काठमाडौं ।
इन्टरनेसनल फेडरेसन अफ रोबोटिक्स (आईएफआर) ले संकलन गरेको तथ्यांकअनुसार गत वर्ष विश्वभर औद्योगिक तथा व्यावसायिक सेवा प्रयोगका लागि करिब ७ हजार ह्युमनोइड रोबोट बिक्री भएका छन्।
आगामी वर्षहरूमा ह्युमनोइड रोबोटको बिक्री तीव्र रूपमा बढ्ने अनुमान भइरहेका बेला हालको बिक्री संख्या भने निकै कम छ। विशेषगरी औद्योगिक रोबोटको विश्वकै ठूलो बजार चीनमा यसको बजार बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ। चीनले गत महिना आयोजना गरेको रोबोट खेलकुद प्रतियोगितामा ह्युमनोइड रोबोटहरू दौडिएको र बक्सिङ गरेको प्रदर्शन गरिएको थियो।
आईएफआरको मापदण्डअनुसार ह्युमनोइड मानिन रोबोटको स्वरूप मानिसजस्तै हुनुपर्छ र मानिसका लागि बनाइएको वातावरणमा स्वायत्त रूपमा सञ्चालन हुनुपर्छ। ह्युमनोइड रोबोटमा खुट्टा हुनैपर्ने अनिवार्य छैन।
आईएफआरको तथ्यांकले अर्बौं डलर लगानी आकर्षित गरिरहेको र प्रभावशाली प्रदर्शनहरू गरिरहेको यस प्रविधिको उद्योगभरको अवस्थाको प्रारम्भिक चित्र प्रस्तुत गरेको रोयटर्सले रिपोर्ट गरेको छ।
तर विश्वभर रहेका कुल रोबोटको तुलनामा ह्युमनोइड रोबोटको संख्या अझै निकै कम रहेको आईएफआरकी महासचिव सुजाने बिइलरले बताइन्।
सन् २०२४ मा विश्वभर करिब ५ लाख ४२ हजार नियमित औद्योगिक रोबोट स्थापना भएका थिए। त्यस्तै, यातायात, आतिथ्य सेवा र सरसफाइका लागि सोही वर्ष अनुमानित १ लाख ९९ हजार सेवा रोबोट बिक्री भएका थिए। सन् २०२५ को औद्योगिक र सेवा रोबोटसम्बन्धी तथ्यांक सेप्टेम्बर २४ मा सार्वजनिक गरिनेछ।
बिइलरका अनुसार सन् २०२५ मा बिक्री भएका ह्युमनोइड रोबोटमध्ये धेरैले उत्पादनमूलक काम गरेका थिएनन्। तीमध्ये धेरै अनुसन्धान संस्थान वा कृत्रिम बुद्धिमताका मोडल सुधार गर्न आवश्यक डेटा उत्पादन गर्ने कम्पनीहरूले खरिद गरेका थिए।
प्रारम्भिक रूपमा ह्युमनोइड रोबोट अपनाउने प्रमुख कम्पनीमध्ये रहेका कार निर्माता कम्पनीहरूले आफ्ना कारखानामा थोरै संख्यामा परीक्षण गरिरहेका छन्। बिइलरका अनुसार केही कारखानामा एक अंकको र कतिपयमा दुई अंकको संख्यामा रोबोट प्रयोग गरेर परीक्षण भइरहेको छ।
आईएफआरले तीन दशकदेखि रोबोटसम्बन्धी तथ्यांक संकलन गर्दै आएको छ। यसले पहिलोपटक आफ्नो ठूलो औद्योगिक र सेवा रोबोटसम्बन्धी तथ्यांकसँगै ह्युमनोइड रोबोटको तथ्यांक पनि संकलन गर्न थालेको हो।
औद्योगिक रोबोट बजारको सानो हिस्सा मात्र ह्युमनोइड
विश्वभर औद्योगिक रोबोटको संख्या ४० लाखभन्दा बढी छ र हरेक वर्ष थप ५ लाख रोबोट थपिन्छन्। यसको तुलनामा सन् २०२५ मा ह्युमनोइड रोबोटको बिक्री ७ हजार मात्र थियो।
बैंक अफ अमेरिका ग्लोबल रिसर्चका अनुसार यस वर्ष विश्वभर ९० हजार ह्युमनोइड रोबोट पठाइने र सन् २०३० सम्ममा यो संख्या १२ लाख पुग्ने अनुमान छ। आईएफआरको तथ्यांक रोबोट आपूर्तिकर्ता र राष्ट्रिय उद्योग संघबाट प्राप्त तथ्यांकमा आधारित छ। यसमा उपभोक्ता र सैन्य प्रयोजनका ह्युमनोइड रोबोट समावेश छैनन् भने मेडिकल रोबोटलाई छुट्टै वर्गमा राखिएको छ।
रोबोटको दौड
सन् २०३० सम्म विश्वभर हरेक वर्ष १२ लाख ह्युमनोइड रोबोट बिक्री हुने अनुमान गरिएको छ। तीमध्ये अधिकांश चीनबाट उत्पादन हुने अपेक्षा गरिएको छ।
प्रकाशित: ६ आश्विन २०८३, मंगलवार
