काठमाडौं ।
अमेरिकी संघीय उड्डयन प्रशासन (एफएए) ले शुक्रबार केही बोइङ ७३७ म्याक्सका उडान कम्प्युटरमा देखिएको सफ्टवेयर समस्याले सुरक्षामा कुनै जोखिम नपार्ने जनाएको छ। यससँगै सबैभन्दा बढी बिक्री भएको न्यारो-बडी विमानको सबैभन्दा ठूलो संस्करणलाई प्रमाणपत्र दिने बाटो खुलेको छ।
यो निर्णयले वर्षौंदेखि ढिलाइ हुँदै आएको ७३७ म्याक्स १० को प्रमाणीकरणमा रहेको अन्तिम अवरोध हटाएको छ। यसले सोही सफ्टवेयर प्रयोग गर्ने म्याक्स ७ सञ्चालन गरिरहेका विमान कम्पनीहरूको चिन्ता पनि कम गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। म्याक्स ७ लाई एफएएले अगस्टमा प्रमाणीकरण गरेको थियो।
एफएएका अनुसार शुक्रबार सियाटलमा बसेको ‘करेक्टिभ एक्सन रिभ्यु बोर्ड’ ले गरेको निर्णयको आधार विमान चालकले विमानमाथि पूर्ण नियन्त्रण कायम राख्न सक्ने र चालक दललाई दिइने संकेत स्पष्ट तथा दोहोरो अर्थ नलाग्ने हुनु हो।
रोयटर्सका अनुसार यसै साता एफएएले सफ्टवेयर समस्याको विश्लेषण पूरा नभएसम्म म्याक्स १० को प्रमाणीकरणमा ढिलाइ गर्ने जनाएको थियो। उक्त समस्याका कारण असामान्य अवतरणको अवस्थामा चालकहरूले स्वचालित उडान निर्देशन प्रणाली प्रयोग गर्न नसक्ने अवस्था आउन सक्ने बताइएको थियो।
अमेरिकी नियामकका वरिष्ठ अधिकारीहरूलाई अगस्टमा यसबारे जानकारी दिइएको थियो। क्यानडाको वेस्टजेटले बोइङलाई यो समस्या पहिलोपटक जानकारी गराएको करिब दुई वर्षपछि मात्र अमेरिकी नियामकलाई यसबारे जानकारी भएको थियो।
वेस्टजेटले शुक्रबार कर्मचारीहरूलाई पठाएको र रोयटर्सले हेरेको सूचनामा प्रवेश-सेवा परीक्षण उडानका क्रममा उक्त समस्या पत्ता लागेको जनाएको छ। विमान अवतरणका क्रममा विमानको ठाडो उडान मार्ग स्वचालित रूपमा नियन्त्रण गर्ने ‘भर्टिकल नेभिगेसन’ मोड बन्द भएको वेस्टजेटले जनाएको छ।
अर्को वर्षको सुरुमै म्याक्स १० प्राप्त गर्ने अपेक्षा गरेको वेस्टजेटले आफ्ना म्याक्स विमानमा प्रभावित सफ्टवेयर संस्करण U14.1 प्रयोग गर्छ।
“सामान्य नियमित उडानका क्रममा यस्तो अवस्था आएको कुनै जानकारी वेस्टजेटले प्राप्त गरेको छैन,” सूचनामा भनिएको छ। “U14 वा U14.1 प्रयोग गर्ने अन्य विमान सञ्चालकहरूले पनि यस्तो अवस्था निकै कम रिपोर्ट गरेका छन्, किनभने यस्तो समस्या आउन निश्चित घटनाहरूको क्रम आवश्यक हुन्छ।”
बोइङले आफ्ना इन्जिनियरहरूले अर्को सफ्टवेयर अपडेटमा काम गरिरहँदा एफएएको निर्देशनअनुसार अघि बढ्ने जनाएको छ। यस्तो अवस्था आएमा चालकहरूले स्वचालित ठाडो नेभिगेसन पुनः सक्रिय गर्न सक्ने प्रक्रिया तयार गर्न विमान कम्पनीहरूसँग काम भइरहेको बोइङले जनाएको छ।
एफएएका अनुसार सफ्टवेयरको पछिल्लो संस्करणले ‘गो-अराउन्ड’ अर्थात् विमान चालकले अवतरण प्रयास रद्द गरी इन्जिनको शक्ति बढाएर पुनः अवतरणका लागि माथि उडाउने अवस्थामा चालकको कामको बोझ बढाउन सक्छ।
सफ्टवेयरको विश्लेषण भइरहेका बेला अमेरिकाका ठूला विमान कम्पनीहरूले सफ्टवेयरको पुरानो संस्करण प्रयोग गर्ने निर्णय गरेका थिए।
अब उड्डयन अधिकारीहरूले म्याक्स १० लाई यसै महिनाको अन्त्यतिरै प्रमाणीकरण गर्न सकिने विश्वास गरेका छन्। यो यसअघि राखिएको अपेक्षासँग मिल्छ। यही सफ्टवेयर नयाँ प्रमाणीकरण भएको म्याक्स ७ मा पनि प्रयोग भएकाले यस समस्याले साउथवेस्ट एयरलाइन्सलाई समेत असर गर्न सक्ने थियो।
म्याक्स १० अर्डर गरेका अलास्का एयरलाइन्स र युनाइटेड एयरलाइन्सजस्ता ठूला विमान कम्पनीहरू पनि लामो ढिलाइबाट प्रभावित हुन सक्ने थिए।
जेफरिजले एउटा अनुसन्धान नोटमा यो निर्णयले म्याक्स १० लाई वर्षको अन्त्यअघि प्रमाणीकरण गर्न अनुमति दिने जनाएको छ। उसका अनुसार बोइङसँग विमान कम्पनीहरूले करिब १,५०० वटा म्याक्स १० विमानको अर्डर गरेका छन्।
प्रकाशित: १९ आश्विन २०८३, सोमबार
