पृथ्वीको केन्द्रमा रहेको रहस्यमयी ‘ब्लोब’ ले वैज्ञानिकहरु अचम्ममा

काठमाडौं ।

हाम्रो ब्रह्माण्डमा यस्ता धेरै रहस्य छन्, जसको जडसम्म पुग्न वैज्ञानिकहरू दिनरात खटिरहेका छन् । रहस्यले घेरिएको हाम्रो पृथ्वी पनि त्यस्तै छ। वैज्ञानिकहरूले यसको भित्र रहेको ‘रहस्यमय’ ब्लोबको तस्बिर बनाएर बुझ्ने प्रयास गरेका छन्।

ब्लोब हाम्रो पृथ्वीको क्रस्ट र यसको कोर बीचको तातो चट्टानको बाक्लो तह हो। बलियो भए पनि, यो बिस्तारै बग्छ। वैज्ञानिकहरू सामान्यतया विश्वास गर्छन् कि यी ब्लोबहरू टेक्टोनिक प्लेटहरूको गतिबिधिसँग सम्बन्धित छन्, तर यी परिवर्तनहरूले वैज्ञानिकहरूलाई आश्चर्यचकित बनाएको छ।

वैज्ञानिकहरूले यसलाई ‘मनमोहक र जटिल’ भनेका छन् र उनीहरुका बारेमा थप बुझ्ने प्रयास भइरहेको बताए । देखाईएका तस्बिरहरू नेचर कम्युनिकेसन्समा प्रकाशित अध्ययनको एक अंश हुन्। अध्ययन ‘हवाईन प्लुम’ मुनिको अति कम गति क्षेत्र भनिने गोलाकार भूमिगत पकेटमा केन्द्रित थियो। अब वैज्ञानिकहरूले ती तस्बिरहरू भूकम्प विज्ञानमा कोसेढुङ्गा साबित हुन सक्ने बताएका छन्।

मिरर युकेको रिपोर्टअनुसार, क्याम्ब्रिज विश्वविद्यालयका भूभौतिकशास्त्री झी लीले भने, “यी पृथ्वीको गहिरो भित्री सुविधाहरूमध्ये सबैभन्दा आकर्षक र जटिल हुन्। हामीले पृथ्वीको आन्तरिक संरचना देखाउने पहिलो ठोस प्रमाण फेला पारेका छौं, र यो भूकम्प विज्ञानको लागि कोसेढुङ्गा हुनसक्नेछ।” वैज्ञानिकहरूले यी तस्बिरहरूलाई सुधार गर्न लामो समयदेखि प्रयास गरिरहेका थिए। उनले धेरै उपकरणहरू प्रयोग गरे, तर तस्बिरहरू राम्रोसँग बाहिर आएनन्। पृथ्वीको सतहबाट हुने दूरीले यसलाई चुनौतीपूर्ण कार्य बनाएको छ।

तर यसपटक तस्बिरहरू कम्प्युटर मोडलिङबाट तयार पारिएको छ । यसका लागि पृथ्वीको तहबाट पठाइएका संकेतबाट डाटा लिइएको छ । यी संकेत प्रतिक्रियाहरू मार्फत, वैज्ञानिकहरूले यो ब्लोब आकारमा एक किलोमिटर सम्मको छ भनेर बुझ्न सक्षम भएका छन्। यस महिनाको सुरुमा, अर्को अध्ययनले पृथ्वीको केन्द्रको महाद्वीपको आकारमा केही ठूला ब्लोबहरू रहेको अनुमान गरेको छ।

यी ब्लोबहरू सगरमाथा भन्दा १०० गुणा लामो भएको मानिन्छ र वैज्ञानिकहरूलाई तिनीहरू त्यहाँ किन अवस्थित छन् भन्ने बारे धेरै कम थाहा छ। अन्वेषकहरूको टोलीले अब यो सबै थिया (Theia)को अवशेष भएको विश्वास गर्दछ। थिया एक प्रोटोप्लानेट थियो जुन ४५ लाख वर्ष पहिले पृथ्वीसँग ठोक्किएको थियो। जसका कारण चन्द्रमा बनेको हो। रिपोर्टका अनुसार यी ब्लोबहरू पश्चिम अफ्रिका र प्रशान्त महासागर अन्तर्गत अवस्थित छन् र धेरै दशकदेखि भूकम्पविद्हरूलाई भ्रमित गर्दै आएका छन्।

युनिभर्सिटी अफ क्यालिफोर्नियाका वैज्ञानिकहरूमध्येका एक सुजोय मुखोपाध्यायकाअनुसार यदि यी चीजहरू साँच्चै पुरानो छन् भने यसले हाम्रो ग्रह कसरी बन्यो भन्ने कुरा बताउनेछ।