काठमाडौं ।
मेटा प्लेटफर्म्सविरुद्ध न्यू मेक्सिकोमा सोमबारदेखि सुरु भएको एउटा मुद्दाले फेसबुक, इन्स्टाग्राम र व्हाट्सएप कसरी सञ्चालन हुन्छन् भन्नेमा ठूला परिवर्तन गराउन सक्ने सम्भावना छ — कम्पनीले भने यस्तो निर्णयले आफूलाई राज्यबाटै बाहिरिन बाध्य पार्न सक्ने चेतावनी दिएको छ।
सान्टा फेमा न्यायाधीशसमक्ष सुनुवाइ हुने यो मुद्दा राउल टोरेजले दायर गरेको उजुरीबाट सुरु भएको हो। उक्त उजुरीमा सामाजिक सञ्जाल कम्पनीले आफ्ना उत्पादनहरू युवा प्रयोगकर्तालाई लत लगाउने गरी डिजाइन गरेको र आफ्ना प्लेटफर्महरूमा बालबालिकालाई यौन शोषणबाट जोगाउन असफल भएको आरोप लगाइएको छ।
रोयटर्सका अनुसार मुद्दाको मुख्य प्रश्न भनेको मेटा प्लेटफर्म्सका प्लेटफर्महरूले न्यू मेक्सिकोको कानुन अनुसार “सार्वजनिक अप्ठेरो” सिर्जना गरेका छन् कि छैनन् भन्ने हो। यदि यस्तो ठहर भयो भने न्यायाधीशले युवा प्रयोगकर्तामाथि पर्ने कथित असर घटाउन व्यापक सुधारका आदेश दिन सक्नेछन्। देशभरका राज्य, नगरपालिका र विद्यालय जिल्लाहरूले यस्तै मुद्दा अघि बढाइरहेका कारण यो केसलाई नजिकबाट हेरिएको छ।
सोमबार सुरु भएको यो सुनुवाइ न्यू मेक्सिकोको मुद्दाको दोस्रो चरण हो। मार्चमा जूरीले मेटा प्लेटफर्म्सले युवा प्रयोगकर्ताका लागि फेसबुक र इन्स्टाग्रामको सुरक्षाबारे गलत जानकारी दिएको ठहर गर्दै राज्यको उपभोक्ता संरक्षण कानुन उल्लंघन गरेको निर्णय दिएको थियो। साथै कम्पनीलाई साढे ३७ करवड डलर क्षतिपूर्ति तिर्न आदेश दिइएको थियो।
सामाजिक सञ्जालमा बालबालिकाको सुरक्षाबारे आलोचना वर्षौंदेखि बढ्दै आएको छ। बुधबार मेटा प्लेटफर्म्सले लगानीकर्तालाई चेतावनी दिँदै यूरोपियन यूनियन र अमेरिकामा कानुनी र नियामक दबाबले आफ्नो व्यवसाय र वित्तीय नतिजामा ठूलो असर पार्न सक्ने बताएको थियो।
टोरेजको कार्यालयले अदालत कागजात अनुसार थप अर्बौं डलर क्षतिपूर्ति र न्यू मेक्सिकोका प्रयोगकर्ताका लागि प्लेटफर्ममा ठूला परिवर्तन गराउन आदेश माग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
मेटा प्लेटफर्म्सले भने राज्यका धेरै चिन्ताहरू आफूले समाधान गरिसकेको र युवा प्रयोगकर्ताको सुरक्षाका लागि व्यापक कदम चालेको दाबी गरेको छ। कम्पनीले गत साता अदालतमा दिएको कागजातमा टोरेज को कार्यालयले मागेका धेरै परिवर्तनहरू कार्यान्वयन गर्न असम्भव भएको र त्यसले आफूलाई राज्यबाट पूर्ण रूपमा बाहिरिन बाध्य पार्न सक्ने जनाएको छ।
“न्यू मेक्सिकोका महान्यायाधिवक्ताले एउटै प्लेटफर्ममा केन्द्रित हुनु गलत रणनीति हो, जसले किशोरहरूले दैनिक प्रयोग गर्ने सयौं अन्य एपहरूलाई बेवास्ता गर्छ,” मुद्दा अघि कम्पनीका प्रवक्ताले भने। “व्यापक सुरक्षा प्रदान गर्नुको सट्टा, राज्यका प्रस्तावित नियमहरूले अभिभावकको अधिकारमा हस्तक्षेप गर्छन् र सबैका लागि अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता सीमित गर्छन्।”
न्यायाधीश ब्रायन बायडशेइड समक्ष हुने यो सुनुवाइले मेटा प्लेटफर्म्सको गतिविधि न्यू मेक्सिकोको कानुन अनुसार “सार्वजनिक अप्ठेरो” को मापदण्ड पूरा गर्छ कि गर्दैन भन्ने मूल्यांकन गर्नेछ। यदि त्यसो ठहरियो भने, अदालतले कथित हानि रोक्न विभिन्न सुधारात्मक आदेश दिन सक्नेछ।
“सार्वजनिक अप्ठेरो” दावीले समुदायको स्वास्थ्य र सुरक्षामा अनुचित हस्तक्षेप गर्ने गतिविधिलाई लक्षित गर्छ। यसका परम्परागत उदाहरणहरूमा सार्वजनिक सडक अवरुद्ध गर्नु, पानी प्रदूषण गर्नु वा हानिकारक ग्यास उत्सर्जन गर्नु पर्दछन्। पछिल्ला दशकहरूमा राज्य सरकारले यस कानुनलाई सुर्तीजन्य पदार्थ, अफीम, जलवायु परिवर्तन र भेपिङ जस्ता विभिन्न उद्योगविरुद्ध पनि प्रयोग गरेका छन्, एडम जिमरम्यानले बताएका छन्।
न्यू मेक्सिकोको यो मुद्दा मेटा प्लेटफर्म्स लगायतका सामाजिक सञ्जाल कम्पनीहरूले युवालाई लत लाग्ने गरी उत्पादन डिजाइन गरेको आरोप लगाउने बढ्दो मुद्दामध्ये एक हो।
धेरै मुद्दाहरू व्यक्तिगत क्षतिबारे परिवारहरूले दायर गरेका भए पनि, ४० भन्दा बढी राज्य र १,३०० भन्दा बढी विद्यालय जिल्लाहरूले “सार्वजनिक अप्ठेरो” कानुन अन्तर्गत अदालतमार्फत परिवर्तन र क्षतिपूर्ति माग्दै मुद्दा दायर गरेका छन्।
प्रकाशित: २० बैशाख २०८३, आईतवार
