काठमाडौं ।
स्पेसएक्सको पछिल्लो अन्तरिक्षयात्री प्रक्षेपणले नयाँ अन्तरिक्ष कीर्तिमान कायम गरेको छ।
नासाका लागि कम्पनीको क्रू १३ मिसन बिहिबार (अक्टोबर १) साँझ ७:०५ बजे ईडीटी (२३०५ जीएङ्गटी) मा अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष स्टेसन (आईएसएस) पुगेको हो। फ्लोरिडाको स्पेस कोस्टबाट प्रक्षेपण भएको ७ घण्टा ५५ मिनेटपछि अन्तरिक्षयात्रीहरू आईएसएस पुगेका हुन्।
नासाका अधिकारीहरूका अनुसार यो कुनै अमेरिकी अन्तरिक्षयानले पृथ्वीको कक्षमा रहेको अन्तरिक्ष प्रयोगशालामा पुग्न लागेको अहिलेसम्मकै सबैभन्दा कम समय हो।
यसअघि यो कीर्तिमान १२ घण्टा ३३ मिनेटको थियो। स्पेसएक्स को ड्रागन कार्गो क्याप्सुलले नोभेम्बर २०२४ मा गरेको रोबोटिक सीआरएस-३१ पुनःआपूर्ति मिसनका क्रममा यो समय कायम गरेको थियो। अमेरिकी यानबाट अन्तरिक्षयात्रीहरू आईएसएस पुग्न लागेको सबैभन्दा कम समय भने १४ घण्टा ४३ मिनेट थियो, जुन अगस्ट २०२५ मा क्रू-११ मिसनले कायम गरेको थियो।
लाइभसाइन्सका अनुसार स्पेसएक्समा नासा विज्ञान तथा ड्रागन कार्यक्रमकी निर्देशक जुलियाना सिम्यानले आज क्रू १३ को प्रक्षेपणपछि आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा भनिन्, “यसपटक हामी भाग्यमानी भयौं।”
“अन्तरिक्ष स्टेसन त्यतिबेला उपयुक्त स्थानमा थियो र कक्षीय गति तथा त्यससँग सम्बन्धित भौतिकशास्त्रले पनि हामीले अहिलेसम्म पाएको सबैभन्दा छोटो प्रक्षेपणदेखि डकिङ समयका लागि साथ दियो,” उनले भनिन्। उनका अनुसार “यो सम्भव हुने सबैभन्दा छिटो समयको नजिक हो।”
तर क्रू १३ ले आईएसएस पुग्ने समग्र गति कीर्तिमान भने कायम गरेको होइन। सन् २०२० को मेमा तीन अन्तरिक्षयात्री बोकेको रुसी सोयुज अन्तरिक्षयान कजाकिस्तानको बैकोनुर कोस्मोड्रोमबाट प्रक्षेपण भएको ३ घण्टा ३ मिनेटमै आईएसएस पुगेको थियो। सोयुजले पृथ्वीलाई दुई पटक परिक्रमा गरेपछि आईएसएसमा पुगेर जोडिएको थियो।
सोयुज कार्गो वा अन्तरिक्षयात्री बोक्ने ड्रागन क्याप्सुलभन्दा छिटो वा शक्तिशाली भएर यस्तो भएको होइन। मुख्य रूपमा मिसन नियन्त्रणकर्ताहरूले गर्ने छनोटका कारण आईएसएस सम्म पुग्ने समय फरक भएको हो। रूसले तुलनात्मक रूपमा बढी आक्रामक “फास्ट-ट्र्याक” कक्षीय मार्गलाई प्राथमिकता दिने गर्छ।
क्रू १३ ले चार अन्तरिक्षयात्रीलाई आईएसएस मा पुर्याएको छ। उनीहरूमा नासा का जेसिका वाट्किन्स र लुक डेलाने, क्यानडियन स्पेस एजेन्सीका जोसुवा कुट्रिक तथा रुसी अन्तरिक्ष एजेन्सी रोस्कस्मसका सर्गेई टेटेर्यात्निकोभ छन्। चारै जना आगामी ६ महिनासम्म अन्तरिक्षमा बसेर काम गर्नेछन्।
उनीहरूले फेब्रुअरीको मध्यमा प्रक्षेपण गरिएको स्पेसएक्स को क्रू-१२ मिसनका चार अन्तरिक्षयात्रीलाई प्रतिस्थापन गर्नेछन्। ती अन्तरिक्षयात्रीहरू नासाका जेसिका मियर र ज्याक ह्याथवे, यूरोपियन स्पेस एजेन्सीकी सोफी एडेनों तथा अन्तरिक्षयात्री आन्द्रेई फेद्याएभ हुन्। नासा का अधिकारीहरूका अनुसार उनीहरू अक्टोबर ५ सोमबार नै आफ्नो क्रू ड्रागन क्याप्सुलमा पृथ्वी फर्कन सक्छन्।
प्रकाशित: १७ आश्विन २०८३, शनिबार
