काठमाडौं ।
अमेरिकी सैन्य गुप्तचर निकायले चीनको गोप्य अन्तरिक्ष विमानको नयाँ तस्बिर सार्वजनिक गरेको छ। तस्बिरमा उक्त विमान अन्तरिक्षमा अर्को अन्तरिक्षयानसँग जोडिएको देखिन्छ।
यो तस्बिर सन् २०२४ मा भान्टोरको वर्ल्डभ्यु–३ भूउपग्रहले ९० किलोमिटरको दूरीबाट खिचेको थियो। यसअघि पनि पृथ्वीबाट अवलोकन गर्नेहरूले चीनको सेन्लोङ अन्तरिक्ष विमानको तस्बिर खिचेका थिए। तर, अन्तरिक्षबाट भान्टोरले खिचेको यो नयाँ तस्बिरमा रहस्यमय अन्तरिक्षयानका थप विवरण स्पष्ट देखिएका छन्।
तस्बिरको रेजोल्युसन प्रतिपिक्सेल ४.५ सेन्टिमिटर छ। यो तस्बिर अमेरिकी रक्षा गुप्तचर निकाय (डीआईए) ले अन्तरिक्षमा विरोधी पक्षबाट उत्पन्न हुन सक्ने खतराको दायरा र अवस्थाबारे मूल्याङ्कन गर्दै सार्वजनिक गरेको नयाँ प्रतिवेदनमा समावेश गरिएको छ।
तस्बिरमा रोबोटिक सेन्लोङ अन्तरिक्ष विमान सौर्य प्यानलहरू फैलाइएको अर्को भूउपग्रहसँग जोडिएको देखिन्छ। उक्त भूउपग्रह कुन हो भन्ने अझै स्पष्ट भएको छैन।
स्पेस डटकमका अनुसार तस्बिरमा सेन्लोङको पेलोड राख्ने भागका ढोकाहरू पनि खुला अवस्थामा देखिएका छन्।
यी ढोकाले सन् २०२६ को फेब्रुअरीमा सुरु भएको सेन्लोङको चौथो अभियानमा के भइरहेको छ भन्नेबारे सङ्केत दिन सक्छन्। चीनको अन्तरिक्ष निकायले सेन्लोङले भविष्यमा शान्तिपूर्ण प्रयोजनका लागि अन्तरिक्षको प्रयोग गर्न सहज र सस्तो आवतजावतका विधि विकास गर्ने प्रविधिको परीक्षणमा सहयोग गर्ने मात्रै बताएको छ।
तर, अवलोकनकर्ताहरूले सेन्लोङले अन्तरिक्षमा अन्य वस्तु छाडेको पनि देखेका छन्। सन् २०२६ को जुनमा अमेरिकी अन्तरिक्ष गुप्तचर कम्पनी लिओल्याब्सले अन्तरिक्ष विमानको आसपासमा एउटा नयाँ वस्तु फेला पारेको जनाएको थियो।
त्यतिबेला लिओल्याब्सले भनेको थियो, “हाम्रो विश्वव्यापी सञ्जालबाट थप अवलोकन र लिओल्याब्स डेल्टामार्फत विश्लेषण गरेपछि हामीले स्वतन्त्र रूपमा उक्त वस्तुको सूचीकरण गरेका छौँ। यो वस्तु चिनियाँ अन्तरिक्ष विमानबाट छाडिएको हो भन्नेमा हामी उच्च विश्वस्त छौँ। यो गतिविधि अन्तरिक्ष विमानले अघिल्ला अभियानमा साना भूउपग्रह तैनाथ गर्ने क्रममा गरेका गतिविधिसँग मेल खान्छ।”
यस्तै घटना सेन्लोङको तेस्रो अभियानका क्रममा पनि भएको थियो। उक्त अभियान सन् २०२४ मा समाप्त भएको थियो। सन् २०२३ मा भएको दोस्रो अभियानका क्रममा पनि अन्तरिक्ष विमानले एउटा वस्तु छाडेको थियो।
त्यस क्रममा दुई अन्तरिक्षयानलाई एकअर्काको नजिक ल्याएर सञ्चालन गर्ने प्रक्रियासमेत गरिएको हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ। यसलाई निकटता तथा भेटघाट सञ्चालन (प्रोक्सिमिटी एन्ड रेन्डेभु अपरेसन्स) भनिन्छ।
यद्यपि अवतरण गर्नुअघि आवश्यक नरहेका उपकरण वा अन्य सामग्री छाडिएको पनि हुन सक्छ। सैन्य अन्तरिक्ष गतिविधिका अन्य पक्षजस्तै सेन्लोङको सञ्चालनबारे पनि सार्वजनिक रूपमा निकै कम जानकारी दिइएको छ।
अमेरिकाले पनि बोइङले निर्माण गरेको एक्स–३७बी नामक गोप्य रोबोटिक अन्तरिक्ष विमान सञ्चालन गर्दै आएको छ। अमेरिकाले पनि यसको क्षमता र अभियानबारे ठोस विवरण विरलै सार्वजनिक गर्छ।
सन् २०२५ को फेब्रुअरीमा अमेरिकी अन्तरिक्ष सेनाले अन्तरिक्षमा रहेको एक्स–३७बीको पहिलो तस्बिर सार्वजनिक गरेको थियो। उक्त तस्बिरले अन्तरिक्ष विमान सञ्चालनमा रहेको अवस्थाको दुर्लभ दृश्य देखाएको थियो। तस्बिरमा यो पृथ्वीको उच्च कक्षमा रहेको र यसको पेलोड राख्ने भागका ढोकाहरू खुला रहेको देखिएको थियो।
सन् २०२३ मा अमेरिकी अन्तरिक्ष सेनाले एक्स–३७बीजस्तै अन्तरिक्ष विमान पृथ्वीको कक्षमा उडिरहेको र अर्को भूउपग्रहलाई रोक्ने प्रयास गरिरहेको देखाइएको आफ्नो पहिलो आधिकारिक चित्र सार्वजनिक गरेको थियो।
चीन र अमेरिका अहिले अन्तरिक्ष क्षेत्रमा अग्रस्थान हासिल गर्न प्रतिस्पर्धा गरिरहेका छन्। धेरै अवलोकनकर्ताले यसलाई नयाँ अन्तरिक्ष दौडका रूपमा व्याख्या गरेका छन्। यस्तो अवस्थामा सार्वजनिक हुने यी दुर्लभ तस्बिरले सैन्य तथा गुप्तचर निकायलाई आफ्ना क्षमताबारे केही सङ्केत दिन मद्दत गर्न सक्छन्, जबकि तिनका वास्तविक क्षमता र गतिविधिबारेका सबै विवरण सार्वजनिक गर्नुपर्दैन।
प्रकाशित: १५ कार्तिक २०८३, आईतवार
