काठमाडौं ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको समर्थन रहेको वर्ल्ड लिबर्टी फाइनान्सियलले हङकङमा आधारित एउटा भेन्चरसँग सहकार्य गरिरहेको छ। उक्त भेन्चरले अमेरिकी प्रशासनले राष्ट्रिय सुरक्षासम्बन्धी चिन्ता व्यक्त गरेका चिनियाँ कम्पनीहरूले विकास गरेका एआई मोडल उपलब्ध गराउँदै आएको छ।
यसै वर्षको सुरुवातमा स्थापना भएको वर्ल्डक्लले ग्राहकलाई विभिन्न एआई मोडलमा पहुँच उपलब्ध गराउँछ र भुक्तानीका रूपमा वर्ल्ड लिबर्टीका क्रिप्टो टोकन स्वीकार गर्छ। ट्रम्प परिवारले आफ्नो स्वामित्व हिस्सामार्फत वर्ल्ड लिबर्टीका टोकन प्रयोग हुँदा आम्दानी प्राप्त गर्छ।
रोयटर्सको समीक्षाअनुसार वर्ल्डक्लको वेबसाइटमा उपलब्ध ९० एआई मोडलमध्ये ४३ वटा अर्थात् करिब आधा अलिबाबा, बाइडु, जेड डट एआई र अन्य चिनियाँ प्रविधि कम्पनीले विकास गरेका छन्।
ट्रम्प प्रशासनले यी कम्पनीलाई राष्ट्रिय सुरक्षा र बौद्धिक सम्पत्तिका लागि जोखिमका रूपमा उल्लेख गरेको छ। वर्ल्डक्लले ओपनएआई र एन्थ्रोपिकजस्ता अमेरिकी कम्पनीका दर्जनौँ मोडलमा पनि पहुँच उपलब्ध गराउँछ।
वर्ल्ड लिबर्टी र वर्ल्डक्लबीचको सहकार्य वा वर्ल्डक्लको चिनियाँ कम्पनीसँगको सम्बन्ध गैरकानुनी भने छैन। सामान्यतया कम मूल्य पर्ने यस्ता चिनियाँ एआई मोडलले विश्वभर लोकप्रियता हासिल गरिरहेका छन्, जसमा अमेरिकी प्रविधि कम्पनीहरू पनि छन्।
तर चिनियाँ प्रविधि, व्यापार र सरकारी नैतिकताका विषयमा अध्ययन गरेका सात विशेषज्ञले वर्ल्ड लिबर्टी र वर्ल्डक्लबीचको व्यावसायिक सहकार्य तथा यसबाट राष्ट्रपति ट्रम्पले प्राप्त गर्न सक्ने सम्भावित आम्दानी चिनियाँ प्रविधि कम्पनीप्रति उनको प्रशासनको नीतिसँग मेल नखाने बताएका छन्।
“अमेरिकी सरकारले चिनियाँ एआईको वृद्धि र खतरासँग जुध्ने प्रयास गरिरहेका बेला वर्ल्डक्लमार्फत चीनका यी उपकरण प्रयोग गरेर पैसा कमाउन खोज्नु विरोधाभासपूर्ण देखिन्छ,” जर्जटाउन विश्वविद्यालयको सेन्टर फर सेक्युरिटी एन्ड इमर्जिङ टेक्नोलोजीका फेलो साम ब्रेसनिकले भने।
वर्ल्ड लिबर्टी र वर्ल्डक्लबीचको वित्तीय व्यवस्थाको विवरण वा उक्त प्लेटफर्ममा क्रिप्टोमार्फत गरिएको भुक्तानीबाट ट्रम्प परिवारले कति रकम कमाएको छ भन्ने पुष्टि गर्न नसकिएको रोयटर्सले उल्लेख गरेको छ।
राष्ट्रपतिका दुई जेठा छोराले सार्वजनिक रूपमा वर्ल्डक्लको प्रचार गरेका छन्। वर्ल्ड लिबर्टीका एक कार्यकारीले वर्ल्डक्लका सल्लाहकारका रूपमा पनि काम गरेका छन्।
वर्ल्ड लिबर्टीले आफ्नो यूएसडी१ स्टेबलक्वाइनको प्रयोगबाट आम्दानी गर्छ। यसमा वर्ल्डक्लका प्रयोगकर्ताले एआई मोडलमा पहुँच लिन भुक्तानीको माध्यमका रूपमा यूएसडी१ प्रयोग गर्ने अवस्था पनि समावेश छ।
अन्य अमेरिकी डलरमा आधारित स्टेबलक्वाइनजस्तै यूएसडी१ पनि अमेरिकी ट्रेजरी सेक्युरिटीजजस्ता परम्परागत सम्पत्तिले समर्थित छ, जसले यसको मूल्य स्थिर राख्छ। ती सम्पत्तिबाट प्राप्त ब्याजको निश्चित प्रतिशतमा ट्रम्प परिवारको अधिकार छ।
ह्वाइट हाउसकी प्रवक्ता अन्ना केलीले एक विज्ञप्तिमा वर्ल्ड लिबर्टी र वर्ल्डक्लबीचको सम्बन्धमा “स्वार्थको कुनै द्वन्द्व नरहेको” र “राष्ट्रपति ट्रम्पले अमेरिकी जनताको हितमा मात्र काम गर्ने” बताइन्।
वर्ल्ड लिबर्टीका प्रवक्ता डेभिड वाक्सम्यानले वर्ल्डक्ल स्वतन्त्र कम्पनी रहेको बताए। उनले ठूला अमेरिकी कम्पनीहरूले पनि चिनियाँ र अमेरिकी प्रविधि कम्पनीका एआई उपलब्ध गराउने गरेको उल्लेख गरे। “यो सामान्य र व्यापक रूपमा स्वीकार गरिएको अभ्यास हो,” उनले इमेलमार्फत भने।
वर्ल्डक्लका प्रवक्ताले एक विज्ञप्तिमा कम्पनीले “अमेरिकी एआई कम्पनीलाई अन्तर्राष्ट्रिय प्रयोगकर्तासम्म पुग्न सहयोग गर्ने” र “कुनै मोडल उपलब्ध गराउनु भनेको त्यसका विकासकर्ताको समर्थन गर्नु होइन” भनेका छन्।
चिनियाँ एआई मोडलको दौडप्रति बढ्दो चिन्ता
वर्ल्डक्लले उपलब्ध गराएका चिनियाँ एआई मोडलहरू सामान्यतया अमेरिका भित्र व्यक्ति र व्यवसायले प्रयोग गर्न कानुनी छन्। तर ती मोडल बनाउने केही चिनियाँ कम्पनीमाथि राष्ट्रिय सुरक्षासम्बन्धी चिन्ताका कारण अमेरिकी सरकारले प्रतिबन्ध लगाएको छ।
वर्ल्डक्लमा अलिबाबा र बाइडुजस्ता ठूला प्रविधि कम्पनीले बनाएका एआई मोडल पनि छन्। अमेरिकी रक्षा मन्त्रालयले यी कम्पनीलाई चिनियाँ सेनासँग सम्बन्धित कम्पनीका रूपमा सूचीकृत गरेको छ। उक्त सूचीमा परेका चिनियाँ कम्पनीसँग पेन्टागनले व्यापार गर्न पाउँदैन।
अन्य मोडल जेड डट एआईबाट आएका छन्, जुन यसअघि जिपु एआईका नामले चिनिन्थ्यो। यो अमेरिकी वाणिज्य मन्त्रालयको ‘इन्टिटी लिस्ट’मा रहेको छ। उक्त सूचीमा रहेका कम्पनीलाई अमेरिकी प्रविधिमा पहुँच निकै सीमित हुन्छ। इन्टिटी लिस्टमा रहेका कम्पनीलाई उत्पादन वा सेवा बेच्न चाहने अमेरिकी कम्पनीले निर्यात अनुमतिका लागि आवेदन दिनुपर्छ, जसमा अनुमति नदिने नीति अपनाइन्छ।
सरकारी सूचीअनुसार जेड डट एआईले “उन्नत एआई अनुसन्धानको विकास र एकीकरणमार्फत चीनको सैन्य आधुनिकीकरणलाई अघि बढाउने” काम गर्छ, जुन “राष्ट्रिय सुरक्षा र विदेश नीतिको हितविपरीत” रहेको उल्लेख छ।
वर्ल्डक्लमा डिपसिक र मुनसटले विकास गरेका मोडल पनि उपलब्ध छन्। ट्रम्प प्रशासनका अधिकारीहरूले हालै यी चिनियाँ प्रविधि कम्पनीमाथि अमेरिकी एआई प्रतिस्पर्धीको बौद्धिक सम्पत्ति चोरी गरेको आरोप लगाएका छन्।
बाइडु, जेड डट एआई, डिपसिक र मुनसटले टिप्पणीका लागि पठाइएको अनुरोधको जवाफ दिएनन्। अलिबाबा, बाइडु र जेड डट एआईले आफूहरू चिनियाँ सेनासँग सम्बन्धित रहेको अमेरिकी सरकारको निष्कर्ष अस्वीकार गरेका छन्। चिनियाँ सरकारले पनि प्रविधि चोरीसम्बन्धी आरोप अस्वीकार गरेको छ।
“अलिबाबा चिनियाँ सैन्य कम्पनी होइन र न त कुनै सैन्य–नागरिक एकीकरण रणनीतिको हिस्सा हो,” अलिबाबाका प्रवक्ताले इमेलमार्फत दिएको विज्ञप्तिमा भने। कम्पनीलाई पेन्टागनको सूचीमा समावेश गर्नु “मनमानी र आधारहीन” रहेको भन्दै त्यसबाट आफ्नो नाम हटाउन अलिबाबाले मुद्दा दायर गर्ने पनि प्रवक्ताले बताए।
तीव्र गतिमा विकास भइरहेका चिनियाँ एआई मोडलप्रति ट्रम्प प्रशासनको प्रतिक्रिया अझै परिवर्तनशील अवस्थामा रहेको छ।
प्रकाशित: ३ भाद्र २०८३, बुधबार
