौल भएको आईएसएसए-जे१ अन्तरिक्षयानले थ्रस्टर र इमेजिङ प्रणाली प्रयोग गरी भेटघाट र नजिकबाट सञ्चालन गर्नेछ, जसले लक्षित उपग्रहहरूको विस्तृत दृश्य निरीक्षण गर्न र तिनीहरूको विफलताको कारण पत्ता लगाउन मद्दत गर्नेछ।
“कक्षामै गरिने निरीक्षणले जमिनबाट प्राप्त गर्न नसकिने उपग्रहको अवस्थाबारे महत्वपूर्ण जानकारी दिन्छ,” नोबु ओकाडाले एक विज्ञप्तिमा भनेका छन्। “एउटै मिशनमा विभिन्न कक्षाका धेरै वस्तुहरूको निरीक्षण गरेर आईएसएसए-जे१ ले नयाँ क्षमताहरू प्रदर्शन गर्नेछ, जसले उपग्रह सञ्चालकलाई अन्तरिक्षयानको अवस्था बुझ्न र भविष्यका सेवाका लागि तयारी गर्न सहयोग पुर्याउनेछ।”
लक्षित उपग्रहहरूमा २००६ मा प्रक्षेपण गरिएको एडभान्स्ड ल्याण्ड अब्जर्भिङ स्याटेलाइट (एएलओएस) र २००२ मा प्रक्षेपण गरिएको एडभान्स्ड अर्थ अब्जर्भिङ स्याटेलाइट टू (एडीईओएस टू) रहेका छन्। प्रक्षेपणपछि आईएसएसए-जे१ ले पहिले टाढाबाट अवलोकन सुरु गर्दै क्रमशः एएलओएस नजिक पुगेर विस्तृत निरीक्षण गर्नेछ। त्यसपछि यो अर्को कक्षामा सरेर एडीईओएस टू सँग पनि यही प्रक्रिया दोहोर्याउनेछ।
एएलओएस बसजत्तिकै आकारको छ र यसको तौल करिब ८,८०० पाउन्ड (४,००० किलोग्राम) छ। यसले २०११ मा विद्युत् गुमायो तर अझै करिब ४२९ माइल (६९१ किलोमिटर) उचाइको ध्रुवीय नजिकको कक्षामा रहेको छ। एडीईओएस टू अलि हल्का छ, करिब ८,१५० पाउन्ड (३,७०० किलोग्राम), तर यो पृथ्वीबाट करिब ५०० माइल (८०६ किलोमिटर) माथिको उच्च ध्रुवीय कक्षामा रहेको छ। यसको मिशन सौर्य प्यानल बिग्रिएपछि एक वर्षभन्दा कम समयमा समाप्त भएको थियो।
“यस प्रक्रियामार्फत आईएसएसए-जे१ ले एउटै मिशनमा विभिन्न कक्षामा रहेका धेरै लक्ष्य नजिक पुग्ने, निरीक्षण गर्ने, टाढा हट्ने र कक्षा परिवर्तन गर्ने चक्र दोहोर्याउन सक्ने क्षमता देखाउनेछ,” एस्ट्रोस्केल ले विज्ञप्तिमा जनाएको छ।
यो कक्षामै निरीक्षण गर्ने प्रदर्शन मिशनका लागि एस्ट्रोस्केल लाई जापानको शिक्षा, संस्कृति, खेलकुद, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयले आफ्नो स्मल एण्ड बिजनेस इनोभेशन रिसर्च कार्यक्रमअन्तर्गत छनोट गरेको हो। यो जापानको अन्तरिक्ष अवस्थाबारे निगरानी र कक्षामै सेवा दिने क्षमतालाई अघि बढाउने प्रयासको हिस्सा हो।
कम्पनीले जर्मनीको इसार एरोस्पेससँगको सहकार्यमा २०२७ भन्दा अगाडि नहुने गरी ईएलएसए-एम नामक कक्षीय फोहोर हटाउने प्रदर्शन मिशन पनि प्रक्षेपण गर्ने योजना बनाएको छ। उक्त स्टार्टअपले हाल नर्वेको उत्तरी भागस्थित एण्डोया स्पेसपोर्टबाट आफ्नो स्पेक्ट्रम रकेटको दोस्रो प्रक्षेपणको तयारी गरिरहेको छ।
प्रकाशित: ५ बैशाख २०८३, शनिबार
