काठमाडौं ।
इजरायलको उच्च प्रविधि (हाई–टेक) क्षेत्रले सन् २०२५ मा ८.२ प्रतिशतको वृद्धि हासिल गरेको एक नयाँ वार्षिक प्रतिवेदनले देखाएको छ। इजरायल इनोभेसन अथोरिटीद्वारा आइतबार सार्वजनिक गरिएको उक्त प्रतिवेदनमा बढ्दो संरचनागत चुनौतीका बाबजुद पनि यो क्षेत्र देशको अर्थतन्त्रको प्रमुख चालकका रूपमा रहेको उल्लेख गरिएको छ।
प्रतिवेदनअनुसार, गत वर्ष पनि हाई–टेक क्षेत्र ८.२ प्रतिशतले विस्तार भएको थियो र इजरायलको समग्र आर्थिक वृद्धिमा लगभग आधा योगदान यही क्षेत्रले पुर्याएको थियो। यसले इजरायलको अर्थतन्त्रमा प्रविधि र नवप्रवर्तनको अत्यन्त महत्वपूर्ण भूमिका रहेको स्पष्ट देखाएको छ।
आर्थिक तथ्यांक अनुसार, उच्च प्रविधि क्षेत्रको निर्यात ८५ अर्ब अमेरिकी डलर पुगेको छ, जुन देशको कुल निर्यातको करिब ५८ प्रतिशत हो। यसले इजरायललाई विश्व प्रविधि बजारमा प्रतिस्पर्धी र प्रभावशाली मुलुकका रूपमा स्थापित गर्न मद्दत गरेको छ।
त्यस्तै, भेन्चर क्यापिटल (जोखिम पूँजी) लगानीमार्फत करिब १५ अर्ब डलर बराबरको रकम संकलन भएको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ। यसले स्टार्टअप इकोसिस्टमलाई थप बलियो बनाउँदै नयाँ प्रविधि विकास र नवप्रवर्तनलाई प्रोत्साहन दिएको छ।
प्रतिवेदनले सकारात्मक सूचकहरूसँगै केही चुनौतीहरू पनि औँल्याएको छ। विशेषगरी अनुसन्धान तथा विकास (आर एन्ड डी) क्षेत्रमा रोजगारी घट्दै गएको देखिएको छ। साथै, केही कम्पनीहरूले आफ्ना व्यापारिक गतिविधि, व्यवस्थापन संरचना तथा विकास कार्यहरू संयुक्त राज्य अमेरिका र अन्य देशहरूमा स्थानान्तरण गर्न थालेको सङ्केत पनि प्रतिवेदनमा गरिएको छ।
यसका बाबजुद, हाई–टेक क्षेत्रमा करिब ४ लाख मानिसहरू रोजगारीमा संलग्न रहेको र स्टार्टअप कम्पनीहरूको संख्या बढ्दै गएको उल्लेख गरिएको छ। यसले इजरायललाई अझै पनि नवप्रवर्तन र उद्यमशीलताको केन्द्रका रूपमा कायम राखिरहेको देखिन्छ।
प्रतिवेदनले एउटा महत्वपूर्ण संरचनात्मक परिवर्तनतर्फ पनि संकेत गरेको छ, जसअनुसार इजरायली प्रविधि कम्पनीहरू विदेशमा विस्तार हुँदै गएका छन् र अन्तर्राष्ट्रिय पूँजीमा निर्भरता बढ्दै गएको छ। साथै, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) तथा अन्य उन्नत प्रविधिहरूमा केन्द्रितता बढ्दै गएको पनि देखाइएको छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार यो प्रवृत्तिले इजरायलको प्रविधि क्षेत्रलाई विश्वव्यापी बजारसँग अझ नजिक बनाइरहेको छ। तर, उनीहरूले दीर्घकालीन स्थायित्वका लागि अनुसन्धान तथा विकास क्षेत्रमा रोजगारी संरक्षण र देशभित्रै नवप्रवर्तन क्षमता सुदृढ गर्नु आवश्यक रहेको पनि औँल्याएका छन्।
प्रतिवेदनले इजरायलको हाई–टेक क्षेत्र मजबुत वृद्धि मार्गमा रहेको देखाए पनि संरचनात्मक रूपान्तरणका कारण आगामी वर्षहरूमा नीति र रणनीतिमा सन्तुलन आवश्यक हुने संकेत गरेको छ। रासस/सिन्ह्वा
प्रकाशित: १८ जेष्ठ २०८३, सोमबार
