काठमाडौं ।
इन्जिनियरहरूले लेजर–आधारित वायरलेस पावर प्रणाली विकास गरेका छन्। यो विकासका कारण ड्रोनले उडानकै क्रममा जमिनबाट चार्ज लिन सक्ने र ‘अनन्त उडान’ सम्भव हुने दावी गरिएको छ। नयाँ प्रविधिअनुसार लेजर किरण प्रयोग गरेर ड्रोनको ब्याट्री मध्य–उडानमै चार्ज गर्न सकिन्छ।
पावरलाइट टेक्नोलोजिजका प्रतिनिधिहरूका अनुसार यो प्रणाली जमिनमा राखिएको ट्रान्समिटर र ड्रोन (अनम्यान्ड एरियल सिस्टम—यूएएस) मा जडान गरिएको रिसिभरबीच काम गर्छ।
ट्रान्समिटरमा लेजर किरणलाई अत्यन्त सटीक रूपमा नियन्त्रण गर्ने उन्नत सफ्टवेयर र किलोवाट स्तरसम्म (हजारौँ वाट) ऊर्जा प्रसारण गर्न सक्ने हार्डवेयर प्रयोग गरिएको छ। तुलनात्मक रूपमा, प्रयोगशालामा प्रयोग हुने साधारण लेजरहरू मिलिवाट स्तरमा मात्र सञ्चालन हुन्छन्।
सफ्टवेयरले ‘को–अपरेटिभ’ लक्ष्यमा लक भएर सक्रिय रूपमा ट्र्याक गर्न सक्ने भएकाले उडानकै क्रममा पनि सुरक्षित रूपमा ऊर्जा स्थानान्तरण सम्भव हुने कम्पनीको दावी छ। पावरलाइटका अनुसार ट्रान्समिटरले ५,००० फिट (करिब १,५०० मिटर) उचाइसम्म काम गर्न सक्छ। सन्दर्भका लागि अमेरिकी सेनाले प्रयोग गर्ने राभेन आरक्यू -११बी ड्रोनको सञ्चालन उचाइ जमिनबाट १५० देखि १,००० फिटसम्म हुन्छ भने ठूला ड्रोनहरू ६०,००० फिटसम्म उड्न सक्छन्।
लाइभसाइन्सका अनुसार एकीकृत नियन्त्रण सफ्टवेयरले ड्रोनको अनबोर्ड एभियोनिक्स र टेलिमेट्री प्रणालीसँग समन्वय गरेर डाटा र निर्देशन आदानप्रदान गर्न सक्छ। यसमार्फत जमिनमा रहेका अपरेटरले ब्याट्री चार्जको अवस्था निगरानी गर्न, आवश्यक परे ऊर्जा आपूर्ति समायोजन गर्न र लेजर सधैं लक्ष्यमा केन्द्रित रहेको सुनिश्चित गर्न सक्छन्।
पावरलाइटका प्रमुख प्रविधि अधिकृत तथा सह–संस्थापक टम न्युगेन्टले भने, “हामी बौद्धिक ‘मेश’ ऊर्जा नेटवर्क निर्माण गरिरहेका छौँ। ट्रान्समिटरले ड्रोनसँग सञ्चार गर्छ, यसको गति र दिशालाई ट्र्याक गर्छ र आवश्यक स्थानमै ऊर्जा पुर्याउँछ। हामीले ऊर्जा प्रसारण र ट्र्याकिङ एल्गोरिदम सफलतापूर्वक परीक्षण गरिसकेका छौँ।”
ड्रोनमै रिसिभर, लेजरलाई बिजुलीमा रूपान्तरण
ड्रोनमै जडान गरिएको रिसिभरको तौल करिब ६ पाउन्ड (२.७ केजी) मात्र हुन्छ। यसले जमिनबाट पठाइएको लेजर ऊर्जा ग्रहण गरेर लेजर पावर कनभर्टरमार्फत ब्याट्री चार्जमा रूपान्तरण गर्छ। यो कन्भर्टरले सौर्य प्यानलजस्तै काम गर्छ तर घामको प्रकाशको सट्टा एकल तरंलम्बाईको उच्च–तीव्रता लेजर प्रकाशका लागि अनुकूलित गरिएको हुन्छ।
रिसिभरमा रहेको नियन्त्रण मोड्युलले ड्रोनको अवस्थासम्बन्धी वास्तविक–समय टेलिमेट्री सङ्कलन गरी जमिनमा पठाउँछ र प्रकाश–आधारित दुईतर्फी सञ्चार पनि गर्न सक्छ।
यो प्रणाली अमेरिकी रक्षा विभागको सहकार्यमा विकास गरिएको हो र क्राउस हम्दानी एयरोस्पेसद्वारा विकसित के१०००यूएलई नामक लामो दूरी र उच्च सहनशीलता क्षमताको ड्रोनमा एकीकृत गरिनेछ। पूर्ण रूपमा विद्युतीय के१०००यूएलई अमेरिकी नौसेना र सेनाका दीर्घकालीन मिसनका लागि डिजाइन गरिएको हो।
यसअघि पनि लेजरमार्फत वायरलेस पावर ट्रान्सफरको सम्भावना देखिइसकेको छ। उदाहरणका लागि डार्पाले ५.३ माइल टाढाबाट ८०० वाटभन्दा बढी ऊर्जा लेजरमार्फत पठाउन सफल भएको थियो। यद्यपि, पावरलाइटको प्रणाली चलायमान प्लेटफर्ममा वास्तविक प्रयोगतर्फको महत्वपूर्ण कदम मानिएको छ।
हालसम्म ट्रान्समिटर र रिसिभरको व्यवहारिकता परीक्षणबाट प्रमाणित भए पनि उडान परीक्षण भने अझै हुन बाँकी छ। कम्पनीका अनुसार ड्रोन उडान परीक्षण यसै वर्षको सुरुआतमा गर्ने योजना छ।
प्रकाशित: १७ माघ २०८२, शनिबार
