काठमाडौं ।
यसै हप्ता चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङको सम्मानमा अमेरिकाको ह्वाइट हाउसमा आयोजना हुने राजकीय भोजमा सहभागी हुने अपेक्षा गरिएका प्राविधिक क्षेत्रका नेतृत्वकर्ताहरूमा एनभिडियाका प्रमुख जेन्सेन हुआङ र ओपनएआईका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत साम अल्टम्यान पनि समावेश छन्। शुक्रबार एक अमेरिकी अधिकारीले यो जानकारी दिएका हुन्।
“यो निकै चर्चित र उच्च माग भएको कार्यक्रम हुनेछ,” नाम नबताउने सर्तमा ती अधिकारीले भने। उनले अमेजनका संस्थापक जेफ बेजोस, स्पेसएक्स र टेस्लाका प्रमुख इलन मस्क, एप्पलका प्रमुख टिम कुक र गुगलका सीईओ सुन्दर पिचाई पनि यसमा सहभागी हुने बताए।
एआई (कृत्रिम बुद्धिमत्ता) को दौडमा अमेरिका र चीन दुई प्रमुख शक्ति भएकाले दुई नेताबीचको वार्तामा एआईले ठूलो स्थान पाउने अपेक्षा गरिएको छ। त्यसैले यी नेतृत्वकर्ताहरूको उपस्थिति महत्त्वपूर्ण मानिएको छ।
अमेरिकामा एआईसम्बन्धी बहस यस धारणामा केन्द्रित छ कि देशका अग्रणी विकासकर्ताहरू-ओपनएआई, एन्थ्रोपिक, गुगल र मेटाले जोखिमको पर्वाह नगरी आफ्नो आविष्कारको गति कायम राख्नुपर्छ; अन्यथा चीनले उनीहरूलाई पछि पार्न सक्छ भन्ने डर छ।
अत्याधुनिक एआईको क्षेत्रमा लामो समयदेखि अमेरिकाभन्दा पछाडि रहेको मानिने चीनले त्यो दूरी तीव्र गतिमा कम गर्दैछ।
वासिङ्टनले अत्याधुनिक एआईका लागि आवश्यक पर्ने उन्नत चिपहरूको निर्यातमा नियन्त्रण लगाएर तथा एनभिडियाजस्ता कम्पनीले उत्पादन गरेका उच्च-स्तरीय अमेरिकी सेमीकन्डक्टरहरूमा पहुँच रोकेर चीनको प्रगतिलाई सुस्त बनाउने प्रयास गर्दै आएको छ।
‘हामी सकेसम्म छिटो’
तीव्र प्रतिस्पर्धाका बाबजुद, वासिङ्टनमा हुने भेटवार्तामा यी दुई महाशक्ति राष्ट्रहरू प्रविधिका सम्बन्धमा कुनै सहमतिमा पुग्न सक्ने आशा कायमै छ।
तर विकासको गति सुस्त बनाउने वा विश्वव्यापी सुरक्षा मापदण्डहरू तयार पार्नेजस्ता ठूला वा महत्वाकांक्षी कदमहरू भने तत्काल सम्भव नहुन सक्छन्।
मानवताका लागि यस प्रविधिले निम्त्याउन सक्ने खतराहरूबारे उद्योगभित्रकै व्यक्तिहरूले दिएका गम्भीर चेतावनीहरूले सुरक्षा मापदण्डको मागलाई अझ बलियो बनाएका छन्।
एन्थ्रोपिकका पूर्व एआई अनुसन्धानकर्ता ज्याकोब कक्सोनले यो प्रविधि विकास गर्नेहरू “गम्भीरतापूर्वक विश्वास गर्छन् कि यसले दशकको अन्त्यसम्ममा हामी सबैको ज्यान लिन सक्छ” भनी बताएपछि चिन्ताको नयाँ लहर सुरु भएको थियो।
त्यसलगत्तै एन्थ्रोपिकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत डारियो अमोडेईले सावधानी अपनाउन र विकासको गति सुस्त बनाउन आग्रह गर्दै एउटा लेख प्रकाशित गरे।
अल्टम्यान र मस्कले पनि उक्त धारणालाई समर्थन गरे। गुगल डिपमाइन्डका डेमिस हसाविसले पनि यसमा समर्थन जनाए; उनले यस प्रविधिका लागि अमेरिकाको नेतृत्वमा विश्वव्यापी नियामक निकाय गठन गर्नुपर्ने माग गरेका छन्।
यसैबीच, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले एआईसम्बन्धी चिन्तालाई ‘अफवाह’ भन्दै खारेज गरेका छन् र अमेरिकी एआई कम्पनीहरूलाई चीनभन्दा अगाडि रहन निरन्तर प्रगति गरिरहन आग्रह गरेका छन्। यो कुरा एनभिडियाका प्रमुख हुआङको भनाइसँग मेल खान्छ; उनले शुक्रबार सार्वजनिक भएको एक अन्तर्वार्ताको अंशमा प्रसारक संस्था ‘सीबीएस न्युज’ लाई भनेका थिए, “अरू कसैको वास्ता नगरी हामी सकेसम्म छिटो अघि बढ्नुपर्छ।”
“हामी सकेसम्म छिटो अघि बढ्नेछौं, तर उत्पादनहरू तयार नभईकन कहिल्यै पनि बजारमा पठाउने वा असुरक्षित उत्पादनहरू उपलब्ध गराउने काम गर्नेछैनौं र यस्तो गर्नुपर्छ भन्ने अपेक्षा पनि कसैले गरेको छैन,” हुआङले उक्त अन्तर्वार्तामा भने। यो अन्तर्वार्ता आइतबार पूर्णरूपमा प्रसारण हुने अपेक्षा गरिएको छ।
“तर हामी सफल होऔं र अमेरिकालाई सकेसम्म समृद्ध बनाउन मद्दत गरौं भन्ने अपेक्षा सबैले गरेका छन्,” उनले थपे।
विश्लेषकहरूका अनुसार, चिनियाँ नीति निर्माताहरू ‘डिपफेक’ देखि बालबालिकाको सुरक्षासम्मका तत्कालका जोखिमहरूमा बढी केन्द्रित रहँदै आएका छन्।
यद्यपि, यसै साता उक्त देशको गुप्तचर निकायका प्रमुखले यो प्रविधिले राष्ट्रिय सुरक्षामा खतरा पुर्याउन सक्ने चेतावनी दिएका छन्। एएफपी
प्रकाशित: ४ आश्विन २०८३, आईतवार
