काठमाडौं ।
यसै महिना भियतनामबाट आयात हुने वस्तुमा अमेरिकाले नयाँ भन्सार शुल्क लगाउने प्रस्ताव गर्नुपर्ने वा नपर्ने विषयमा विभिन्न व्यवसायीबीच मतभेद देखिएको छ।
अमेरिकी सरकारसमक्ष बुझाइएका प्रतिक्रियाअनुसार टेस्ला र सामसङले नयाँ शुल्क लगाउने प्रस्तावको समर्थन गरेका छैनन् भने केही अन्य कम्पनी तथा उद्योग समूहले भने शुल्क लगाउन माग गरेका छन्।
भियतनामले बौद्धिक सम्पत्ति अधिकार उल्लंघन गरेको आरोपबारे गत मे महिनामा सुरु गरिएको व्यापार अनुसन्धान नोभेम्बर २९ सम्ममा सम्पन्न गर्ने समयसीमा ट्रम्प प्रशासनले तोकेको छ।
अमेरिकाले भियतनामलाई ‘प्राथमिकतामा रहेको विदेशी मुलुक’ को सूचीमा राखेको छ। गम्भीर निगरानीमा राखिने अमेरिकी सूचीको सबैभन्दा उच्च श्रेणीमा १३ वर्षपछि पहिलो पटक कुनै मुलुकलाई समावेश गरिएको हो।
रोयटर्सका अनुसार अमेरिकाले बौद्धिक सम्पत्तिको संरक्षण र कार्यान्वयनसम्बन्धी लामो समयदेखिका समस्याहरू समाधान गर्न भियतनाम लगातार असफल हुँदै आएको आरोप लगाएको छ।
यसबाहेक भियतनाममा अत्यधिक उत्पादन क्षमता रहेको आरोपबारे पनि छुट्टै अनुसन्धान भइरहेको छ। भियतनामले भने अमेरिकालाई निष्पक्ष रूपमा अनुसन्धान गर्न आग्रह गरेको छ।
बौद्धिक सम्पत्ति अधिकार उल्लंघनसँग सम्बन्धित नयाँ भन्सार शुल्क सबै प्रकारका वस्तुमा लागू हुने वा निश्चित क्षेत्रका उत्पादनमा मात्र लागू हुने भन्ने स्पष्ट भएको छैन।
अमेरिकाले यसअघि जबर्जस्ती श्रम प्रयोग गरेर उत्पादन गरिएका वस्तुको आयात रोक्न भियतनाम असफल भएको आरोपमा अनुसन्धान गरेपछि गत जुलाईदेखि त्यहाँबाट आयात हुने वस्तुमा सामान्य रूपमा १२.५ प्रतिशत भन्सार शुल्क लगाउँदै आएको छ।
चिनियाँ वस्तुहरू अन्य देशमा पठाउने पारवहन केन्द्रका रूपमा लामो समयदेखि आरोप खेप्दै आएको भियतनाममाथि ट्रम्पको ‘लिबरेसन डे’ घोषणापछि २० प्रतिशत भन्सार शुल्क लगाइएको थियो।
तर अमेरिकी सर्वोच्च अदालतले उक्त शुल्क खारेज गरेको थियो। धेरै अर्थशास्त्रीहरूले ट्रम्प प्रशासनको उद्देश्य सर्वोच्च अदालतले खारेज गरेको कम्तीमा त्यही स्तरको भन्सार शुल्क पुनः लागू गर्नु रहेको बताएका छन्।
विद्युतीय कार निर्माता टेस्लाले अमेरिकी व्यापार प्रतिनिधि कार्यालयलाई अमेरिकी उत्पादकहरूको आपूर्ति शृंखलाको आवश्यकतालाई ध्यानमा राख्न आग्रह गरेको छ। अमेरिकामा उत्पादन बढाउन ठूलो लगानी भए पनि केही उन्नत पार्टपुर्जा र उच्च परिशुद्धताका उत्पादन उपकरण स्वदेशमै उपलब्ध हुन नसक्ने कम्पनीले जुलाई २ मा बुझाएको प्रतिक्रियामा उल्लेख गरेको छ।
सामसङको अमेरिकी इकाइले पनि यस्तै तर्क प्रस्तुत गरेको छ। अमेरिकी बजारका लागि सामसङका स्मार्टफोन र नेटवर्क उपकरणको ठूलो हिस्सा भियतनाममा उत्पादन हुने कम्पनीले जनाएको छ। दक्षिण कोरियाली कम्पनी सामसङ भियतनाममा सबैभन्दा ठूलो विदेशी लगानीकर्ता हो। उसले त्यहाँ करिब २५ अर्ब डलर लगानी गरेको छ।
भियतनाममा ठूलो मात्रामा उत्पादन गर्ने जुत्ता, कपडा तथा साइकल र भिडियो गेम कन्सोलजस्ता उपभोक्ता सामग्री उद्योगको प्रतिनिधित्व गर्ने खुद्रा व्यवसायी समूह र व्यापार संगठनहरूले पनि थप भन्सार शुल्कको विरोध गरेका छन्।
सन् २०२५ को सोही अवधिको तुलनामा यस वर्षको पहिलो आठ महिनामा अमेरिकामा भियतनामको निर्यात ४२ प्रतिशतले बढेको छ। यससँगै चीन र मेक्सिकोलाई पछि पार्दै भियतनाम अमेरिकासँग सबैभन्दा बढी व्यापार बचत गर्ने मुलुक बनेको छ। सन् २०२५ को अन्त्यमा भने भियतनाम यस्तो सूचीमा चौथो स्थानमा थियो।
अमेरिकी स्टिल, समुद्री खाद्य पदार्थ, प्लाइउड, सौर्य प्यानल र काठका उत्पादन उद्योगको प्रतिनिधित्व गर्ने समूहहरूले भियतनाममाथि अनुचित व्यापारिक अभ्यास गरेको आरोप लगाउँदै नयाँ भन्सार शुल्क लगाउन माग गरेका छन्।
सफ्टवेयर, चलचित्र र संगीत उद्योगका प्रतिनिधित्व गर्ने प्रतिलिपि अधिकारसम्बन्धी समूहहरूले पनि व्यापक पाइरेसी नियन्त्रण गर्न भियतनामबाट ठोस प्रतिबद्धता लिन अमेरिकी सरकारलाई आग्रह गरेका छन्।
माइक्रोसफ्ट, ओरेकल र आईबीएम सदस्य रहेका बिजनेस सफ्टवेयर एलायन्सले सन् २०१७ को एउटा सर्वेक्षणलाई उद्धृत गर्दै भियतनामका व्यक्तिगत कम्प्युटरमा जडान गरिएका करिब तीन चौथाइ सफ्टवेयर अनुमतिबिना प्रयोग भइरहेको जनाएको छ।
भियतनामले यस समस्यालाई सम्बोधन गर्ने प्रतिबद्धता पटकपटक जनाए पनि त्यसको कार्यान्वयन पर्याप्त नभएको भन्दै संगठनले आलोचना गरेको छ।
मोशन पिक्चर एसोसिएसनले भियतनाम अनलाइन पाइरेसीको ठूलो केन्द्र बनेको जनाएको छ। चोरी गरिएका चलचित्र र टेलिभिजन सामग्री वितरण गर्ने वेबसाइटहरू भियतनाममा सञ्चालनमा रहेको र गत वर्ष विश्वभरबाट ती वेबसाइटमा १२ अर्ब ५० करोडभन्दा बढी पटक भ्रमण भएको संगठनले जनाएको छ। उसले पाइरेसी नियन्त्रणका लागि कडा कार्यान्वयन र वैधानिक स्ट्रिमिङ सेवाहरूका लागि बजार पहुँच सुधार गर्न माग गरेको छ।
प्रकाशित: १६ कार्तिक २०८३, सोमबार
