काठमाडौं ।
चीनका ह्युमनोइड रोबोटहरूले राष्ट्रिय टेलिभिजनमा प्रसारित स्प्रिङ फेस्टिभल गालामा कङफु फ्लिप देखाएर विश्वको ध्यान खिचेका थिए। उता चिनियाँ फोन निर्माता अनरले स्पेनमा हुने मोबाइल वर्ल्ड काङ्रेस एमडब्लूसीमा आफ्नो पहिलो ह्युमनोइड रोबोट सार्वजनिक गर्ने तयारी गरेको छ।
रोबोटिक्सलाई चीनको “मेड इन चाइना २०२५” योजनाअन्तर्गत प्राथमिकता दिइएको थियो, यद्यपि सुरुमा यसको ध्यान कारखाना स्वचालनतर्फ बढी केन्द्रित थियो। अहिले बहुआयामिक एआईको तीव्र विकाससँगै वास्तविक संसारमा स्वतन्त्र रूपमा काम गर्ने मेसिन अर्थात् ‘एम्बोडिड एआई’लाई तीव्रता दिइएको छ। अधिकारीहरूका अनुसार यसले श्रम अभाव कम गर्न र उत्पादकत्व बढाउन सहयोग पुर्याउन सक्छ।
टेकक्रञ्चका अनुसार एआई नीतिसम्बन्धी विज्ञ सेलीना सुले अमेरिकी कम्पनीहरूसँग तुलना गर्दा प्रारम्भिक चरणमै चिनियाँ कम्पनीहरू गति र परिमाण दुवैमा अगाडि रहेको बताएकी छन्। उनका अनुसार चीनसँग सेन्सरदेखि ब्याट्रीसम्मको बलियो हार्डवेयर आपूर्ति शृङ्खला छ, जसको ठूलो हिस्सा विद्युतीय सवारी (ईभी) क्षेत्रबाट विकसित भएको हो। साथै, विश्वकै सबल उत्पादन आधारले चिनियाँ कम्पनीहरूलाई पश्चिमी प्रतिस्पर्धीभन्दा छिटो नयाँ मोडेल विकास र परीक्षण गर्न सहयोग गर्छ।
यसकै परिणामस्वरूप चिनियाँ रोबोटहरू सस्तो मात्र नभई छिटो बजारमा ल्याउन पनि सकिन्छ। प्रमुख चिनियाँ कम्पनी युनिट्रीले गत वर्ष अमेरिकी प्रतिस्पर्धी फिगर र टेस्लाभन्दा करिब ३६ गुणा बढी युनिट आपूर्ति गरेको उल्लेख गरिएको छ।
गत वर्ष विश्वभर ह्युमनोइड रोबोटको कुल आपूर्ति १३,३१७ युनिट मात्र रहेको फोर्ब्सको प्रतिवेदनले देखाएको छ। यद्यपि २०३५ सम्म यो संख्या वार्षिक रूपमा झण्डै दोब्बर हुँदै २६ लाख युनिट पुग्ने अनुमान गरिएको छ। तर, यीमध्ये कति युनिट व्यावसायिक बिक्री हुन् र कति प्रदर्शन वा परीक्षण प्रयोजनका लागि हुन् भन्ने स्पष्ट नभएकाले तथ्यांकलाई सावधानीपूर्वक हेर्नुपर्ने प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।
२०२५ सम्मको आपूर्तिका आधारमा शीर्ष कम्पनीहरूमा चीनकै एजिबोट र युनिट्री अगाडि छन्। त्यसपछि यूबीटेक, लेजु रोबोटिक्स, इञ्जिन एआई र फोरियर इन्टेलिजेन्स रहेका छन्, जसले यस क्षेत्रमा बेइजिङको प्रारम्भिक वर्चस्व देखाउँछ।
हालैको सबैभन्दा ठूलो परिवर्तन ‘डेमो-केन्द्रित उत्साह’बाट ‘सञ्चालन-केन्द्रित अपनत्व’तर्फ सरेको हो। गलबोटका रणनीति प्रमुख युली झाओका अनुसार ग्राहकहरू अब रोबोटले वास्तविक वातावरणमा स्थिर रूपमा काम गर्न सक्छ कि सक्दैन भन्नेमा चासो राख्न थालेका छन्। गल्बोटको जी१ रोबोट यस वर्षको स्प्रिङ फेस्टिभल गालामा युनिट्री, नोएटिक्स र म्याजिकल्याबका रोबोटसँगै प्रस्तुत गरिएको थियो।
लगानी पनि तीव्र रूपमा बढिरहेको छ। युनिट्रीको मूल्याङ्कन सिरिज सी पछि करिब ३ अर्ब डलर पुगेको छ र भविष्यमा आईपीओमार्फत ७ अर्ब डलरसम्म पुग्ने लक्ष्य राखेको छ। गल्बोटले ३० करोड डलरभन्दा बढी नयाँ लगानी जुटाएको छ, जसले यसको मूल्याङ्कन ३ अर्ब डलर पुर्याएको बताइएको छ।
टेकक्रञ्चका अनुसार चीनको वर्चस्वमा केही चुनौतीहरू भने अझै छन्। एआई प्रणाली र एकीकृत सफ्टवेयरतर्फ चिनियाँ कम्पनीहरू कहाँ उभिएका छन् भन्ने स्पष्ट छैन। हाल एन्ड-टु-एन्ड ह्युमनोइड सफ्टवेयर स्ट्याकमा एनभिडिया अग्रणी मानिन्छ, र चीनका धेरै स्टार्टअपहरूले एनभिडियाको ओरिन चिप प्रयोग गरिरहेका छन्। यद्यपि घरेलु चिप निर्माता कम्पनीहरूले आफ्नै विकल्प विकास गरिरहेका छन्।
मुख्य चुनौती भनेको रोबोटले अनिश्चित वातावरणमा ‘अर्को भौतिक अवस्था’को पूर्वानुमान गर्न सक्ने बनाउनु हो। भाषा मोडेलजस्तै इन्टरनेटबाट ठूलो मात्रामा डेटा संकलन गर्न नसकिने भएकाले धेरै कम्पनीहरू सिमुलेसनबाट कृत्रिम डाटा प्रयोग गरिरहेका छन्। त्यसैले पूर्ण स्वायत्तता अझै टाढाको लक्ष्य मानिन्छ।
सुरक्षा अर्को ठूलो मुद्दा हो। एउटा ठूलो दुर्घटनाले जनआक्रोश निम्त्याउन सक्छ, त्यसैले चीनले छिटो प्रविधि विस्तार गर्दै गर्दा सावधानी पनि अपनाइरहेको छ। उद्योग परिपक्व हुँदै जाँदा थप नियमहरू आउने अपेक्षा गरिएको छ।
झाओका अनुसार प्रारम्भिक माग औद्योगिक उत्पादन, गोदाम व्यवस्थापन र खुद्रा क्षेत्रमा बढ्ने सम्भावना छ, जहाँ दोहोरिने काम, लामो कार्यघण्टा र स्पष्ट प्रक्रिया हुने भएकाले रोबोटले वास्तविक मूल्य दिन सक्छ।
चीन र अमेरिकाबाहेक अन्य एसिया–प्रशान्त देशहरू पनि प्रतिस्पर्धामा छन्। जापानले २०२७ सम्म ह्युमनोइडको ठूलो उत्पादन लक्ष्य राखेको छ। होण्डाको असिमो, सफ्टब्याङ्क रोबोटिक्सको पेपर जस्ता परियोजनाबाट जापान लामो समयदेखि अग्रणी रहँदै आएको छ। जापानमा वृद्ध हेरचाहमा ह्युमनोइड प्रयोग बढ्दो छ।
यसैबीच हुण्डाई मोटरको बोस्टन डाइनामिक्स इकाइले २०२८ सम्म कारखाना प्रयोगका लागि नयाँ एटलस ह्युमनोइड उत्पादन गर्ने र अमेरिकामा वार्षिक ३० हजार युनिट उत्पादन गर्ने योजना बनाएको छ।
समग्रमा हेर्दा सरकारी नीति, औद्योगिक रणनीति, श्रम अभाव र निजी लगानी सबै पक्ष एकै ठाउँमा जोडिँदा चीनको ह्युमनोइड रोबोट उद्योगलाई तीव्र गतिमा अगाडि बढाइरहेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।
प्रकाशित: १८ फाल्गुन २०८२, सोमबार
