काठमाडौं ।
भारतले वायुमण्डलीय डाटा संकलन गर्न ड्रोन तैनाथ गर्ने तयारी गरिरहेको छ। हाल भारतले देशभरका कम्तिमा ५५० स्थानबाट दिनमा दुईपटक मौसमी बेलुन उडाउने गरेको छ। यी मौसमी बेलुनहरूमार्फत सेन्सरहरू पठाएर डाटा सङ्कलन गरिन्छ।
तर हालको वेदर बेलुनको साटो भारतले अब ड्रोन प्रयोग गर्ने योजना गरिरहेको भारतीय समचार एजेन्सी पीटीआईले रिपोर्ट गरेको छ।
रेडियोसोन्डमा माउन्ट गरिएका सेन्सरहरू, जुन मौसमी बेलुनद्वारा बोक्ने टेलिमेट्री उपकरण हो। यसले वायुमण्डलीय चाप, तापक्रम, हावाको दिशा र गति रेकर्ड गर्न काम गर्छ। हाइड्रोजनले भरिएको मौसम बेलुन १२ किलोमिटरको उचाइमा पुग्न सक्छ र सो स्थानहरुबाट रेडियो सिग्नलद्वारा ग्राउन्ड रिसिभरमा डाटा पठाउँछ। यद्यपि, वेदर बेलुन र रेडियोसोन्डहरू पछि पत्ता लगाउन सकिँदैन, किनकि तिनीहरू मौसम स्टेशनहरूबाट टाढा जान्छन् जसले तिनीहरूलाई वायुमण्डलमा छोड्छ।
थप विवरण दिँदै, भारतीय पृथ्वी विज्ञान मन्त्रालयका सचिव, एम रविचन्द्रनले पीटीआईसँग भने, “हामी अहिले यो वायुमण्डलीय डाटा सङ्कलन गर्न ड्रोन प्रयोग गर्ने सम्भावनाको खोजी गरिरहेका छौं। जुन मौसमको बारेमा पूर्वानुमान गर्न धेरै महत्त्वपूर्ण छ।”
अध्ययनहरूले देखाएअनुसार मौसम डाटा सङ्कलन गर्न सेन्सरहरू सहितको विशेष ड्रोनहरू सामान्य मौसम बेलुनहरूको लागि राम्रो विकल्प हुन सक्ने बताईएको छ।
भारत मौसम विज्ञान विभाग (आईएमडी) ले मौसम स्टेसनमार्फत भारतका ५५० स्थानहरूबाट मौसमी डाटा सङ्कलन गर्दछ र रेडियोसेकेन्ड अवलोकनहरू प्रयोग गर्दछ जुन मौसम पूर्वानुमान जारी गर्न पूर्वानुमान मोडेलहरूमा फिड गर्न आवश्यक छ।
मौसमी बेलुनहरूमा ड्रोनहरूको सबैभन्दा ठूलो फाइदा भनेको तिनीहरूलाई नियन्त्रण गर्न सकिनेछ र फिर्ता ल्याउन सकिन्छ। यसलाई कम र उच्च उचाइ दुबैमा उडान गर्न डिजाइन गरिएको छ। आईएमडीले ५ किलोमिटरको उचाइसम्मको डाटा सङ्कलन गर्न ड्रोन प्रयोग गर्ने र पुरानो मौसमी बेलुनहरू प्रयोग गरेर सङ्कलन गरिएको डाटासँग तुलना गर्ने योजना बनाएको छ।
भारतीय अधिकारीहरुले मौसम अवलोकनका लागि ड्रोन टेक्नोलोजीको सम्भावना देखाउन उद्योग र शिक्षाविद्हरूलाई सामेल हुन आमन्त्रित गरेका छन्।
मौसमी बेलुनहरू उडान गर्न सामान्यतया दुई घण्टा लाग्छ, आईएमडीले ४० मिनेटको उडानमा ड्रोन प्रयोग गरेर डाटा सङ्कलन गर्न सक्ने समाचारमा उल्लेख छ।
प्रकाशित: २७ जेष्ठ २०७९, शुक्रबार
