काठमाडौं ।
चाइना एयरोस्पेस साइन्स एण्ड टेक्नोलोजी कर्पोरेशन (सीएएससी) ले आगामी पाँच वर्षमा गिगावाट एआई स्पेस डाटा सेन्टरहरू सुरु गर्ने योजना बनाएको बताइएको छ।
चिनियाँ राज्य प्रसारक सीसीटीभीलाई उद्धृत गर्दै बिहीबार रोयटर्सको एक रिपोर्ट अनुसार, सीएएससीले पाँच वर्षे विकास योजना अन्तर्गत “गिगावाट-वर्ग अन्तरिक्ष डिजिटल-इन्टेलिजेन्स पूर्वाधार निर्माण” गर्ने बताएको छ।
अन्तरिक्ष डाटा सेन्टरहरूले “क्लाउड, एज र टर्मिनल क्षमताहरू एकीकृत गर्नेछन्” र “कम्प्युटिङ पावर, भण्डारण क्षमता र प्रसारण ब्यान्डविथको गहिरो एकीकरण” हासिल गर्ने रिपोर्टमा भनिएको छ।
योजनाको समाचारले गत महिना सीएएससीको नीतिगत दस्तावेज पछ्याउँछ जसमा यसले एआई प्रशोधनको लागि ऊर्जा आपूर्ति गर्न “गिगावाट-क्लास” सौर्य-संचालित हबहरूलाई कक्षमा राख्ने प्रस्ताव गरेको थियो। दस्तावेजले अन्तरिक्षमा आधारित सौर्य ऊर्जा चीनको आगामी १५ औं पञ्चवर्षीय योजनासँग मिल्दोजुल्दो रहेको बताउँछ, जसमा एआई विकासलाई मुख्य स्तम्भको रूपमा समावेश गरिने रोयटर्सले लेखेको छ।
चीनको झेजियाङ ल्याबले पहिले नै त्यो लक्ष्यतर्फ कदम चालिसकेको छ, मे २०२५ मा १२ लिओ भूउपग्रहहरू प्रक्षेपण गरेर “थ्री-बडी कम्प्युटिङ कन्स्टेलेसन” नाम गरिएको अन्तरिक्षमा आधारित कम्प्युटिङ क्लस्टर सिर्जना गरिसकेको छ। झेजियाङ ल्याबले प्रति सेकेन्ड १,००० पेटा अपरेशनको कुल कम्प्युटिङ पावरको साथ २,८०० भूउपग्रहहरूको नक्षत्र सिर्जना गर्ने योजना बनाएको छ।
अन्तरिक्षमा डाटा सेन्टरहरूको अवधारणा केही समयदेखि चलिरहेको छ। सन् २०२३ मा, थालेस एलेनिया स्पेसले डाटा प्रशोधन र भण्डारणको पारिस्थितिक प्रभावलाई कम गर्ने तरिकाको रूपमा अन्तरिक्षमा-आधारित डाटा सेन्टरहरूको प्राविधिक र वातावरणीय सम्भाव्यता अध्ययन गर्न एसेन्ड (ASCEND) परियोजना सुरु गर्यो।
स्पेसएक्सका सीईओ एलोन मस्कले गत हप्ता स्विट्जरल्याण्डको दाभोसमा भएको विश्व आर्थिक मञ्चमा भनेका थिए कि स्पेसएक्सले अर्को दुई देखि तीन वर्ष भित्र सौर्य-संचालित एआई डाटा सेन्टर उपग्रहहरू प्रक्षेपण गर्ने योजना बनाएको छ।
अमेजन र अन्तरिक्ष कम्पनी ब्लू ओरिजिनका संस्थापक जेफ बेजोसले पनि यो विचारलाई समर्थन गर्छन्, यद्यपि उनी समय सीमामा बढी सतर्क छन्। अक्टोबर २०२५ मा टुरिनमा भएको इटालियन टेक वीकमा उनले भने कि गिगावाट-स्केल स्पेस डाटा सेन्टरहरू १० देखि २० वर्ष टाढा छन्।
गत नोभेम्बरमा, अमेरिकी स्टार्टअप स्टारक्लाउडले एनभीडीया एच१०० जीपीयू (Nvidia H100 GPU) युक्त एउटा सानो भूउपग्रह प्रक्षेपण गर्यो, जुन यसले अन्तरिक्षमाआधारित डाटा प्रशोधनको लागि परीक्षणको रूपमा प्रयोग गर्नेछ। फर्मले अन्ततः ४ वर्ग किलोमिटर सोलार एरेद्वारा संचालित पाँच गीगावाटको डाटा सेन्टर भूउपग्रह प्रक्षेपण गर्ने आशा राखेको छ।
अन्तरिक्षमा डाटा सेन्टरहरू राख्नुको मुख्य आकर्षण भनेको तिनीहरूले पृथ्वीको वातावरणलाई हानि गर्दैनन्, साथै सौर्य ऊर्जामा प्रशस्त पहुँच हुन्छ र चिसो बनाई राख्न सजिलो हुन्छ।
प्रकाशित: १८ माघ २०८२, आईतवार
