काठमाडौं ।
चीनले शनिबार चारवटा नयाँ स्याटेलाइट सफलतापूर्वक अन्तरिक्षमा प्रक्षेपण गरेको छ। उत्तरी चीनको शान्सी प्रान्तस्थित ताइयुआन स्याटेलाइट प्रक्षेपण केन्द्रबाट यी उपग्रहहरू प्रक्षेपण गरिएका हुन्।
बेइजिङ समयअनुसार शनिबार साँझ ६ बजेर ५० मिनेटमा लङ मार्च–२डी वाहक रकेटमार्फत उपग्रहहरू प्रक्षेपण गरिएको थियो। प्रक्षेपणपछि चारवटै स्याटेलाइट निर्धारित कक्षमा सफलतापूर्वक प्रवेश गरेको प्रक्षेपण केन्द्रले जनाएको छ।
प्रक्षेपण गरिएका स्याटेलाइटहरू पाइसाट–२ शृङ्खलाका १३ देखि १६ नम्बरका स्याटेलाइट हुन्। यी सबै उपग्रहमा कृत्रिम एपर्चर राडार प्रविधि प्रयोग गरिएको छ। उक्त प्रविधिले पृथ्वीको सतहको तस्बिर तथा अन्य दूरसंवेदी तथ्याङ्क संकलन गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ।
यी स्याटेलाइटहरू बेइजिङस्थित निजी स्याटेलाइट निर्माण कम्पनी ग्यालेक्सी स्पेसले विकास गरेको हो। कम्पनीले विकास गरेका स्याटेलाइटमा उच्च स्पष्टताका साथ पृथ्वीको सतह अवलोकन गर्न सक्ने उपकरणहरू जडान गरिएको बताइएको छ।
स्याटेलाइटका प्रमुख डिजाइनर तुआन स्याओका अनुसार नयाँ उपग्रहहरूमा उच्च स्पष्टताका उपकरणसँगै बुद्धिमान प्रशोधन प्रणाली पनि राखिएको छ। यसका कारण स्याटेलाइटले अन्तरिक्षमै संकलन गरेको दूरसंवेदी तथ्याङ्कलाई वास्तविक समयमा प्रशोधन गर्न सक्नेछ।
सामान्यतया स्याटेलाइटले पृथ्वीबाट तथ्याङ्क संकलन गरेपछि त्यसलाई प्रशोधनका लागि पृथ्वीमा पठाउने गर्छ। तर नयाँ प्रविधिका कारण यी स्याटेलाइटले केही तथ्याङ्कलाई अन्तरिक्षमै प्रशोधन गर्न सक्ने भएकाले आवश्यक सूचना प्राप्त गर्ने प्रक्रियालाई थप प्रभावकारी बनाउन सकिने बताइएको छ।
कृत्रिम एपर्चर राडार प्रविधिको अर्को महत्वपूर्ण विशेषता भनेको यसले प्रकाशको उपलब्धतामा मात्र निर्भर रहनु नपर्ने क्षमता हो। यस्तो प्रविधिबाट रातको समयमा तथा बादल लागेको अवस्थामा समेत पृथ्वीको सतहसम्बन्धी सूचना संकलन गर्न सकिन्छ। यसले भू–अवलोकन, प्राकृतिक स्रोतको निगरानी, विपद् व्यवस्थापन तथा अन्य दूरसंवेदी कार्यमा उपयोगी हुने अपेक्षा गरिएको छ।
प्रक्षेपणका लागि प्रयोग गरिएको लङ मार्च–२डी दुई चरणको तरल इन्धनयुक्त वाहक रकेट हो। यस रकेटले ७०० किलोमिटर उचाइको सूर्यसमकालिक कक्षमा करिब १.३ टनसम्मको भार पुर्याउन सक्ने क्षमता राख्छ।
शनिबारको यो प्रक्षेपणसँगै चीनको लङ मार्च वाहक रकेट शृङ्खलाको कुल उडान संख्या ६६८ पुगेको छ। लङ मार्च रकेट शृङ्खला चीनको अन्तरिक्ष कार्यक्रमअन्तर्गत विभिन्न प्रकारका स्याटेलाइट तथा अन्य अन्तरिक्ष उपकरणलाई कक्षमा पुर्याउन प्रयोग हुँदै आएको छ।
नयाँ स्याटेलाइटहरूबाट प्राप्त हुने उच्च गुणस्तरको तथ्याङ्क र अन्तरिक्षमै तथ्याङ्क प्रशोधन गर्ने क्षमताले भविष्यमा चीनको स्मार्ट अन्तरिक्ष पूर्वाधार विकासमा सहयोग पुग्ने सम्बन्धित अधिकारीहरूले बताएका छन्।
विशेषगरी पृथ्वीको सतहको निरन्तर निगरानी, प्राकृतिक स्रोतको अध्ययन, वातावरणीय परिवर्तनको अवलोकन तथा विपद्का समयमा आवश्यक सूचना उपलब्ध गराउने क्षेत्रमा यस्ता स्याटेलाइटको प्रयोग विस्तार हुन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।
प्रकाशित: ४ आश्विन २०८३, आईतवार
