काठमाडौं ।
वैज्ञानिकहरू यो गर्मीमा उत्तरी गोलार्धमा एल निनो अवस्था विकास हुने उच्च सम्भावना रहेको बताएका छन् भने केही पूर्वानुमानहरूले सम्भावित रूपमा रेकर्ड तोड्ने घटनालाई औंल्याएका छन्।
एल निनो एक प्राकृतिक जलवायु घटना हो जसले मध्य र पूर्वी भूमध्यरेखीय प्रशान्त महासागरको सतहको तापक्रमलाई तातो बनाउँछ र हावा, वर्षाको ढाँचामा विश्वव्यापी परिवर्तन ल्याएर अस्थिर मौसम निम्त्याउँछ।
कोपर्निकस सेवाले जुन महिनाको लागि गरेको पूर्वानुमानले “प्रमुख एल निनो घटनाको सम्भावनालाई अझ बलियो बनाउँछ” भनि उल्लेख गरेको छ।
“यो चरणमा मत सर्वेक्षणहरू मध्यमदेखि बलियो घटना, वा रेकर्ड गर्न सम्भवतः बलियो हुने पक्षमा छन्” सेवाका निर्देशक कार्लो बुओन्टेम्पोले एएफपीलाई भने।
उनको पूर्वानुमानले युरोप, संयुक्त राज्य अमेरिका, अष्ट्रेलिया र जापान सहित विश्वका नौ प्रमुख मौसम विज्ञान केन्द्रहरूबाट एल निनो पूर्वानुमानलाई एकल पूर्वानुमानमा संयोजन गरेको फ्रान्स२४ ले लेखेको उल्लेख गरिएको छ।
यी मोडेलहरूमध्ये लगभग ७५ प्रतिशतले नोभेम्बरसम्ममा प्रशान्त महासागरका प्रमुख एल निनो क्षेत्रहरूमा औसत समुद्री तापक्रम २.५ डिग्री सेल्सियस वा सोभन्दा बढी बढ्न सक्ने भविष्यवाणी गरेका छन् भने यो अत्यन्तै उच्च भविष्यवाणी भएको टेलीग्राफले रिपोर्ट गरेको छ।
त्यसैगरी गत महिना सम्भावना केवल ५० प्रतिशत रहेको उल्लेख गरिएको छ।
“मे १ देखि जुन १ सम्म, लगभग सबै मोडेलहरूले आफ्नो भविष्यवाणी बढाएका छन्”, जलवायु वैज्ञानिक बुओन्टेम्पोले भने। नोभेम्बरमा औसत पूर्वानुमान ३ डिग्री सेल्सियसभन्दा अलि बढी भएको उनले थप उल्लेख गरे।
यो “सुपर” एल निनो टेरिटरी भन्दा धेरै माथि हुनेछ र अहिलेसम्म रेकर्ड गरिएको सबैभन्दा बलियो घटनाहरू मध्ये एक हुने उल्लेख गरिएको छ।
१८७७/७८ मा आधुनिक युगमा रेकर्ड गरिएको पहिलो एल निनो पछि केवल तीन घटनाहरू – १९८२/८३, १९९७/९८ र २०१५/१६ – ले २ डिग्री सेल्सियस थ्रेसहोल्ड पार गरेका छन्।
बलियो संकेत
कोपर्निकसका अनुसार “व्यक्तिगत मोडेलहरू धेरै बलियो घटनालाई समर्थन गर्न एकमत छैनन्” तर कम मानहरूको भविष्यवाणी गर्नेहरूले ऐतिहासिक रूपमा एल निनोको शक्तिलाई कम आँकलन गरेका छन्।
वैज्ञानिकहरूले वास्तविक–विश्व अवलोकनहरूले पनि असामान्य घटना बन्ने संकेत गरिरहेका बताएका छन्।
भूमध्यरेखाको प्रशान्त क्षेत्रका प्रमुख एल निनो क्षेत्रहरूमा समुद्रको तापक्रम द्रुत गतिमा बढ्दै गइरहेको छ र सतह मुनि असामान्य रूपमा तातो पानीको ठूलो समूह जम्मा भइरहेको उल्लेख गरिएको छ।
गर्मी महिनाहरूमा समुद्र र वायुमण्डल बढ्दो रूपमा “अन्तरक्रिया” गर्दै जाँदा एल निनो बलियो हुन्छ भने हावाको चाप, बादलको ढाँचा र हावा परिवर्तन हुने उल्लेख गरिएको छ।
यो प्रतिक्रिया चक्रले औसत एल निनोलाई धेरै शक्तिशाली घटनामा परिणत गर्न सक्छ, जसले गर्दा उल्लेखनीय रूपमा गर्मी बढ्नेछ र विश्वभर अराजक मौसम निम्त्याउनेछ।
एल निनो सामान्यतया वर्षको अन्त्यमा शिखरमा पुग्छ, तर महासागरहरूका ताप वायुमण्डलमा बिस्तारै छोडिन्छन् र त्यसले अर्को वर्ष विश्वव्यापी तापक्रम बढाउने उल्लेख गरिएको छ।
२०२७ ले २०२४ लाई अहिलेसम्मकै सबैभन्दा तातो वर्षको रूपमा पार गर्ने सम्भावना रहेको एएफपीले अन्तर्वार्ता लिएका जलवायु वैज्ञानिकहरूले बताएका छन्।
वैज्ञानिकहरूले प्रत्येक एल निनो फरक हुने तर प्रमुख घटनाहरूले प्रायः परिचित ढाँचाहरू पछ्याउने औंल्याएका छन्।
साथै अमेजन, इन्डोनेसिया र अष्ट्रेलियाका केही भागहरूमा खडेरी, भारतमा मनसुनी गडबडी र ट्रपिक्स क्षेत्रमा वर्षामा परिवर्तन हुने बताइएको छ।
वैज्ञानिकहरूले एल निनोले थप गम्भीर प्रभावहरूको सम्भावना बढाउने तर त्यसको कुनै ग्यारेन्टी नभएको औंल्याएका छन्।
दीर्घकालीन पूर्वानुमानहरूमा पर्याप्त अनिश्चितता हुन्छ र पूर्वानुमान अवधि नजिकिँदै जाँदा तिनीहरूको विश्वसनीयता सामान्यतया बढ्ने उल्लेख गरिएको छ।
प्रकाशित: १ असार २०८३, सोमबार
