काठमाडौं ।
जलवायु परिवर्तनले पृथ्वीको मौसमी ढाँचा मात्र परिवर्तन गरिरहेको छैन, यसले मानिसले कल्पना गरेको भन्दा पनि ठूलो हुन सक्ने नयाँ खतरालाई पनि जन्म दिइरहेको छ। एउटा नयाँ अध्ययनले जलवायु परिवर्तनले पृथ्वीको परिक्रमालाई पनि असर गरिरहेको देखाएको फोर्ब्सले रिपोर्ट गरेको छ।
वैज्ञानिकहरूले दाबी गरेका छन् कि हिमनदीहरूमा जलवायु परिवर्तनको प्रभावले पृथ्वीको परिक्रमालाई सुस्त बनाइरहेको छ, जुन ग्रहको लागि राम्रो संकेत होइन।
जलवायु परिवर्तनले पृथ्वीमा पहिले अनुमान गरिएको भन्दा धेरै ठूलो प्रभाव पारिरहेको छ। यसले मौसमको ढाँचा मात्र परिवर्तन गरिरहेको छैन पृथ्वीको परिक्रमालाई पनि सुस्त बनाइरहेको छ। रिपोर्टका अनुसार, वैज्ञानिकहरूले खुलासा गरेका छन् कि हिमनदीहरू र बरफका पाताहरू पग्लिँदा पृथ्वीको परिक्रमा सुस्त भइरहेको छ, जसले गर्दा पृथ्वीको दिनको लम्बाइमा थोरै वृद्धि भइरहेको छ।
भियना विश्वविद्यालय र ईटीएच जुरिचका अनुसन्धानकर्ताहरूको अध्ययन अनुसार, पृथ्वीको दिन हाल प्रति शताब्दी लगभग १.३३ मिलिसेकेन्डको दरले लम्बिँदैछ। यो परिवर्तन मुख्यतया समुद्री सतह वृद्धिसँग जोडिएको छ, जुन हिमनदीहरू पग्लिएर सञ्चालित हुन्छ। बरफ पग्लिँदा, ध्रुवहरूबाट पानी महासागरहरूमा बग्छ, जसले पृथ्वीको वरिपरि द्रव्यमानलाई पुनर्वितरण गर्छ। पिण्डमा भएको यो परिवर्तनले पृथ्वीको परिक्रमालाई ढिलो गरिरहेको छ, जसले गर्दा दिनको लम्बाइमा वृद्धि भइरहेको छ।
यद्यपि यो परिवर्तन सानो छ, तरपनि अनुसन्धानकर्ताहरू भन्छन् कि यसले स्याटेलाइट नेभिगेसन, अन्तरिक्ष अभियानहरू, र विश्वव्यापी समय राख्ने प्रणालीहरूमा चुनौतीहरू खडा गर्न सक्छ, जुन सबै पृथ्वीको परिक्रमामा आधारित रहेर सटीक जानकारीमा निर्भर गर्दछ।
जर्नल अफ जियोफिजिकल रिसर्च: सोलिड अर्थमा प्रकाशित अध्ययनले पत्ता लगायो कि विगत ३६ लाख वर्षमा कुनै पनि समयमा जलवायुका कारण दिनको लम्बाइ २००० र २०२० को बीचमा देखिएको जस्तो तीव्र गतिमा बढेको थिएन्।
वैज्ञानिकहरूले एडभान्स मेसिन लर्निङ र बेन्थिक फोरामिनिफेरा (सूक्ष्म समुद्री जीवहरू) को जीवाश्म अवशेषहरू प्रयोग गरेर पृथ्वीको परिक्रमा इतिहासको ३६ लाख वर्षको पुनर्निर्माण गरेका थिए। उनीहरूले पत्ता लगाए कि ग्रहको परिक्रमा प्राकृतिक रूपमा उतारचढाव हुँदाहुँदै पनि, विगत ३६ लाख वर्षमा कुनै पनि अवधिमा २००० र २०२० को बीचमा रेकर्ड गरिएको जत्तिको तीव्र गतिमा जलवायु-संचालित सुस्तता अनुभव भएको छैन।
अनुसन्धानकर्ताहरूले चन्द्रमा पृथ्वीको परिक्रमालाई असर गर्ने मुख्य र दीर्घकालीन कारक भएको बताएका छन्। समयसँगै, यसले ग्रहको परिक्रमालाई बिस्तारै ढिलो गराउँछ र दिनको समयावधिलाई लम्ब्याउँछ। यद्यपि, अध्ययनहरूले सुझाव दिन्छ कि केही परिस्थितिहरूमा, जलवायु परिवर्तनको प्रभाव यस शताब्दीको अन्त्यसम्ममा चन्द्रमाको प्रभावभन्दा बढी हुन सक्छ।
अनुसन्धानकर्ताहरूले २१ औं शताब्दीमा पहाडी हिमनदीहरूसँगै ग्रीनल्याण्ड र अन्टार्कटिकाको बरफको कभरहरू द्रुत गतिमा पग्लिएर समुद्रको सतह बढेको र ध्रुवहरूबाट द्रव्यमानलाई टाढा सारिएको पत्ता लगाए। यो प्रक्रियाको कारणले पृथ्वी भूमध्य रेखामा थोरै उठिरहेको र अलिक ढिलो घुमिरहेको देखाएको छ।
प्रकाशित: १ असार २०८३, सोमबार
