काठमाडौं ।
भारतमा पहिलो हाइड्रोजनबाट चल्ने रेलले शुक्रबारदेखि सेवा सुरु गरेको छ। भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले हरियाणाको जिन्द रेलवे स्टेशनबाट भारतको पहिलो हाइड्रोजनबाट चल्ने रेललाई झण्डा देखाएर प्रस्थान गराएका थिए। यो रेल स्वच्छ ऊर्जा प्रविधिमा चल्छ।
यसबाहेक, यसको टिकट मूल्यहरू पनि धेरै किफायती छन्, र धेरै रेलवे स्टेशनहरूका प्लेटफर्म टिकटहरू भन्दा पनि यसको भाडा कम छ।
पहिलो हाइड्रोजनबाट चल्ने रेलको भाडा केवल भारु५ देखि भारु२५ सम्म तोकिएको छ। हाइड्रोजनबाट चल्ने रेलले यात्रुहरूलाई सस्तो यात्रा विकल्प प्रदान गर्न सक्ने दाबी गरिएको छ।
हाइड्रोजनबाट चल्ने भारतको पहिलो रेलमा कुल १० कोचहरू छन्। यो हरियाणा राज्यको जिन्द र सोनीपत बीच चल्नेछ, करिब दुई घण्टामा लगभग ९० किलोमिटरको दूरी पार गर्नेछ। रेलको मार्गमा ११ ओटा स्टपहरू हुनेछन् र दैनिक लगभग २,६०० यात्रुहरू बोक्न सक्षम हुनेछन्।
यो हाइड्रोजनबाट चल्ने रेल स्वदेशी रूपमा विकसित हाइड्रोजन इन्धन सेल प्रविधि प्रयोग गरेर बनाइएको हो। यो परम्परागत ओभरहेड बिजुली तार बिना चल्ने मिडिया रिपोर्टमा उल्लेख छ।
यो हाइड्रोजन-संचालित रेलले उप-उत्पादनको रूपमा पानीको वाष्प मात्र उत्सर्जन गर्छ, जसले गर्दा यो यातायातको शून्य-उत्सर्जन मोड हो। रेल चलाउन आवश्यक पर्ने हरित हाइड्रोजन जिन्दको समर्पित प्लान्टबाट आपूर्ति गरिनेछ। परियोजनामा सुरक्षित सञ्चालन सुनिश्चित गर्न एडभान्स सुरक्षा सुविधाहरू पनि समावेश छन्।
यस शुरुवातसँगै, भारत हाइड्रोजन-संचालित रेल प्रविधि प्रयोग गर्ने देशहरूको सिमित समूहमा सामेल हुनेछ। हाइड्रोजन रेलहरू जर्मनी, बेलायत, फ्रान्स, इटाली र संयुक्त राज्य अमेरिका जस्ता देशहरूमा पहिले नै प्रयोग वा परीक्षणमा छन्।
यो रेललाई स्वच्छ यातायात र परम्परागत इन्धनमा भारतको निर्भरता कम गर्ने दिशामा एक प्रमुख कदम मानिएको छ। यो परियोजनालाई स्वच्छ ऊर्जा, आत्मनिर्भर भारत र विकसित भारततर्फको ऐतिहासिक कदमको रूपमा वर्णन गरिएको छ। यसले क्षेत्रमा कनेक्टिभिटी सुधार गर्नेछ र आर्थिक विकासलाई बढावा दिने रिपोर्टमा उल्लेख छ।
प्रकाशित: २ श्रावण २०८३, शनिबार
