काठमाडौं ।
युरोपेली देश लिथुआनियाको रक्षा मन्त्रालयले उपभोक्ताहरुले आफ्ना चिनियाँ फोनहरु फ्याँक्न र नयाँ फोन नकिन्न चेतावनी दिएको छ।
यसको नेशनल साइबर सेक्युरिटी सेन्टरको एक रिपोर्टले चिनियाँ निर्माताहरुले उत्पादन गरेको फाइजी मोबाइलको परीक्षण गरेको छ।
यसले दाबी गरेअनुसार शाओमी फोनमा निर्मित सेन्सरशिप टूल थियो जबकि अर्को ह्वावे मोडेलमा सुरक्षा त्रुटिहरु भेटिएको बीबीसीले जनाएको छ।
ह्वावेले कुनै प्रयोगकर्ता डाटा बाहिर नपठाइएको बताएको छ भने शाओमीले यो सेन्सर संचार नभएको दाबी गरेको छ।
“हाम्रो सिफारिश नयाँ चिनियाँ फोन नखोज्नु हो, र पहिले नै किनेको पनि जतिसक्दो चाँडो छुटकारा पाउनु हो,” रक्षा उपमन्त्री मार्गीरिस अबुकेभिसियसले भने।
एमआई १०टी फाइभजी फोन
शाओमीको प्रमुख एमआई १०टी फाइभजी फोनमा सफ्टवेयर रहेको पाइएको थियो जसले “फ्रि तिब्बत”, “ताइवान स्वतन्त्रता” वा “प्रजातन्त्र गतिबिधी” लगायतका अंग्रेजी टर्महरु पत्ता लगाउन र सेन्सर गर्न सक्दछ।
यसले ४४९ भन्दा बढी टर्महरुलाई हाइलाइट गरेको छ र शाओमी फोनको सिस्टम एपहरुद्वारा पूर्वनिर्धारित इन्टरनेट ब्राउजरसहितलाई सेन्सर गर्न सक्दछ।
यूरोपमा यो क्षमता यी मोडेलहरुमा बन्द गरीएको थियो, तर रिपोर्टले यो टाढाबाट कुनै पनि समय सक्रिय हुन सक्ने तर्क दिएको छ।
“शाओमीका यन्त्रहरुले आफ्ना प्रयोगकर्ताहरुसँग वा उनीहरुबाट सञ्चार सेन्सर गर्दैनन्,” एक प्रवक्ताले भनेकी छिन्, “शाओमीले हाम्रा स्मार्टफोन प्रयोगकर्ताहरुको कुनै व्यक्तिगत ब्यवहार, जस्तै खोज, फोन, वेब ब्राउजिङ्ग वा तेस्रो पक्षीय सञ्चार सफ्टवेयरको उपयोगलाई कहिल्यै प्रतिबन्धित वा अवरुद्ध गर्ने छैन।”
फर्म पूर्ण रूपमा जीडीपीआर अनुरूप भएको उनको दाबी छ।
अनुसन्धानले यो पनि पत्ता लगायो कि शाओमी डिभाइसले एन्क्रिप्टेड फोन उपयोग डाटा सिंगापुरमा एक सर्भरमा स्थानान्तरण गरिरहेको थियो।
“यो लिथुआनिया मात्र हैन् ती सबै देशहरु जसले शाओमी उपकरणहरु उपयोग गर्नको लागी महत्वपूर्ण छ,” केन्द्रले भन्यो।
स्मार्टफोन निर्माता सस्तो मोडेलको साथ लोकप्रिय हुँदै गएको छ, एक बर्ष पहिलेको तुलनामा आफ्नो दोस्रो त्रैमासमा राजस्वमा ६४ प्रतिशतको वृद्धि देखीएको छ।
स्मरण रहोस शाओमीको एमआई १०टी ५जी फोन नेपाली बजारमा उपलब्ध छैन् ।
ह्वावे पी ४० फाइभजी
रिपोर्टले ह्वावेको पी ४० फाइभजी फोनमा एक कमजोरीलाई हाइलाइट गरेको छ, जसले प्रयोगकर्ताहरुलाई साइबर सुरक्षा उल्लंघनको जोखिममा राख्छ।
“आधिकारिक ह्वावे एप स्टोर एपग्यालरीले प्रयोगकर्ताहरुलाई तेस्रो-पक्षीय ई-स्टोरहरु लाई निर्देशित गर्दछ जहाँ केहि एपहरुलाई एन्टी-भाइरस प्रोग्रामहरुद्वारा दुर्भावनापूर्ण वा भाइरससंग संक्रमित को रूप मा मूल्यांकन गरीएको छ,” लिथुआनियाली रक्षा मन्त्रालय र यसको राष्ट्रिय साइबर सुरक्षा केन्द्रले संयुक्तरुपमा जारी विज्ञप्तीमा भनेको छ।
ह्वावेका एक प्रवक्ताले भनेअनुसार यो देशहरुको कानून र नियमहरुको पालना गर्दछ जहाँ यो संचालित छ, र साइबर सुरक्षा र गोपनीयतालाई प्राथमिकता दिन्छ।
“डाटा कहिल्यै ह्वावे उपकरण बाहिर प्रशोधन गरिएको छैन,” उनले थपे, “एपग्यालरीले आफ्ना ग्राहकहरुलाई खोज्न, स्थापना गर्न र तेस्रो पक्षीय एपहरुको प्रबंधन गर्न को लागी मात्र संकलन र आवश्यक डाटा प्रशोधन गर्नको लागी, अन्य एप स्टोरहरु जस्तै एकै तरीकामा अनुमति दिन्छ।”
यस बाहेक अर्को ब्राण्ड वनप्लसको पनि एक ५जी फोनको परिक्षण गरिएको थियो जसमा कुनै कमजोरी थिएन् ।
प्रकाशित: ७ आश्विन २०७८, बिहीबार
