काठमाडौं ।
स्पेसएक्सको नयाँ स्टारशिप रकेटको पहिलो सफल मिसन अन्तर्गत स्टारलिंकले आफ्ना भी ३ स्याटेलाइटहरूमध्ये पहिलो २६ ओटा स्याटेलाइट प्रक्षेपण गरेको छ। यी स्याटेलाइटहरूले कम्पनीको हालको पुस्ताका स्याटेलाइटको तुलनामा दस गुणा बढी क्षमता प्रदान गर्छन्।
यसका साथमा स्टारशिप रकेटले पृथ्वीको कक्षमा आफ्नो पहिलो उडान पूरा गरेको छ। ‘सुपर हेभी’ रकेटले नयाँ स्याटेलाइटहरूको समूहलाई छिटो परिचालन गर्न आवश्यक उच्च क्षमता प्रदान गर्दछ र भविष्यमा नासाद्वारा अन्तरिक्ष यात्रीहरूलाई चन्द्रमामा पठाउन पनि यसको प्रयोग गरिनेछ।
इन्जिनमा खराबी आएका कारण मिसनको अवधि छोट्याउने निर्णय गरिए तापनि, यसको १४औँ परीक्षण उडानले महत्त्वपूर्ण उपलब्धि हासिल गर्यो।
मानवरहित यो मिसन १० घण्टासम्म चल्ने गरी तय गरिएको थियो; तर ‘सुपर हेभी’ बुस्टर रकेट (तल्लो चरणको रकेट) बाट अलग भएलगत्तै स्टारशिपका तीन मुख्य इन्जिनमध्ये एउटा इन्जिन समयभन्दा अगाडि नै बन्द भएपछि मिसनको अवधि घटाएर तीन घण्टामा सीमित गरिएको थियो।
सन् २०२३ मा स्टारशिपको परीक्षण उडानहरू सुरु भएयता देखिएको पछिल्लो समस्याका रूपमा रहेको सोमबारको इन्जिन विफलताले, इलन मस्कको कम्पनीको ‘शक्तिशाली अन्तरिक्ष यानलाई यसै वर्षको अन्त्यतिर नियमित सेवामा ल्याउने’ लक्ष्यमा कति ठूलो धक्का पुर्याउनेछ भन्ने कुरा अझै स्पष्ट छैन।
स्टारशिपका विगतका उडानहरूभन्दा फरक रहेको सोमबारको मिसन अर्को पुस्ताको रकेटको उच्च-जोखिमयुक्त परीक्षण मात्र नभई लाखौं डलर मूल्यका स्टारलिंक स्याटेलाइटहरूलाई कक्षमा पुर्याउने एक व्यावसायिक प्रयास पनि थियो। यसको अन्तिम डिजाइन अझै विकासकै क्रममा भए तापनि, यो स्टारशिपको पहिलो आम्दानीमूलक मिसन बन्न पुगेको छ।
स्टारशिपलाई विश्वको पहिलो पूर्ण रूपमा पुनः प्रयोग गर्न मिल्ने अन्तरिक्ष यानका रूपमा डिजाइन गरिएको छ।
यसअघि, ४० तला अग्लो यो यानमा ‘सुपर हेभी’ बुस्टर रकेटको माथि मुख्य ‘स्टारशिप’ यान जडान गरिएको थियो र ब्राउनभिल नजिकै मेक्सिकोको खाडीमा अवस्थित स्पेसएक्सको ‘स्टारबेस’ परिसरबाट प्रक्षेपण गरिएको थियो।
अन्तरिक्षमा पुगेपछि ‘स्टारशिप’ का तीन मुख्य इन्जिनमध्ये एउटा इन्जिन समयभन्दा अगाडि नै अचानक बन्द भएको थियो।
त्यसका बाबजुद यानमा रहेका अन्य इन्जिनहरूमार्फत कक्षमा पुग्ने प्रयास गर्न सकिने इन्जिनियरहरुले पुष्टि गरेपछि ‘स्टारशिप’ केही मिनेटपछि नै सफलतापूर्वक कक्षमा पुगेको थियो।
प्रकाशित: १३ आश्विन २०८३, मंगलवार
