काठमाडौं ।
बेलायतमा आगामी वर्षहरूमा मोबाइल भर्चुअल नेटवर्क अपरेटर (एमभीएनओ) को विस्तार जारी रहने र उनीहरूले सेवा लिने मुख्य मोबाइल नेटवर्क अपरेटरका ग्राहक घट्दै जाने नयाँ विश्लेषणले देखाएको छ।
एफडीएम सीसीएस इन्साइटले यस साता सार्वजनिक गरेको अनुमानअनुसार सन् २०२६ देखि २०३१ सम्म बेलायतमा एमभीएनओका ग्राहक ५१ प्रतिशतले बढ्नेछन्।
विश्लेषक कम्पनीको तथ्यांकअनुसार सन् २०३१ को अन्त्यसम्म बेलायतमा एमभीएनओका ग्राहक संख्या ३ करोड ७ लाख पुग्नेछ। यो वर्ष २ करोड २३ लाख ग्राहक छन्। यससँगै एमभीएनओको बजार हिस्सा एमटुएमबाहेक ३० प्रतिशत पुग्नेछ, जुन अहिले २४ प्रतिशत छ।
टेलिकम्स डटकमका अनुसार यो मोबाइल नेटवर्क अपरेटरका लागि गम्भीर विषय हो। विशेषगरी एफडीएम सीसीएस इन्साइटको तथ्यांकमा टेलिकम कम्पनीका सब-ब्रान्डहरू समावेश छैनन्। गिफगाफ, भोक्सी र स्मार्टीजस्ता ब्रान्डले केही हदसम्म एमभीएनओको वृद्धिलाई कम गर्न सक्छन्।
तर ईई, भर्जिन मिडिया ओटू र भोडाफोनथ्री गरी प्रमुख तीन नेटवर्क अपरेटरले “वर्षौंसम्म ग्राहक गुमाउने” कम्पनीले अनुमान गरेको छ। भोडाफोनथ्रीको मर्जरपछि पनि यी कम्पनीले चारवटा ब्रान्डमार्फत सेवा सञ्चालन गरिरहेका छन्।
नेटवर्क अपरेटरका लागि अवस्था पूर्ण रूपमा खराब भने छैन। तर एमभीएनओको वृद्धि उनीहरूका लागि दोधारे तरबारजस्तो बनेको छ।
एफडीएम सीसीएस इन्साइटका उपभोक्ता तथा कनेक्टिभिटी निर्देशक केस्टर म्यानले भने, “एकातर्फ भर्चुअल सेवा प्रदायकले टेलिकम कम्पनीलाई आफ्नो नेटवर्कमा नयाँ ग्राहक जोडेर थोक आम्दानी बढाउने अवसर दिन्छन्। तर अर्कोतर्फ कम मूल्यका सेवा प्रदायकबाट खुद्रा बजारमा प्रतिस्पर्धा बढ्छ, जसले उद्योगको वृद्धि गर्ने प्रयासलाई कठिन बनाउँछ।”
थोक बजारले अन्ततः नेटवर्क अपरेटरलाई प्रतिकार गर्ने अवसर दिनेछ। विश्लेषक कम्पनीका अनुसार यस दशकको अन्त्यतिर र अर्को दशकको सुरुवातमा एमभीएनओको बजार हिस्सा बढ्ने गति कम हुनेछ। यसको कारण नेटवर्क अपरेटरहरूले आफ्नो नेटवर्कमा पहुँच दिने सम्झौता गर्दा थप कडा र रक्षात्मक नीति अपनाउनेछन्।
म्यानले भने, “एमभीएनओको दबाब भए पनि मोबाइल सेवा दिन चाहने कुनै पनि सेवा प्रदायकका लागि नेटवर्क पहुँचको नियन्त्रण अझै अपरेटरसँगै छ। यसले उनीहरूलाई महत्त्वपूर्ण नियन्त्रण दिन्छ र दीर्घकालमा एमभीएनओको वृद्धिमा सीमा लगाउन सक्छ।”
यो नियन्त्रण नेटवर्क पहुँचसम्बन्धी थोक सम्झौताका सर्तमा मात्र नभई मूल्य निर्धारणमा पनि हुन सक्ने देखिन्छ।
तर अहिलेका लागि एमभीएनओ क्षेत्रमा तीव्र वृद्धि भइरहेको छ। पछिल्ला केही महिनामा नयाँ एमभीएनओ सेवा प्रदायक थपिने क्रम बढेको छ। यसमा फिनटेक क्षेत्र पनि अगाडि देखिएको छ।
एमभीएनओ सेवा सुरु गर्ने पछिल्लो चर्चित नाम नियो-बैंक मोन्जो हो। कम्पनीले गर्मीमा सेवा सुरु गर्ने योजना बनाए पनि हालसम्म सेवा सुरु नभएकाले प्रतीक्षा सूची खुलाएको छ।
मोन्जो मोबाइलले भीएमओटूको नेटवर्क प्रयोग गर्नेछ र वानग्लोबलको ईसिम प्रविधि प्रयोग गर्नेछ। बैंकले केही महिनाअघि यसको घोषणा गरेको थियो।
मोन्जोले बेलायतमा रिभोलुटको बाटो पछ्याएको छ। रिभोलुटले बेलायतमा रिभोलुट मोबाइल सेवा सुरु गरिसकेको छ। यो पनि ईसिममा आधारित सेवा हो, जुन गिग्सद्वारा सञ्चालन हुन्छ र भोडाफोनको नेटवर्क प्रयोग गर्छ।
दुवै नियो-बैंकले बेलायतको बजारमा सबैभन्दा सस्तो सेवा भने दिएका छैनन्। उनीहरूले प्रतिस्पर्धीलाई मूल्यमा उछिन्नेभन्दा आफ्ना बैंकिङ एपसँगको बलियो सम्बन्ध र राम्रो ग्राहक अनुभवलाई मुख्य आधार बनाएका छन्। दुवै बैंकसँग बेलायतमा करोडौं बैंकिङ ग्राहक रहेकाले उनीहरूलाई मोबाइल सेवामा ल्याउने ठूलो सम्भावना छ।
एफडीएम सीसीएस इन्साइटले भनेको छ, “यी सेवा प्रदायकको समूहबाट बलियो वृद्धि हुने हाम्रो अनुमान छ। सन् २०३१ सम्म उनीहरूका ग्राहक ३० लाखभन्दा बढी पुग्नेछन्, जुन बेलायतको एमभीएनओ बजारको ११ प्रतिशत हिस्सा हुनेछ।”
यो अनुमान कति सही हुन्छ भन्ने समयले देखाउनेछ। तर समग्रमा एमभीएनओले आगामी केही वर्ष बेलायतका आफ्नै नेटवर्क पूर्वाधार भएका मोबाइल सेवा प्रदायकलाई निरन्तर प्रतिस्पर्धाको दबाबमा राख्ने देखिन्छ।
प्रकाशित: २४ श्रावण २०८३, आईतवार
