काठमाडौं ।
नेपालमा आएको बाढीपछि आफ्नो प्रेमी बेपत्ता भएपछि एक अस्ट्रेलियाली मेडिकल विद्यार्थीले उनको खोजीमा सहयोग गर्न प्रविधि कम्पनीहरूले थप पहल गर्नुपर्ने बताएकी छन्।
उद्धार टोलीले खोजी क्षेत्र सीमित गर्न सक्ने स्थानसम्बन्धी डाटा उपलब्ध गराएर प्रविधि कम्पनीहरूले बेपत्ता व्यक्तिको खोजीमा सहयोग गर्नुपर्ने उनको माग छ।
२३ वर्षीया सारदा विश्वनाथनले पछिल्ला आठ दिनदेखि आफ्नो प्रेमी ऋषभ अय्यर र उनको परिवारको अन्तिम गतिविधिबारे जानकारी जुटाइरहेकी छन्। नेपाल र चीनको तिब्बत सीमाना नजिक हिमताल फुटेपछि आएको भीषण बाढी र त्यसबाट भएको विनाशका क्रममा उनीहरू बेपत्ता भएका हुन्।
सिड्नीको उत्तरपश्चिममा रहेको आफ्नो घरबाट खोजी गरिरहेकी विश्वनाथनले नेपालबाट सूचना प्राप्त गर्न कठिन भएको बताइन्। एप्पल, दूरसञ्चार कम्पनी अप्टस र लोकेसन ट्र्याकिङ एप लाइफ३६० ले अय्यर परिवारको अवस्थाबारे जानकारी दिन सक्ने स्थानसम्बन्धी डेटा उपलब्ध गराउन अस्वीकार गरेको उनको भनाइ छ।
“हामी आफैं सबै कुरा जोडेर उनीहरू कहाँ छन् भनेर पत्ता लगाउने प्रयास गरिरहेका छौं,” विश्वनाथनले भनिन्।
“उनीहरूका फोन सम्भवतः बन्द भइसकेका छन्। उनीहरूसँग हामीलाई सम्पर्क गर्ने कुनै माध्यम छैन। हामी वास्तवमै सहयोगका लागि आग्रह गरिरहेका छौं।”
अगस्ट २६ मा भएको उक्त विपद्मा १ हजार २०० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भएको छ भने ४ हजार २०० भन्दा बढी अझै बेपत्ता छन्। बेपत्तामा सयौं विदेशी नागरिक र ३८ जना अस्ट्रेलियाली नागरिक पनि छन्।
रोयटर्सका अनुसार २३ वर्षीय अय्यर मेडिकल शिक्षाको अन्तिम वर्षमा अध्ययनरत थिए। उनी आफ्ना बुबाआमा र भाइसँग धार्मिक यात्राका लागि पवित्र स्थल कैलाश पर्वततर्फ गएका थिए।
विश्वनाथनका अनुसार उनले अगस्ट २६ को बिहान अय्यरसँग अन्तिम पटक कुरा गरेकी थिइन्। एप्पलको ‘फाइन्ड माई’ सेवा र लाइफ३६० मा देखिएको उनको परिवारको अन्तिम स्थान नेपाल–तिब्बत सीमाना नजिक रहेको उनीहरूको होटल आसपास थियो। बाढी आउनुभन्दा करिब ३० मिनेटअघि उनीहरूको स्थान त्यहाँ देखिएको थियो।
अय्यर परिवारसँगै यात्रामा रहेका अर्का व्यक्तिका आफन्तले स्थानीय फोन नम्बर प्रयोग गरेका थिए। उनीहरूले नेपाली अधिकारीमार्फत सोही दिन पछि अझ उत्तरतर्फ एउटा फोन सिग्नल देखिएको जानकारी पाएको विश्वनाथनले बताइन्।
तर अस्ट्रेलियाली फोन नम्बर प्रयोग गर्ने व्यक्तिहरूको हकमा त्यस्तो जानकारी उपलब्ध हुन सकेन। अप्टस, लाइफ३६० र एप्पलले गोपनीयता तथा सुरक्षासम्बन्धी चिन्ता देखाउँदै यस्तो जानकारी दिन अस्वीकार गरेका छन्।
“बाढी आएपछि प्राप्त हुन सक्ने हरेक फोन सिग्नल हामी चाहन्छौं। बाढी आउनुअघि उनीहरू कहाँ थिए भन्ने हामीलाई थाहा छ, तर बाढी आउनुभन्दा ३० मिनेटअघिदेखि अहिलेसम्म उनीहरू कहाँ छन् भन्ने हामीलाई कुनै जानकारी छैन,” विश्वनाथनले भनिन्।
“हामीलाई सहयोग गर्न अझ ठूलो प्रयास हुनुपर्छ। यो केवल मेरो साथी कहाँ छ भनेर खोज्ने सामान्य अवस्था होइन। म उनको जीवन बचाउन प्रयास गरिरहेकी छु।”
अस्ट्रेलियाली सरकारसँग सहयोगको माग
अप्टसले व्यक्तिगत ग्राहकसँग सम्बन्धित विषयमा टिप्पणी गर्न नसक्ने बताएको छ। एप्पलले भने यस विषयमा तत्काल प्रतिक्रिया दिएको छैन।
लाइफ३६० ले जारी उद्धार प्रयासबारे टिप्पणी गर्नु उचित नहुने बताएको छ।
अमेरिकी कम्पनीका अनुसार प्रयोगकर्ताको ‘सर्कल’मा रहेका व्यक्तिले फोन टावरको सिग्नलमा आधारित पछिल्लो स्थान हेर्न सक्छन्। प्रयोगकर्ताले आफ्नो स्थान ट्र्याक गर्न अनुमति नदिएका सर्कलबाहिरका व्यक्तिले भने स्थानीय अधिकारीमार्फत अनुरोध गर्नुपर्ने कम्पनीले जनाएको छ।
विश्वनाथनले अस्ट्रेलियाली सरकारसँग थप जनशक्ति पठाएर खोजीमा सहयोग गर्न आग्रह गर्दै हस्ताक्षर अभियान पनि सुरु गरेकी छन्। अस्ट्रेलियाले नेपालमा ड्रोन विशेषज्ञ, कन्सुलर अधिकारी, प्रहरी र रक्षा कर्मचारी पठाइसकेको छ।
अस्ट्रेलियाका विदेशमन्त्री पेनी वङले बिहीबार अस्ट्रेलियाले दूरसञ्चारसम्बन्धी डेटा नेपाली अधिकारीसँग साझा गर्ने बताइन्।
विश्वनाथनले उद्धारमा हुने ढिलाइ महँगो पर्न सक्ने चेतावनी दिएकी छन्। बाँच्ने सम्भावना घट्दै गइरहेको अवस्थामा समय निकै महत्वपूर्ण रहेको उनको भनाइ छ।
“केही कम्पनीहरूले अहिले डेटा उपलब्ध गराइरहेका छन्, तर यो निकै ढिलो गरी गरिएको अपर्याप्त प्रयासजस्तो लागिरहेको छ। हामी अवस्था वास्तवमै ढिलो भइसकेको बिन्दुसम्म पुग्न चाहँदैनौं,” उनले भनिन्।
विदेशी नागरिकको उद्धारसम्बन्धी सूचना समन्वय गरिरहेकी प्रहरी अधिकारी स्मृति भण्डारीले अय्यर परिवारसहितको यात्रु समूह बेपत्ता भएको क्षेत्रमा उद्धार टोलीले खोजी गरिसकेको बताइन्।
“अहिलेसम्म कुनै पनि अस्ट्रेलियाली पर्यटकको उद्धार भएको छैन। अहिलेसम्म उद्धार भएका कुनै पनि अस्ट्रेलियालीबारे हामीसँग जानकारी छैन,” उनले भनिन्।
“त्यहाँ कुनै पर्यटक फसेको सूचना आए उद्धार अधिकारीहरू फेरि त्यहाँ जानेछन्।” विश्वनाथनले अय्यर र उनको परिवारबारे जवाफ नपाएसम्म खोजी जारी राख्ने बताइन्। “हाम्रो प्रयासमा कुनै कमी आएको छैन। धेरै मानिसले अहिलेसम्म हाम्रो आशा कम भइसकेको होला भन्ने सोच्छन्। तर वास्तवमा हामी पहिलेभन्दा पनि बढी मेहनत गरिरहेका छौं।”
प्रकाशित: १८ भाद्र २०८३, बिहीबार
