काठमाडौं ।
लन्डन स्कूल अफ इकोनोमिक्स एण्ड पोलिटिकल साइन्स (एलएसई) ले गरेको एक अध्ययनकाअनुसार फोनमा आउने नोटिफिकेसनका कारण स्मार्टफोनको लत हुनसक्दैन।
अनुसन्धानले यो पत्ता लाग्यो कि फोनसँग ८९ प्रतिशत कुराकानी असम्बन्धित थियो भने केवल ११ प्रतिशतले मात्र नोटिफिकेसन अलर्टको बारेमा उत्तर दिएको थियो।
समूह च्याटहरू पनि अध्ययनमा भाग लिनेहरूको लागि ूसमस्याको श्रोत मानिएको थियो।
इन्स्टाग्राम र फेसबुकमा स्क्रोलिग फिचरहरूले सबैभन्दा लामो समयसम्म अन्तर्क्रियाको लागि नेतृत्व गरेको अनुसन्धानले पत्ता लगाएको छ ।
अध्ययनले भन्छ, तपाईको स्मार्टफोन जाँच गर्नु भनेको ‘उनीहरूको फोनसँग अन्तर्क्रिया गर्ने प्रयोगकर्ताको तरीका जुन प्रायः स्वचालितरुपमा देखा पर्दछ, त्यो भनेको जसरी धूम्रपान गर्ने व्यक्तिले चुरोट सल्काउने गर्दछ।’
यो प्रयोगले बेलायत, जर्मनी र फ्रान्सका ३७ व्यक्तिको स्मार्टफोनको प्रयोगको विश्लेषण गर्यो जसको औसतन उमेर २५ वर्ष थियो ।
सहभागीहरू क्यामराले सुसज्जित थिए जसले प्रयोगकर्ताहरूलाई आफ्नो दैनिक जीवन पहिलो व्यक्ति दृष्टिकोणबाट भिडियो रेकर्ड गर्ने अनुमति दिन्थ्यो।
विज्ञान डायरेक्टमा प्रकाशित तथ्यांकअनुसार समग्रमा १,१३० अन्तर्क्रियाहरु म्याक्सी हेइटमेयर र प्रोफेसर सादी लाहलोद्वारा अनुसन्धानका लागि रेकर्ड गरिएको थियो ।
किन मानिसहरुले फोन प्रयोग गरे ?
ह्वाट्सएप – २२ प्रतिशत
लक स्क्रीन जाँच (कुनै सूचना छ कि भनेर हेर्नका लागि) -१७ प्रतिशत
इन्स्टाग्राम – १६ प्रतिशत
फेसबुक – १३ प्रतिशत
ईमेल – ६ प्रतिशत
कल – १ प्रतिशत
यद्यपि समूह च्याटहरू एक ‘ध्यान हटाउने स्रोत’ मानिएको थियो, प्रयोगकर्ताहरूले भने कि ती भित्र रहेका सन्देशहरू महत्वहीन थिए।
ईमेलहरूलाई अध्ययनमा सहभागीको लागि सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण सूचनाको रूपमा दर्जा दिईयो।
जब अन्य व्यक्तिहरूसँग हुन्थे, प्रयोगकर्ताहरू पनि आफ्नो फोनमा कम समय बिताउँथे, र सबै भन्दा लामो कुराकानीहरू सार्वजनिक यातायात वा घरमा भएको थियो।
प्रलोभनबाट जोगिनुहोस्
केही सहभागीहरू उनीहरूको फोनसँगको अन्तरक्रियाको स्वचालित प्रकृतिमा अचम्मित भएका थिए ।
‘म आफैँलाई त्यस्तो व्यक्ति मान्दिनँ जो आफ्नो फोनसँग धेरै आबद्ध छैन।, एक सहभागीले भने, ‘तर यो देखेर मलाई यो महसुस भयो कि मैले यो उठाउँदै गरेको पनि याद गर्दिन। मलाई लाग्छ कि मैले यसलाई विश्वास गर्न भन्दा मैले यो धेरै नै प्रयोग गरें।’
‘मलाई मेरो फोन बाहिर निकालेको सम्झना छैन। जब म त्यो क्षण देख्छु, म त्यस्तो गरिरहेको छैनँ । र म आश्चर्यचकित हुन्छु कि मैले यसलाई चेक गरिरहेँ,’ अर्को सहभागीले भने।
सञ्चारका लागि डिभाएस प्रयोग गर्नुको सट्टा, फोन जाँच गर्ने कार्य धेरै प्रयोगकर्ताहरूको आवश्यकता भएको छ, एलएसईको अध्ययनका लेखक र सामाजिक मनोविज्ञानका अध्यक्ष प्रो सादी लाहलोले भने।
‘यो गम्भीर मुद्दा हो, विशेष गरी बच्चाहरूको लागि, र हामी अन्धकारमा दगुरिरहेका छौं, जसमा यी उपकरणहरूले कसरी हाम्रो जीवनशैली परिवर्तन गरिरहेका छन् भनेर पूर्ण रूपमा बुझेका छैनौं।’
एज हिल युनिभर्सिटीको मनोविज्ञान विभागका डा। लिन्डा काएले भने, कुनै खास समारोह कार्यान्वयन गर्ने वा कुनै बानी पूरा गर्नेसँग सम्बन्धित स्मार्टफोनसँग कसरी अन्तर्क्रिया हुन्छ भनेर बुझ्न थप अनुसन्धान गर्नुपर्दछ। बीबीसी
प्रकाशित: ११ मंसिर २०७७, बिहीबार
