काठमाडौं ।
दक्षिण कोरियाका सामसङ इलेक्ट्रोनिक्स र एसके हाइनिक्सले अमेरिकाले निर्यात नियन्त्रण अझ कडा बनाउन सक्ने जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै चीनका आफ्ना कारखानामा प्रयोग गर्नका लागि चिनियाँ कम्पनी एड्भान्स्ड माइक्रो-फ्याब्रिकेसन इक्विपमेन्ट (एएमईसी) का चिप निर्माण उपकरणको परीक्षण गरिरहेका छन्। यस विषयमा जानकारी भएका तीन स्रोतले यस्तो बताएका छन्।
दुई स्रोतका अनुसार, यी मेमोरी चिप निर्माता कम्पनीहरूले करिब दुई वर्षअघि नै एएमईसीका एचिङ उपकरण परीक्षण गर्न थालेका थिए। त्यतिबेला वासिङ्टनले चीनमा अमेरिकी चिप निर्माण उपकरण आयात गर्न दिने कि नदिने भन्ने विषयमा अन्योल बढ्दै गएको थियो।
हालसम्म परीक्षणका आधारमा व्यापक रूपमा उपकरण प्रयोग गर्ने निर्णय भएको छैन। तर यसले सांघाईस्थित एएमईसीलाई विश्वका प्रमुख चिप निर्माता कम्पनीबाट आफ्नो प्रविधिको मान्यता पाउने दुर्लभ अवसर दिएको छ।
रोयटर्सका अनुसार यसले अमेरिकी प्रविधि नियन्त्रण नीतिको एउटा विरोधाभास पनि देखाएको छ। बेइजिङको सेमिकन्डक्टर उद्योगलाई सीमित गर्ने उद्देश्यले ल्याइएका उपायहरूले चीनमा रहेका विदेशी स्वामित्वका चिप कारखानामा चिनियाँ उपकरण निर्माता कम्पनीहरूलाई प्रवेश गर्ने अवसर सिर्जना गरिरहेका छन्।
विषय संवेदनशील भएकाले सबै स्रोतले आफ्नो परिचय खुलाउन अस्वीकार गरे।
सामसङले रोयटर्सलाई दिएको वक्तव्यमा चीनस्थित आफ्नो कारखानाका लागि एएमईसीका उपकरण परीक्षण नगरेको र त्यस्तो योजना पनि नबनाएको जनाएको छ।
एसके हाइनिक्सले टिप्पणी गर्न अस्वीकार गरेको छ। एएमईसी र अमेरिकी निर्यात नियन्त्रण कार्यान्वयन गर्ने ब्युरो अफ इन्डस्ट्री एन्ड सेक्युरिटी (बीआईएस) ले पनि तत्काल प्रतिक्रिया दिएका छैनन्।
अमेरिकी वाणिज्य विभागले सन् २०२३ मा सामसङ र एसके हाइनिक्सका चीनस्थित कारखानालाई “भ्यालिडेटेड एन्ड युजर” (भीईयू) को मान्यता दिएको थियो, जसका कारण उनीहरूले केही नियन्त्रित अमेरिकी उपकरण व्यक्तिगत अनुमति बिना आयात गर्न पाएका थिए।
तर वासिङ्टनले सन् २०२५ मा भीईयू सुविधा रद्द गर्यो र पछि सन् २०२६ का लागि चीनस्थित कारखानामा चिप निर्माण उपकरण ल्याउन वार्षिक अनुमति दिएको थियो।
यद्यपि भविष्यमा नयाँ उपकरण मात्र होइन, पहिलेदेखि जडान गरिएका पश्चिमी उपकरणको मर्मत, सेवा वा प्रतिस्थापनमा पनि प्रतिबन्ध लाग्न सक्ने चिन्तामा दुवै कम्पनी रहेका स्रोतहरूले बताएका छन्।
त्यसैले दुवै कम्पनीले चीनमा उत्पादन क्षमता विस्तार गर्नुभन्दा हाल सञ्चालनमा रहेका उत्पादन लाइनलाई कायम राख्न र स्तरोन्नति गर्न विकल्पका रूपमा चिनियाँ आपूर्तिकर्तालाई राखिरहेका छन्।
सामसङले सियानमा एनएएनडी फ्ल्यास मेमोरी चिप कारखाना सञ्चालन गरिरहेको छ। एसके हाइनिक्सको डालियानमा एनएएनडी र वुसीमा डीआरएएम मेमोरी चिप कारखाना छ।
यी कारखानाहरू मुख्य रूपमा अमेरिकी कम्पनी एप्लाइड मटेरियल्स र ल्याम रिसर्चका एचिङ उपकरणमा निर्भर छन्।
एसीएम र चीनका अन्य सेमिकन्डक्टर उपकरण निर्माता कम्पनीका लागि सामसङ वा एसके हाइनिक्सबाट स्वीकृति पाउनु ठूलो व्यावसायिक मान्यता हुनेछ।
चिनियाँ उपकरण निर्माता कम्पनीहरू अझै पनि उन्नत लिथोग्राफी र केही निरीक्षण प्रणालीमा विदेशी प्रतिस्पर्धीभन्दा पछि छन्। तर एचिङ, डिपोजिसन, सफाइ र प्लानाराइजेसनजस्ता क्षेत्रमा उनीहरूले अन्तर घटाएका छन् र तिनका उपकरणको मूल्य पनि विदेशी उपकरणभन्दा उल्लेखनीय रूपमा कम छ।
अनुसन्धान संस्था टेकइनसाइट्सका उपाध्यक्ष ड्यान हचेसनका अनुसार चिनियाँ उपकरण समान विदेशी उपकरणको तुलनामा २० देखि ३० प्रतिशतसम्म सस्ता पर्न सक्छन्।
स्रोतहरूका अनुसार एएमईसीका उपकरणहरू चीनका प्रमुख चिप निर्माता कम्पनी, जसमा एनएएनडी निर्माता याङ्त्जे मेमोरी टेक्नोलोजिज (वाईएमटीसी) पनि पर्छ, ले प्रयोग गरिसकेका छन्। यसले सामसङ र एसके हाइनिक्सलाई केही प्रणाली परीक्षणका लागि पर्याप्त परिपक्व भइसकेको विश्वास दिलाएको छ।
चिनियाँ उपकरण आपूर्तिकर्ताको बढ्दो उपस्थितिले एप्लाइड मटेरियल्स, ल्याम रिसर्च, केएलए तथा जापानी र युरोपेली उपकरण निर्माता कम्पनीका लागि दीर्घकालीन चुनौती सिर्जना गर्न सक्छ, किनभने उनीहरूले लामो समयदेखि वेफर निर्माण उपकरण बजारका प्रमुख क्षेत्र नियन्त्रण गर्दै आएका छन्।
चीन अझै पनि ती कम्पनीहरूको महत्वपूर्ण बजार हो। एप्लाइड मटेरियल्सले सन् २०२५ मा चीनबाट ८.५३ अर्ब डलर आम्दानी गरेको थियो, जुन कम्पनीको कुल बिक्रीको ३० प्रतिशत बराबर हो।
यद्यपि चिनियाँ उपकरण निर्माता कम्पनीहरूले ठूलो सफलता हासिल गरे पनि लामो स्वीकृति प्रक्रिया, सीमित सेवा सञ्जाल, बौद्धिक सम्पत्ति सम्बन्धी चिन्ता तथा वासिङ्टनबाट आउन सक्ने राजनीतिक दबाबजस्ता चुनौती अझै बाँकी छन्।
सुरक्षा र बौद्धिक सम्पत्तिसम्बन्धी जोखिमका कारण कोरियाली चिप निर्माता कम्पनीहरूले आफ्नै देशका कारखानामा चिनियाँ उपकरण जडान गर्ने कि नगर्ने भन्ने पनि स्पष्ट छैन।
तर अमेरिकी निर्यात नियन्त्रणले चीनको उपकरण उद्योगका लागि अवसर सिर्जना गरेको छ। डोइचे बैंकका अनुसार नाउरा टेक्नोलोजी, एएमईसी, पायोटेक र एसीएम रिसर्चले सन् २०२६ मा प्रत्येकले १ अर्ब डलरभन्दा बढी आम्दानी गर्ने अनुमान गरिएको छ।
बैंकका अनुसार यी कम्पनीहरूले यस वर्ष चीनको अनुमानित २८ अर्ब डलरको वेफर निर्माण उपकरण बजारको २५ देखि ३० प्रतिशत हिस्सा ओगट्न सक्छन्। लिथोग्राफी र मेट्रोलोजी क्षेत्रबाहेक चिनियाँ आपूर्तिकर्ताको बजार हिस्सा करिब ४० प्रतिशतसम्म पुग्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।
प्रकाशित: २१ श्रावण २०८३, बिहीबार
