काठमाडौं ।
ओपनएआईले भारतमा १०० मेगावाट एआई-तयार डाटा सेन्टर क्षमता सुरक्षित गर्न टाटा ग्रुप सँग साझेदारी गरेको छ। कम्पनीले दीर्घकालमा यसलाई १ गिगावाटसम्म विस्तार गर्ने लक्ष्य राखेको छ।
यो कदम भारतजस्तो द्रुत गतिमा बढिरहेको बजारमा उद्यम र पूर्वाधार क्षेत्रमा आफ्नो उपस्थिति सुदृढ गर्ने व्यापक रणनीतिअन्तर्गत आएको हो।
ओपनएआईले बिहीबार सार्वजनिक गरेको विवरणअनुसार टाटा ग्रुप सँगको सहकार्य उसको ‘स्टारगेट’ परियोजनाअन्तर्गत पर्छ, जसको उद्देश्य विश्वव्यापी रूपमा एआई-तयार पूर्वाधार निर्माण गर्नु र उद्यम तहमा एआई अपनाउने गति बढाउनु हो। यसअन्तर्गत ओपनएआई टाटा कन्सल्टेन्सी सर्भिसेज(टीसीएस) को हाइपरभल्ट डाटा सेन्टर व्यवसायको पहिलो ग्राहक बन्नेछ, सुरुआतमा १०० मेगावाट क्षमताबाट। सम्झौतामा Tata का कर्मचारीबीच च्याटजीपीटी इन्टरप्राइज लागू गर्ने र ओपनएआईका उपकरणमार्फत एआई-आधारित सफ्टवेयर विकासलाई मानकीकरण गर्ने योजना पनि समावेश छ।
“ओपनएआई फर इण्डिया” पहलअन्तर्गत पर्ने यो साझेदारीले भारतमा कम्पनीको विस्तार भइरहेको प्रभाव देखाउँछ। प्रमुख कार्यकारी अधिकृत साम अल्टम्यान का हालैका अनुमानअनुसार भारतमा साप्ताहिक १० करोडभन्दा बढी च्याटजीपीटी प्रयोगकर्ता रहेका छन्, जसमा विद्यार्थी, शिक्षक, डेभलपर र उद्यमी समावेश छन्। यही व्यापक प्रयोगले भारतलाई ओपनएआई का लागि महत्वपूर्ण वृद्धि बजार बनाएको छ।
स्थानीय डाटा सेन्टर क्षमताले ओपनएआई लाई आफ्ना उन्नत मोडेलहरू भारतमै सञ्चालन गर्न सक्षम बनाउनेछ, जसले प्रयोगकर्ताका लागि ढिलाइ (लेटेन्सी) घटाउने र डाटा स्थानीयकरण, सुरक्षा तथा अनुपालनसम्बन्धी आवश्यकताहरू पूरा गर्न सहयोग गर्नेछ। विशेषगरी संवेदनशील डाटा प्रयोग गर्ने उद्यम र सरकारी निकायका लागि देशभित्रै कम्प्युटिङ पूर्वाधार हुनु महत्वपूर्ण मानिन्छ।
टेकक्रञ्चका अनुसार प्रारम्भिक १०० मेगावाट क्षमता एआई पूर्वाधारको सन्दर्भमा ठूलो प्रतिबद्धता हो, किनकि ठूला मोडेलको तालिम र प्रयोगका लागि उच्च ऊर्जा खपत गर्ने जीपीयू क्लस्टर आवश्यक पर्छ। भविष्यमा १ गिगावाटसम्म विस्तार भएमा Tata को यो पूर्वाधार विश्वकै सबैभन्दा ठूला एआई-केन्द्रित डाटा सेन्टरमध्ये एक बन्न सक्नेछ।
पूर्वाधारबाहेक, ओपनएआई र टाटा ग्रुप ले रणनीतिक उद्यम सहकार्य पनि अघि बढाउनेछन्। टाटाले आगामी वर्षहरूमा आफ्ना कर्मचारीबीच च्याटजीपीटी इन्टरप्राइज लागू गर्ने योजना बनाएको छ, सुरुआतमा टीसीएसका लाखौँ कर्मचारीबाट। यो विश्वकै सबैभन्दा ठूलो उद्यम-स्तरको एआई प्रयोगमध्ये एक बन्न सक्नेछ। टीसीएसले आफ्ना इन्जिनियरिङ टोलीबीच एआई-आधारित सफ्टवेयर विकासलाई मानकीकरण गर्न ओपनएआईका कोडेक्स उपकरण प्रयोग गर्ने योजना पनि बनाएको छ।
टाटा सन्सका अध्यक्ष एन. चन्द्रशेखरनले यस सहकार्यले भारतमा अत्याधुनिक एआई पूर्वाधार निर्माण गर्न र एआई युगका लागि जनशक्तिलाई दक्ष बनाउन सहयोग गर्ने बताएका छन्।
सम्झौताका वित्तीय सर्तहरू सार्वजनिक गरिएको छैन। ओपनएआईले हाइपरभल्टमा पूँजी लगानी गरेको हो वा केवल क्षमता भाडामा लिएको हो भन्ने स्पष्ट गरिएको छैन।
सन् २०२५ नोभेम्बरमा टीसीएसले निजी इक्विटी फर्म टीपीजीको समर्थनमा हाइपरभल्ट डाटा सेन्टर व्यवसाय विकास गर्ने घोषणा गरेको थियो। करिब १८० अर्ब भारतीय रुपैयाँ (झण्डै २ अर्ब डलर) लगानी योजना रहेको उक्त प्लेटफर्म ठूला कम्प्युटिङ आवश्यकताका लागि तयार पारिएको हो।
ओपनएआई ले भारतमा आफ्नो प्रमाणपत्र कार्यक्रम पनि विस्तार गर्नेछ, जसमा टीसीएस अमेरिका बाहिर सहभागी हुने पहिलो संस्था बन्नेछ। यी प्रमाणपत्र कार्यक्रमले विभिन्न क्षेत्रका पेशाकर्मीलाई व्यावहारिक एआई सीप विकास गर्न सहयोग गर्ने कम्पनीले जनाएको छ।
कम्पनीले यस वर्ष मुम्बई र बेंगलुरुमा नयाँ कार्यालय खोल्ने योजना पनि बनाएको छ, जसले नयाँ दिल्लीस्थित उपस्थितिलाई विस्तार गर्नेछ। यसले उद्यम साझेदारी, डेभलपर संलग्नता र स्थानीय नियामक समन्वयलाई सुदृढ गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
यो घोषणा नयाँ दिल्लीमा भइरहेको एआई इम्प्याक्ट समिटको क्रममा आएको हो जहाँ साम अल्टम्यान, डारियो अमोडेई र सुन्दर पिचाईलगायतका विश्वव्यापी एआई नेताहरू सहभागी भएका छन्। साथै भारतीय स्टार्टअप र उद्यमहरूले वित्त, स्वास्थ्य र शिक्षाजस्ता क्षेत्रमा एआई अनुप्रयोग प्रदर्शन गरिरहेका छन्।
ओपनएआईले यसअघि पाइन ल्याब्स, जियोहटस्टार, एचसीएलटेक, फोनपे, क्रेड र मेकमाइट्रिपजस्ता कम्पनीसँग साझेदारी विस्तार गरिसकेको छ। यी पहलहरूले उपभोक्ता प्लेटफर्म, उद्यम प्रणाली र डिजिटल भुक्तानी पूर्वाधारमा ओपनएआई का मोडेल समावेश गर्ने रणनीति झल्काउँछन्।
डाटा सेन्टर विस्तार, उद्यम प्रयोग र साझेदार सञ्जालको विस्तारसँगै ओपनएआई ले भारतमा उन्नत एआई पूर्वाधार र अनुप्रयोगलाई स्थायी रूपमा जडित गर्ने आफ्नो अहिलेसम्मकै सबैभन्दा व्यापक प्रयास अघि बढाएको संकेत दिएको छ।
प्रकाशित: ८ फाल्गुन २०८२, शुक्रबार
