काठमाडौं ।
पृथ्वीबाट हेर्दा चन्द्रमा सबैभन्दा सुन्दर देखिन्छ। ब्लू प्लानेटको यो भूउपग्रह सौर्यमण्डलको सबैभन्दा सुन्दर आकाशीय पिण्डहरू मध्ये एक हो। यद्यपि, वैज्ञानिकहरूले यस सुन्दर भूउपग्रहमा चिराहरू परेको रिपोर्ट गरेका छन्। चन्द्रमाको सतहमा बलियो हलचलहरू भएको पत्ता लागेको छ, र यो भूकम्पको उच्च सम्भावना छ, जसले भविष्यका चन्द्र अभियानहरूको लागि महत्त्वपूर्ण खतरा निम्त्याउन सक्छ।
वैज्ञानिकहरूले पत्ता लगाएका छन् कि चन्द्रमामा टेक्टोनिक प्लेटहरूको गतिबिधि धेरै ठूलो छ र पहिले सोचेको भन्दा धेरै ठूलो मात्रामा फैलिएको छ।
स्मिथसोनियन ग्रह विज्ञान टोलीले पहिलो पटक विश्वव्यापी स्तरमा साना चन्द्र थुम्काहरूको नक्साङ्कन गरेको छ। उनीहरूले पत्ता लगाए कि टेक्टोनिक गतिविधि हालसालैको हो र धेरै ठूलो क्षेत्रमा फैलिएको छ। प्लानेटरी साइन्स जर्नलमा प्रकाशित एक पेपरका अनुसार, चन्द्रमामा देखिएका साना चट्टानहरू, घोडाको पाइलाको छाप जस्तै, वास्तवमा चन्द्रमाको अँध्यारो मैदानहरूमा हालै बनेको ढलानहरू हुन्। यसले चन्द्रमाको सतह अझै पनि संकुचित भइरहेको अनुमान गरिएको छ। यसले भूकम्प निम्त्याइरहेको छ र भविष्यका महत्वाकांक्षी चन्द्र अभियानहरूको लागि महत्त्वपूर्ण खतरा निम्त्याउन सक्छ।
वैज्ञानिकहरूले चन्द्रमाको सतहमा १,११४ नयाँ धारहरू पत्ता लगाएका छन्। यी पहिले अवस्थित थिएनन्, अर्थात् यसको सतहमा टेक्टोनिक गतिविधि अझै पनि जारी छ। यी धारहरूको कुल संख्या अब २,६३४ पुगेको छ। अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार, यी धारहरू चन्द्रमाको लोबेट स्कार्पहरू सिर्जना गर्ने उही कम्प्रेसनल बलहरूद्वारा बनेका देखिन्छन्। यसले संकेत गर्दछ कि यी चन्द्र सतहका विशेषताहरूले साझा टेक्टोनिक उत्पत्ति साझा गर्छन्।
सरल भाषामा भन्दा चन्द्रमामा आउने भूकम्प पहिले सोचेको भन्दा धेरै ठूलो क्षेत्रमा व्यापक हुन सक्ने निष्कर्ष गरिएको छ। यसले नासाको आर्टेमिस मिसन सहित भविष्यका मिसनहरूको लागि महत्त्वपूर्ण चुनौती खडा गर्न सक्छ।
अध्ययनका प्रमुख लेखक कोल न्यापाभरले भने कि नासाले यो नयाँ खोजबाट फाइदा लिन सक्नुपर्छ। चन्द्रमाको टेक्टोनिक्सको ज्ञान यी मिसनहरूको सफलताको लागि महत्वपूर्ण हुन सक्नेछन्।
स्मरण रहोस्, नासाले मानव मिसनको रुपमा आर्टेमिसमार्फत चन्द्रमामा पुनः मानव पाइला राख्ने योजना गरेको छ। यसको लागि तिब्र तयारी भईरहेको छ।
प्रकाशित: १२ फाल्गुन २०८२, मंगलवार
