काठमाडौं ।
फोन ह्याक भएको हुन सक्छ भन्ने शंका भएको अवस्थामा डिभाइसले असामान्य रूपमा व्यवहार गर्ने र प्रयोगकर्ताले त्यस्ता चेतावनी संकेतहरूमा ध्यान दिनुपर्ने हुन्छ।
स्मार्टफोनमा साइबर आक्रमणहरू बढ्दो रूपमा सामान्य हुँदै गएको अवस्थामा प्रारम्भिक लक्षणहरू पहिचान गर्नाले व्यक्तिगत डाटा सुरक्षित गर्न सकिन्छ।
१. फोन बिना कारण तातो हुन्छ
चार्ज गर्दा वा धेरै ब्याट्री खपत गर्ने एपहरू प्रयोग गर्दा प्रयोगकर्ताको फोन तातो हुनु असामान्य होइन। तर यदि प्रयोगकर्ताको डिभाइस सामाजिक सञ्जाल ब्राउज गर्ने वा सन्देशहरू जाँच गर्नेजस्ता सामान्य प्रयोगको समयमा धेरै तातो हुन्छ भने यो पृष्ठभूमिमा चलिरहेको हानीकारकप्रक्रियाको संकेत हुन सक्छ।
हानीकारक प्रोग्रामहरूले निरन्तर प्रोसेसर, क्यामरा, माइक्रोफोन वा इन्टरनेट कनेक्सन प्रयोग गर्न सक्छन् र त्यसले गर्दा डिभाइसको पावर खपत र तात्ने समस्या उत्पन्न हुन्छ।
२. ब्याट्री धेरै छिटो सकिन्छ
अर्को चेतावनीको संकेत भनेको असामान्य रूपमा छिटो छिटो ब्याट्री सकिनु हो। यदि प्रयोगकर्ताले गहन रूपमा प्रयोग नगर्दा पनि फोन सामान्य भन्दा धेरै छिटो ब्याट्री सकिँदैछ भने पृष्ठभूमिमा गोप्य रूपमा चलिरहेको एप वा प्रोग्राम हुन सक्छ।
विज्ञहरूले प्रयोगकर्ताहरूलाई कुन एपहरूले सबैभन्दा बढी ब्याट्री खपत गरिरहेका छन् भनेर हेर्नको लागि ब्याट्री सेटिङहरू जाँच गर्न र अज्ञात प्रोग्रामहरू खोज्न सल्लाह दिएका छन्।
३. फोन सुस्त हुन्छ वा फ्रिज हुन्छ
यदि प्रयोगकर्ताको फोन धेरै ढिलो चल्न थाल्छ, एपहरू खोल्न धेरै समय लाग्छ वा डिभाइस बारम्बार फ्रिज हुन्छ भने यो केही गलत भएको संकेत हुन सक्छ। हानीकारक प्रोग्रामहरूले प्रयोगकर्ताको फोनको स्रोतहरू प्रयोग गर्न सक्ने र डिभाइसको पर्फर्मेन्सलाई असर गर्न सक्ने उल्लेख गरिएको छ।
यी संकेतहरूका अतिरिक्त, प्रयोगकर्ताहरूले अप्रत्याशित विज्ञापनहरू, शंकास्पद सन्देशहरू, अज्ञात एप्लिकेसनहरू र असामान्य बैंकिङ लेनदेनहरूबाट पनि सावधान रहनु पर्ने हुन्छ किनकि त्यस्ता कार्यहरु ह्याकर घुसपैठसँग सम्बन्धित हुन सक्छन्।
यस्तो कुनै संकेत देखिएमा फोन रिबुट गर्न, शंकास्पद एप्लिकेसनहरू मेटाउन, अपरेटिङ सिस्टम अपडेट गर्न र सुरक्षित स्रोतहरूबाट मात्र एप्लिकेसनहरू इन्स्टल गर्न विज्ञहरूले सिफारिस गरेका छन्।
प्रकाशित: ६ असार २०८३, शनिबार
