काठमाडौं ।
मस्कको स्टारलिङ्कले बेजोसको अमेजनलाई पछि पार्दै एयरलाइन्सहरू इन-फ्लाइट वाई-फाई सुधार गर्न दौडिरहेका छन्
विश्वभरका एयरलाइन्सहरूले प्रिमियम ग्राहक आकर्षित गर्न गरेको प्रयासका कारण छिटो इन-फ्लाइट वाई-फाई झन् महत्वपूर्ण सुविधा बन्दै गएको छ। यसले पहिले कमजोर र कहिलेकाहीँ मात्र उपलब्ध हुने भुक्तानीमा आधारित सेवालाई एलन मस्कको स्टारलिङ्क र जेफ बेजोसको अमेजन लियो स्याटेलाइट नेटवर्कबीचको प्रतिस्पर्धाको नयाँ मैदानमा रूपान्तरण गरेको रोयटर्सले उल्लेख गरेको छ।
अन्तरिक्षमा रहेका सबै स्याटेलाइटमध्ये करिब दुई तिहाइ सञ्चालन गर्ने स्टारलिङ्क स्पेसएक्सको प्रमुख आम्दानी स्रोत हो। सन् २०२६ सम्ममा विश्वभर ११ नयाँ एयरलाइन्स ग्राहक थपिसकेको छ। भलोर कन्सल्टेन्सी नामक एभिएसन इन्टेलिजेन्स फर्मका अनुसार यो संख्या २०२५ मा २२, २०२४ मा ८ र २०२२ मा ३ मात्र थियो।
अमेजन, जसले अझै आफ्नो लियो स्याटेलाइट नेटवर्क विस्तार गरिरहेको छ, गत महिना ब्लू ओरिजिन रकेट असफल भएपछि सम्भावित झट्का सामना गरिरहेको छ। यसले हालसम्म आफ्ना पहिलो ग्राहकहरू हासिल गरेको छ, जसमा डेल्टा एयर लाइन्स र जेटब्लू एयरवेजसँग सम्झौता पनि समावेश छ।
स्टारलिङ्क वा अमेजनको स्याटेलाइट ब्रोडब्यान्ड जडान गर्न एयरलाइन्सका लागि ठूलो लगानी आवश्यक पर्छ, ठूलो फ्लीटका लागि यो लागत सयौं मिलियन डलरसम्म पुग्न सक्छ।
तर एयरलाइन्सहरूले नाफा बढाउन प्रिमियम सेवामा बढी निर्भर हुँदै गएपछि आगामी वर्षहरूमा यस्ता प्रविधिमा अझ बढी लगानी गर्ने सम्भावना रहेको ट्राभल टेक्नोलोजी कम्पनी अमाडेउसका अध्यक्ष डेसियस वाल्मोर्बिडाले बताएका छन्।
उनका अनुसार, “यो यस्तो प्रविधि बन्दैछ जसलाई प्रत्येक एयरलाइन्सले अनिवार्य रूपमा अपनाउन चाहनेछ। यो अब आवश्यक सुविधा बन्दै गएको छ।”
रोयटर्सका अनुसार स्टारलिङ्कले पृथ्वीको तल्लो कक्षामा रहेका हजारौं स्याटेलाइट प्रयोग गर्छ, जबकि पुराना जियोस्टेसनरी प्रणालीभन्दा यो धेरै छिटो रहेको ब्रॉडब्यान्ड विश्लेषण फर्म ओक्लाले बताएको छ।
एयरलाइन्स क्षेत्रभर माग बढ्दै गएको संकेतस्वरूप साउथवेस्ट एयरलाइन्सले “छिटो बजारमा ल्याउन सकिने” कारणले स्टारलिङ्क रोजेको छ, तर भविष्यमा अमेजन लियो पनि विकल्पका रूपमा खुला राखेको छ। साउथवेस्टका ग्राहक तथा ब्रान्ड प्रमुख टोनी रोचले रुटर्सलाई बताए अनुसार, “यसमा धेरै तरिकाले पुग्न सकिन्छ।”
अमेरिकन एयरलाइन्सले मे महिनाको अन्त्यमा जनाएको अनुसार, २०२७ को सुरुवातदेखि ५०० भन्दा बढी साना विमानहरूमा स्टारलिङ्क जडान गर्नेछ।
स्टारलिङ्क अहिले अमेरिकी एयरलाइन्सहरूमा सक्रिय रूपमा प्रयोग वा विस्तार हुँदै गएको छ, जबकि अमेजन लियो को सेवा विस्तार २०२७–२०२८ बाट सुरु हुने अपेक्षा गरिएको छ।
सबैजना भने विश्वस्त छैनन्। रायनएयरका सीईओ माइकल ओ’लियरीले लागत र एन्टेना कारण इन्धन खपत बढ्ने भन्दै स्टारलिङ्क अपनाउने सम्भावना अस्वीकार गरेका छन्, जसले एलन मस्कसँग तीव्र विवाद उत्पन्न गरेको छ।
जेफरिजका विश्लेषकहरूका अनुसार, अमेरिकन एयरलाइन्सको स्टारलिङ्क विस्तार उपकरण र स्थापना खर्चका लागि मात्र १५० मिलियन देखि २५० मिलियन डलरसम्म लाग्न सक्छ, र वार्षिक सेवा शुल्क ६० मिलियन डलरभन्दा बढी हुन सक्छ। अमेजन लियोको एयरलाइन प्रयोग सम्बन्धी यस्ता सार्वजनिक अनुमान भने उपलब्ध छैनन्।
एनालिसिस म्यासनका अनुसन्धान निर्देशक लुक पालर्मका अनुसार, एयरलाइन वाइफाइ स्टारलिङ्क र अमेजन लियो बीचको “प्रतिस्पर्धाको मैदान” बन्नेछ, यद्यपि अमेजन अझै प्रारम्भिक चरणमै रहेको छ।
स्पेसएक्सले हालसम्म ७,००० भन्दा बढी विमानहरूका लागि स्टारलिङ्क सम्झौता गरिसकेको छ, जसले यसको स्पष्ट अग्रता देखाउँछ, भलोर कन्सल्टेन्सीका वरिष्ठ सल्लाहकार डेनियल वेल्चका अनुसार।
पालर्मका अनुसार, स्टारलिङ्कको प्रारम्भिक सफलता महत्वपूर्ण छ किनभने प्रदायक परिवर्तन गर्न महँगो हुन्छ—विमान सेवा बाहिर निकाल्नुपर्छ, उपकरण प्रदायक-विशेष हुन्छ र सम्झौताहरू सामान्यतया धेरै वर्षका लागि हुन्छन्।
प्रकाशित: २७ जेष्ठ २०८३, बुधबार
