काठमाडौं ।
पछिल्लो समयमा लार्ज ल्याङ्गवेज (ठूला भाषा) मोडेलहरू, वा आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (कृत्रिम बुद्धिमत्ता) टूल्स जीवनको लगभग अपरिहार्य भाग बनेका छन्।
तिनीहरूलाई हरेक दिन सक्रिय रूपमा प्रयोग नगरे पनि, तपाईंले सम्भवतः ब्याकग्राउण्ड (पृष्ठभूमि) मा आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (कृत्रिम बुद्धिमत्ता) मोडेल प्रयोग गर्ने केही सेवाहरू जस्तै च्याटजीपीटी, जेमिनी, परप्लेक्सिटी र यस्तै थप अन्य एआई प्रयोग गरिरहेको हुनसक्छ।
त्यसैगरी, धेरैले आफ्नो दैनिक व्यापार (र निजी) दायित्वहरूमा मद्दत गर्न यी सेवाहरूमा भर पर्ने गरेको बताइएको छ। तर यी सेवाहरूको कुनै पनि प्रयोगले निश्चित सुरक्षा खतरा निम्त्याउन सक्छ भन्ने बारेमा भने तिनीहरू अनभिज्ञ हुन सक्छन्।
मानिसहरू, सकेसम्म चाँडो काम सम्पन्न गर्ने इच्छामा, प्रायः च्याटबटहरू र अन्य कृत्रिम बुद्धिमत्ता मोडेलहरूलाई संवेदनशील र निजी जानकारी प्रदान गर्ने गर्दछन् जुन सामान्यतया अन्य मानिसहरूसँग प्रायः खुलासा गरिँदैन। तर च्याटबटहरू मानिसको रुपमा नमानिने वा नहेरिने गरिएको छ।
वास्तवमा, यस सन्दर्भमा भने, तिनीहरूलाई व्यक्तिको रुपमा लिनुपर्ने वा व्यक्ति सरह नै मान्दा कुनै फरक पर्दैन । सडकमा भएका जो कोहीलाई आफ्नो बारेमा वा आफूले काम गर्ने कम्पनीको बारेमा जानकारी खुलासा नगरेको जस्तै, एआई मोडेल च्याटबटहरूमा पनि सजिलै जानकारी फिड गर्नु हुँदैन।
यी मोडेलहरू विकास गर्ने कम्पनीहरूले मोडेललाई थप तालिम दिन, सामान्यतया प्रयोगकर्ताको मोडेलसँगको कुराकानीबाट डाटा प्रयोग नगर्ने बताए तापनि उदाहरणका लागि, डीपसिकले आफ्नो कृत्रिम बुद्धिमत्ता मोडेललाई यस तरिकाले तालिम दिने गरेको छ। साथै यसको मतलब उक्त डाटा तपाईंको आफ्नो प्रयोगकर्ता खातामा रेकर्ड नहुने भन्ने होइन।
तपाईंले कस्ता किसिमको संवेदनशील जानकारी साझा गर्नु हुँदैन?
व्यक्तिगत डाटाः
तपाईंले एआई मोडेलहरूलाई जतिसुकै विश्वास गरे पनि, तपाईंको आफ्नै सुरक्षाको लागि, तपाईंले एआई च्याटबटसँगको कुराकानीमा आफ्नो पूरा नाम, ठेगाना, सामाजिक सुरक्षा नम्बर, परिचयपत्र नम्बर, राहदानी नम्बर, र यस्तै अन्य पहिचान कागजातहरू कहिल्यै पनि साझा गर्नु हुँदैन। त्यस्ता पहिचान कागजातहरूको तस्बिरहरूको लागि पनि यही कुरा लागू हुन्छ।
यदि तपाईं बायोडाटा बनाउनका लागि च्याटबट प्रयोग गर्दै हुनुहुन्छ भने, कृत्रिम बुद्धिमत्ता मोडेलमा आफ्नो व्यक्तिगत जानकारी इनपुट गर्नुको सट्टा त्यसलाई आफ्नो कम्प्युटरमा भर्न सकिने फारम डिजाइन गर्न बनाउनको लागि भन्न सकिनेछ।
वित्तीय जानकारीः
जसरी अनलाइन वा मोबाइल बैंकिङको लागि क्रेडिट वा डेबिट कार्ड नम्बर, बैंक खाता विवरण, वा पासवर्ड जस्ता वित्तीय जानकारी साझा गर्ने कार्य विरुद्ध निरन्तर चेतावनी दिइन्छ, उही नियम कृत्रिम बुद्धिमत्ता मोडेलहरूसँग यो डाटा साझा गर्नमा लागू पनि हुने बताइएको छ।
सायद तपाईं कृत्रिम बुद्धिमत्ता मोडेलबाट तपाईंलाई उपयुक्त हुने ऋण वा कर कसरी बचत गर्ने भन्ने बारे सल्लाह लिन सक्नुहुनेछ, तर यस अवस्थामा, तपाईं व्यक्तिगत डाटाको सट्टा “काल्पनिक परिदृश्य” प्रयोग गर्दा उत्तम हुनेछ।
पासवर्डहरूः
प्रयोगकर्ता खाताहरू वा तपाईंको कम्पनी भित्रका खाताहरू एक्सेस (पहुँच) गर्न पासवर्डहरू साझेदारी गर्नु अत्यन्तै गैरजिम्मेवारपूर्ण हुने बताइएको छ। जसरी तपाईंले आफ्नो अपार्टमेन्टको साँचो र ठेगाना सडकमा अपरिचित व्यक्तिलाई नदिएको जस्तै, त्यसरी नै कृत्रिम बुद्धिमत्ता मोडेललाई आफ्नो पासवर्ड र प्रयोगकर्ता नामहरू प्रदान गर्न नहुने उल्लेख गरिएको छ।
संवेदनशील वा गोप्य जानकारीः
तपाईंले एआई मोडेललाई विश्वासपात्र वा सबैभन्दा मिल्ने साथी जस्तो व्यवहार गर्नु हुँदैन र त्यसलाई संवेदनशील वा गोप्य जानकारी प्रदान गर्नु हुँदैन।
निजी डाटा, जस्तै कसले कसलाई धोका दिइरहेको छ, वा काममा सहकर्मीले के गर्यो भन्ने जस्ता जानकारीहरु एआई मोडेलले थाहा पाउनुपर्ने जानकारी होइन। कसैको स्वास्थ्य वा परिवारका सदस्यहरूको बारेमा निजी जानकारीको लागि पनि यही कुरा लागू हुन जान्छ।
तपाईंले काम गर्ने वा सहकार्य गर्ने कम्पनीको बारेमा जानकारीः
च्याटजीपीटीलाई तपाईंको जानकारी फिड गर्न र दुई कम्पनीहरू बीचको सम्झौताको मस्यौदा तयार गर्न भन्नु लोभलाग्दो हुन सक्छ, तर त्यो बुद्धिमानी होइन।
गोप्य जानकारी (प्रोटोटाइप, संरक्षित पेटेन्ट, आदि बारे जानकारी), साथै बैठकहरू, व्यापार योजनाहरू, र कम्पनीको वित्तको बारेमा जानकारी समावेश गर्ने कुनै पनि कागजातको लागि पनि यही कुरा लागू हुन्छ। यही कारणले गर्दा केही कम्पनीहरूले आधिकारिक कम्प्युटरहरूमा च्याटजीपीटी र अन्य कृत्रिम बुद्धिमत्ता मोडेलहरूको एक्सेस (पहुँच) रोक्ने गरेका छन्।
एक्सप्लिसिट कन्टेन्टः
यदि तपाईंले मजाक गर्दै च्याटजीपीटीलाई “कसैबाट सधैंको लागि कसरी छुटकारा पाउने” भन्ने बारेमा जानकारी मागे पनि, यसले तपाईंलाई समस्यामा पार्न सक्नेछ।
च्याटजीपीटीले यस्तो प्रश्नको जवाफ मात्र नदिएर केही आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स मोडेलहरूले यस्ता शंकास्पद प्रश्नहरूलाई फ्ल्याग गर्ने र प्रहरीलाई रिपोर्ट गर्ने उल्लेख गरिएको छ। त्यसैले यदि तपाईं योसँग सल्लाह माग्न लालायीत हुनुहुन्छ भने, पछि हट्नु उत्तम नै हुनेछ।
चिकित्सा जानकारीः
के तपाईंले “डा. गुगल” शब्द सुन्नुभएको छ? धेरै प्रयोगकर्ताहरूले गुगललाई च्याटजीपीटीले प्रतिस्थापन गरेका छन् र यसलाई व्यक्तिगत डाक्टर जस्तै व्यवहार गर्ने गरेका छन्।
कुनै निष्कर्षमा स्पष्टीकरणको लागि च्याटजीपीटीलाई सोध्नुमा कुनै गलत कार्य नभए पनि, तपाईंको आफ्ना प्रश्नमा विशिष्ट पहिचान जानकारीबाट बच्नु पर्ने हुन्छ। आफ्नो प्रश्नलाई सामान्यीकृत गर्न सकिने र उदाहरणका लागि जस्तै, “साइटिका भएको ३० वर्ष उमेरका मानिसलाई व्यायाम सिफारिस गर्नुहोस्” सोध्न सकिने छ। एजेन्सीहरुको साथमा
प्रकाशित: ३१ बैशाख २०८२, बुधबार
